ՆՈՐ ՀԱՅԵՑԱԿԷՏԵՐ. ԲԱՌԵՐ, ՈՐՈՆՔ ԿՐՆԱՆ ԿԵՐՊԱՐԱՆԱՓՈԽԵԼ ՁԵՐ ԶԱՒԱԿԸ

Շատեր կը հաւատան, թէ տաղանդը սկիզբէն դրուած կարողութիւն մըն է:

ՄԻՆՉ ԱՄԱՎԵՐՋԻ ՔՆՆՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ ԿԸ ՄՕՏԵՆԱՆ, ԲԱԶՄԱԹԻՒ ԾՆՈՂՆԵՐ ՏԱՐԲԵՐ ՄԻՋՈՑՆԵՐՈՒ ԿԸ ԴԻՄԵՆ`  ԻՐԵՆՑ ԶԱՒԱԿՆԵՐԸ ՍՈՐՎԵԼՈՒ ՄՂԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ: ՍԱԿԱՅՆ ԱՐԴԵՕՔ ԱՆՈՆՔ ՃԻԳԻ ՓՈԽԱՐԷՆ ԿԸ ԳՆԱՀԱՏԵՆ ԿԱՐՈՂՈՒԹԵԱ՞Ն ԱՐԺԷՔԸ: ՏԱՂԱՆԴԻ ԵՒ ՎԱՐԺՈՒԹԵԱՆ ՀԱԿԱՍՈՒԹԵԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՈՂ ԳԻՐՔԻ ՄԸ ՀԵՂԻՆԱԿԸ` ՄԱԹԻՒ ՍԱՅՏ «ՊԻ. ՊԻ. ՍԻ.»Ի ԿԱՅՔԻՆ ՄԷՋ ԿԸ ԲԱՑԱՏՐԷ, ԹԷ ԻՆՉՈ՛Ւ ՍԽԱԼ Է ԱՅՍ ՄՕՏԵՑՈՒՄԸ, ԵՒ ԹԷ` ԻՆՉՊԷ՛Ս ԿԱՐԵԼԻ Է ԱՃԵՑՆԵԼ ՈՒՂԵՂԸ:

Պահ մը նկատի ունեցէք քաջալերանքի հետեւեալ խօսքերը.

« Ի՜նչ արագ սորվեցար, շա՛տ խելացի ես»:

«Ի՜նչ աղուոր գծագրութիւն է, նոր Փիքասո՞ն ես, ի՛նչ ես»:

«Շատ փայլուն ես, առա՛նց սորվելու յաջողեցար քննութիւններուդ»:

Նման արտայայտութիւններ ինքնավստահութիւն քաջալերող ճիշդ այն հաստատումներն են, զորս կը կարծենք, թէ պէտք է լսելի դարձնենք մանուկներուն, եւ` իրօք, ոեւէ մէկուն: Նման նախադասութիւններ կը գործածուին տուներու եւ դասարաններու մէջ, ամէն օր, եւ մանաւանդ` քննութիւններու նախօրեակին:

Սակայն արդեօք անմե՞ղ են անոնք, կամ արդեօք կրնա՞ն բացատրել, թէ ինչո՛ւ բազմաթիւ մանուկներ կը ձախողին դպրոցներու մէջ եւ` այլ վայրերու:

Պատասխան մը գտնելու համար նախ պէտք է շրջադարձ մը կատարենք դէպի մասնագիտական դաշտ եւ հարց տանք, թէ ուրկէ՞ կու գայ գերազանց կատարողութիւնը: Երկար ժամանակ կ՛ենթադրուէր, թէ պատասխանը մեծ մասամբ կախեալ էր ծինական ժառանգութենէ: Կամ այլ խօսքով` տաղանդի հարց էր:

Սակայն յայտնապէս ասիկա սխալ էր: Տասնամեակներէ ի վեր ուսումնասիրութիւններ ի յայտ բերած են, թէ ուսողութեան, երաժշտութեան թէ այլ մարզերու մէջ լաւագոյն արդիւնք արձանագրող անձերը աւելի արագ չեն սորվիր, քան անոնք, որոնք կ՛արձանագրեն միայն տկար արդիւնքներ: Իրականութեան մէջ անոնք ժամ առ ժամ կը բարելաւեն իրենք զիրենք, գրեթէ նոյն համեմատութեամբ:

Տարբերութիւնը պարզապէս այն է, թէ լաւագոյն արդիւնք կ՛արձանագրեն անոնք, որոնք աւելի երկար ժամանակ կը յատկացնեն վարժութիւններու: Յաւելեալ ուսումնասիրութիւններ ցոյց տուած են հետեւեալը. երբ կը թուի, թէ աշակերտներ տէր են յատուկ շնորհի մը, յաճախ պատճառը այն է, թէ տան մէջ անոնք անձնական ուսուցիչներ ունին, կամ ծնողները կը հետեւին անոնց դասերուն:

Ասիկա չի նշանակեր, թէ կարգ մը մանուկներ ուրիշներէ աւելի լաւ ձեւով չեն սկսիր իրենց կրթական կեանքը, այլ պարզապէս ցոյց կու տայ, թէ այս սկիզբը յատուկ կարեւորութիւն մը չի ներկայացներ:

Ինչո՞ւ. որովհետեւ ժամանակի ընթացքին եւ ճիշդ ձեւի վարժութիւններով կարելի է մեծ փոփոխութիւններ ապրիլ: Ոչ միայն մեր մարմինը կը փոխուի, այլ նաեւ` ուղեղին կազմուածքը:

Օրինակ, դաշնակահարներու վրայ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ցոյց կու տայ, թէ անոնց ուղեղին այն մասը, որ կը ղեկավարէ մատներու շարժումը, շատ աւելի մեծ է, քան` անոնց քով, որոնք դաշնակ չեն նուագեր: Այլ խօսքով, անիկա մեծցած է` դաշնակի փորձեր կատարելով:

Տաղանդի եւ ճիգի հակասութեան հարցը այսքան կարեւորութիւն պիտի չներկայացնէր, եթէ պարզապէս տեսական ըլլար: Սակայն փաստօրէն անիկա շատ աւելին է: Անիկա իր ներգործութիւնը ունի մտածելու, զգալու եւ աշխարհին հետ յարաբերելու մեր ձեւին վրայ:

Ինչպէ՞ս կը պատահի ասիկա: Պահ մը նկատի ունենանք մանուկ մը, որ կը հաւատայ, թէ գերազանց արդիւնքներ արձանագրելը միայն տաղանդի հարց է, այսինքն գիտական նկարագրութեամբ` «սկիզբէն դրուած ուղեղի կազմուածք»ի: Ինչո՞ւ ան ձանձրոյթը պիտի կրէր տքնաջան աշխատելու:

Եթէ ան անհրաժեշտ ծիները ունենար, ապա պարզապէս հանգիստ եւ հաճոյքով պիտի չսլանա՞ր մինչեւ գագաթ: Իսկ եթէ ան զուրկ էր տաղանդէ, ապա ինչո՞ւ ձանձրոյթը պիտի կրէր ճիգ թափելու: Իսկ ո՞վ կրնայ մեղադրել պատանի մը` նման կեցուածքի մը համար, նկատի ունենալով տուեալ մտայնութիւնը:

Միւս կողմէ, եթէ ան իրապէս կը հաւատայ, թէ ճիգը կը խթանէ տաղանդը, այսինքն գիտական նկարագրութեամբ` «աճման հիմամբ ուղեղի կազմուածք»ի գաղափարին, ապա պիտի յարատեւէ: Ան ձախողութիւնը պիտի չնկատէ վերջնական վճիռ մը, այլ առիթ մը` յարմարելու եւ զարգանալու: Եւ եթէ զգայ, թէ ճիշդ կը մտածէ, ապա ի վերջոյ կը գերազանցէ:

Հետեւաբար շատ մեծ կարեւորութիւն կը ներկայացնէ այն, ինչ որ պատանի մը կը մտածէ տաղանդի բնոյթին մասին:

Որքա՛ն յաճախ պատանիներէ կը լսենք հետեւեալը. «թուաբանութեան ուղեղ չունիմ» կամ «մարզական կարողութիւններ չունիմ»: Ասոնք ուղղակի արտայայտութիւններն են «սկիզբէն դրուած ուղեղի կազմուածքի» մտայնութեան եւ կը խորտակեն մղումը:

Ի տարբերութիւն` «աճման հիմամբ ուղեղի կազմուածք»ի մտայնութեամբ պատանիներ իրենց կարողութիւնները չեն նկատեր ծինական դրուածքի արդիւնք: Անոնք ոգեւորութեամբ կը մօտենան իրենց տրուած պարտականութիւններուն: «Թերեւս հիմա լաւ չեմ ուսողութեան մէջ, բայց եթէ լաւ աշխատիմ, իրապէ՛ս պիտի կարենամ բարելաւուիլ ապագային», կը մտածեն անոնք:

Բազմաթիւ դպրոցներ արդէն իսկ նոյնքան կը գնահատեն ճիգը, որքան` իրագործումը:

Հետեւաբար, ինչպէ՞ս կարելի է մեր զաւակները ուղղել դէպի «աճման հիմամբ ուղեղի կազմուածք»ի մտայնութիւնը: Քանի մը տարի առաջ ականաւոր հոգեբան Քարոլին Տուեք 400 աշակերտներէ խնդրած էր լուծել պարզ առեղծուած մը:

 

Իր փորձարկութեան աւարտին ան գնահատական խօսքեր շնորհած էր աշակերտներուն: Անոնց կէսը գնահատուած էր իր խելացութեան համար. «Օ՜, իրապէս խելացի ես»: Մնացեալ կէսը գնահատուած էր իր ճիգին համար. «Օ, բաւական ջանք կը թափես»:

Տուեքի նպատակն էր հասկնալ, թէ արդեօք այս պարզ բառերը, որոնք իրենց նրբութեամբ կը շեշտէին տարբեր յատկանիշներ, որեւէ փոփոխութեան պիտի ենթարկէի՞ն աշակերտներուն մտայնութիւնը: Արդիւնքը շատ յատկանշական էր:

Առաջին քննութենէն ետք Տուեք աշակերտներէն խնդրած էր ընտրել դիւրին կամ դժուար նոր քննութիւն մը:

Իրենց խելացութեան համար գովասանքի արժանացած աշակերտներուն 70 առ հարիւրը ընտրած էր դիւրին քննութիւնը: Անոնք չէին ուզած կորսնցնել «խելացի»ի իրենց որակումը: Սակայն իրենց ճիգին համար գովասանքի արժանացած աշակերտներուն 90 առ հարիւրը ընտրած էր դժուար քննութիւնը, որովհետեւ անոնք կը փափաքէին ապացուցել, թէ որքա՛ն ժրաջան աշխատողներ էին:

Ապա փորձարկութիւնը ընդգրկած էր բոլորը, եւ աշակերտներէն պահանջուած էր անցընել առաջին քննութեան չափ դժուար քննութիւն մը:

Իր խելացութեան համար գնահատանքի արժանացած աշակերտներուն խումբին մէջ արձանագրուած էր արդիւնքներու մակարդակի 20 առ հարիւր համեմատութեամբ անկում` բաղդատած առաջին քննութեան, թէեւ վերջին քննութիւնը որեւէ ձեւով աւելի դժուար չէր: Սակայն իր ճիգին համար գնահատուած աշակերտներուն խումբին արձանագրած նիշերը բարելաւուած էին 30 առ հարիւր համեմատութեամբ: Ձախողութիւնը իրականութեան մէջ խթանած էր զանոնք:

Եւ այս բոլոր տարբերութիւնները կապ ունէին գնահատական առաջին պարզ խօսքերուն հետ, որոնք ըսուած էին առաջին քննութենէն ետք:

«Ասիկա ամէնէն յստակ յայտնաբերումներէն մէկն է, զոր կատարած եմ,- կ՛ըսէ Տուեք:- Մանուկներուն խելացութիւնը գովաբանելը վնաս կը պատճառէ անոնց աշխատելու մղումին, ինչպէս նաեւ` կատարողութեան»:

Խելացութիւնը գովաբանող խօսքերը զանոնք լսողին քով կը շեշտեն «սկիզբէն դրուած ուղեղի կազմուածք»ի մտայնութիւնը: Անոնք մտածել կու տան, թէ առաջնահերթ կարեւորութիւն կը ներկայացնէ խելացութիւնը եւ ոչ թէ` ճիգը, որուն միջոցով կրնայ կերպարանափոխուիլ խելացութիւնը:

Եւ ասիկա մեզ կը վերադարձնէ այս գրութեան սկիզբի արտայայտութիւններուն: Կը թուէր, թէ բոլորն ալ ինքնավստահութիւնը քաջալերող խօսքեր էին: Սակայն այժմ եկէք լսենք անոնց խորքի թաքուն պատգամները.

«Եթէ բան մը արագ չեմ սորվիր, կը նշանակէ, թէ խելացի չեմ»:

«Պէտք չէ մեծ ճիգ թափեմ բան մը գծելու, որովհետեւ կրնան մտածել, թէ Փիքասօ մը չեմ»:

«Պէտք չէ ճիգ թափեմ սորվելու, որովհետեւ պիտի մտածեն, թէ փայլուն չեմ»:

Ասիկա ի յայտ կը բերէ արմատական նոր մօտեցում մը` մանուկներու հետ մեր յարաբերութեան մէջ. թէ` պէտք է գովաբանել ճիգը եւ երբե՛ք  տաղանդը, թէ` պէտք է մանուկներուն քաջալերել, որ մարտահրաւէրները ընդունին իբրեւ սորվելու առիթ եւ ոչ թէ` սպառնալիք, ինչպէս նաեւ պէտք է շեշտել, թէ ի՛նչ ձեւերով կարելի է կերպարանափոխել կարողութիւնները:

Աշխարհի տարբեր կողմերէն փորձարկութիւններ ցոյց տուած են, թէ երբ ծնողներ եւ ուսուցիչներ կ՛որդեգրեն այս մօտեցումը եւ կը կառչին անոր, ապա յատկանշական արդիւնքներ կը քաղեն:

 

ՈՒՂԵՂԻ ԿԱԶՄՈՒԱԾՔԻ ԱՌՆՉՈՒԱԾ ՓՈՐՁԱՐԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐ
Համակարգչային գիտութիւններու հետեւող ուսանողներ ստացած են յատուկ դասընթացքներ` ուղեղի կազմուածքի աճման կարեւորութեան վերաբերեալ: Ասիկա մեծապէս բարելաւած է անոնց քննութիւններուն նիշերը` 6 շաբթուան վրայ երկարող վարժութիւններէ ետք:
Սթանֆորտի համալսարանէն ուսանողներ աշխատանքային սենեակներու մէջ վարժութիւններ կատարած են` խթանելու համար իրենց ուղեղին յատուկ ձեւի աճման ընթացքը: Իրենց եռամսեայ դասընթացքներուն աւարտին անոնք շատ աւելի բարձր նիշեր արձանագրած են իրենց քննութիւններուն մէջ, քան թէ անոնք, որոնք չեն կիրարկած նման վարժութիւններ:

 

ԽԵԼԱՑՈՒԹԻՒՆ, ՄՂՈՒՄ, ՅԱՋՈՂՈՒԹԻՒՆ

Ո՞Վ Կ՛ԸՍԷ, ԹԷ ՄԱՆՈՒԿՆԵՐՈՒՆ ԽԵԼԱՑՈՒԹԵԱՆ ՄԱԿԱՐԴԱԿԸ ՉԱՓՈՂ ՔՆՆՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ԱՐԴԻՒՆՔԸ Կ՛ՈՐՈՇԷ ԱՆՈՆՑ ԱՊԱԳԱՆ: ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ ՑՈՅՑ ԿՈՒ ՏԱՆ, ԹԷ ԱՅՍ ԲՈԼՈՐԻՆ ՄԷՋ ՄԵԾ ԴԵՐ ՈՒՆԻՆ ՆԵՐՔԻՆ ՈՒԺՆ ՈՒ ՇԱՐԺԱՌԻԹՆԵՐԸ, ԻՆՉՊԷՍ ԿԸ ԳՐԷ ՄԱՐԻԱ ՔՈՆԻՔՈՎԱ bigthink.com ԿԱՅՔԻՆ ՄԷՋ:

Ի՞նչ է «Այ. Քիու.»ն. այո՛, խելացութեան մակարդակը չափող քննութիւնն է: Սակայն ճիշդ ի՞նչ կը նշանակէ անիկա: Ի՞նչ կը խորհրդանշէ այն փոքրիկ նիշը, որ կ՛առնչուի մեծ թիւով ուսումնասիրութիւններու եւ վարդագոյն արդիւնքներու հետ, ակադեմական աւելի յաջող իրագործումներէ մինչեւ յաւելեալ երկարակեցութեան եւ աւելի լաւ առողջութեան հետ, գործի ասպարէզներու մէջ աւելի մեծ յաջողութեան հետ:

Պատասխանը աւանդաբար «խելացութիւնն է անկասկած» կամ գէթ` խելացութեան որոշ երեւոյթ մը, որ կը չափուի մտային կարողութեան որոշ ձեւեր քննութեան ենթարկելով: Սակայն վերջերս կատարուած ուսումնասիրութիւն մը կասկածի տակ կ՛առնէ այս գաղափարը կամ աւելի ճիշդ` հարցականի տակ կ՛առնէ այս պատասխանը եւ կը փնտռէ նաեւ այլ գործօններ:

ՄՂՈՒՄԸ ԿԱՐԵՒՈՐ Է

Գլխաւոր յայտնաբերումը հետեւեալն է. մղումը կարեւոր է եւ` շատ կարեւոր: Շատ աւելի, քան ինչ որ կը կարծէինք, եւ շատ աւելի է անոր դերը մեր գործունէութեան եւ կեանքի յաջողութեան մէջ, քան ինչ որ նախապէս կ՛երեւակայէինք:

Փենսիլվանիոյ համալսարանէն հոգեբաններ Անճելա Տաքուըրթի գլխաւորութեամբ կատարած են շարք մը ուսումնասիրութիւններ, որոնք ցոյց կու տան, թէ մղումը ուշագրաւ ներգործութիւն ունի խելացութեան մակարդակը չափող քննութիւններու արդիւնքին վրայ: Բոլորին սարսափ պատճառող այն քննութեան, որ Միացեալ Նահանգներու տարածքին ամէնէն աւելի կիրարկուած, բազմիցս վաւերացուած եւ ընդօրինակուած քննութիւնն է, որուն մեծապէս կ՛ապաւինի այս երկիրը` չափելու համար իր մանուկներուն խելացութեան մակարդակը: Քննութիւն մը, որ աւելի քան կէս դար առաջ իր հաստատումէն ի վեր միշտ ալ ճիշդ նախատեսած է կեանքի դրական զարգացումները:

Հոգեբաններուն կատարած առաջին ուսումնասիրութեան մէջ կարգ մը մանուկներ ստացած են յաւելեալ շարժառիթներ, որոնք խթանած են խելացութեան մակարդակը չափող քննութիւններուն մէջ իրենց արձանագրած արդիւնքները, մինչ ուրիշներ այս քննութիւնները անցուցած են բնական պայմաններու մէջ: Ուսումնասիրութիւնը ի յայտ բերած է, թէ անոնք, որոնք խթանուած են, շատ աւելի լաւ արդիւնքներ արձանագրած են: Այն մանուկներուն պարագային, որոնք նախապէս տկար արդիւնքներ արձանագրած են խելացութեան մակարդակը չափող քննութիւններու մէջ, տարբերութիւնը գրեթէ հիմնական շրջադարձ մը եղած է: Իսկ նախապէս բարձր արդիւնքներ արձանագրած մանուկներու պարագային` մղիչ ազդակներու ներգործութիւնը միայն քառորդ համեմատութեամբ բարելաւած է արդիւնքները:

Թերեւս շատ աւելի համոզիչ է երկրորդ ուսումնասիրութիւնը, որուն մէջ մասնագէտներ 15 տարի մօտէն հետեւած են խումբ մը մանուկներու կեանքին: Դարձեալ անոնք ի յայտ բերած են, թէ պատանեկան տարիքին մղիչ ուժն է որոշիչը կրթական արդիւնքներու (ուժեղ մղումը կ՛առաջնորդէ բարձր արդիւնքներու), ոճրային պատիժներու (ուժեղ մղումը կ՛առաջնորդէ նուազ թիւով պատիժներու), գործի ասպարէզներու (ուժեղ մղումը կ՛առաջնորդէ աւելի բարձր պաշտօններու) եւ չափահաս կանուխ տարիքի ուսանողութեան տարիներու (ուժեղ մղումի տէր անձեր կ՛ուսանին բազմաթիւ տարիներ):

Թէեւ խելացութեան մակարդակը չափող քննութիւնները չեն դադրած ճիշդ նախատեսութիւններ ցոյց տալէ, սակայն անոնց արժէքը մեծապէս նուազած է, երբ ուսումնասիրողները աւելցուցած են մղիչ ուժի գործօնը: Իրօք, ոչ ակադեմական արդիւնքներու պարագային, ինչպէս` գործի ասպարէզներ եւ ոճրային պատիժներ, այս քննութիւններուն նախատեսութեան յատկանիշը արժեզրկուած է 68 – 84 առ հարիւրով: Ասիկա պէտք է նկատի ունենալ, երբ կը շեփորենք խելացութեան մակարդակը չափող քննութիւններու արդիւնքին կարեւորութիւնը:

Ի՞ՆՉ ՆՇԱՆԱԿՈՒԹԻՒՆ ՈՒՆԻ

Խելացութիւնը չափող քննութիւնները ճիշդ ի՞նչ կը չափեն: Ճիշդ է, թէ անոնք կը նախատեսեն կեանքի յաջողութիւնները եւ շատ բան կ՛ըսեն անոնց առնչութեամբ, սակայն մեծ է տարբերութիւնը, երբ նախատեսութեան այս յատկանիշը կ՛առնչուի մղիչ ուժի հետ, տուեալ անձին մտայնութեան հետ, եւ ոչ թէ` անփոփոխ, ընդոծին, անձեւ եւ անբնորոշելի մտային խորհրդաւոր կարողութեան մակարդակի մը:

Յայտնապէս խելացութիւնը չափող քննութիւնները կը չափեն բան մը: Սակայն խելացութիւնը, գէթ իր ամէնէն սովորական սահմանումով ճիշդ այն չէ, ինչ որ կը չափուի: Անիկա կրնայ դեր մը խաղալ, սակայն մղիչ ուժը շատ աւելի կենսական տարր մըն է, քան ինչ որ նախապէս կ՛երեւակայէինք: Արդեօք անիկա գլխաւոր բաղկացուցի՞չն է խելացութեան աւելի լայն սահմանումին:

ՈՒՐԿԷ՞ ԿՈՒ ԳԱՅ ՄՂԻՉ ՈՒԺԸ, Ի՞ՆՉ ԿՐՆԱՆՔ ՍՈՐՎԻԼ ԱՆԿԷ

Ուրկէ՞ կու գան մղիչ ուժի տարբերութիւնները: Միթէ կարգ մը մանուկներ սկիզբէն չե՞ն մղուիր լաւագոյնը իրագործելու` լսելով գովասանքի եւ քաջալերանքի խօսքեր, որպէսզի յաջողին, մինչ ուրիշներ կը մնան զուրկ` նման քաջալերանքէ: Իրօք, ուսումնասիրողները նաեւ ի յայտ բերած են, թէ խելացութեան մակարդակը չափող քննութիւններու մէջ տկար արդիւնքներ արձանագրած մանուկներ հակամէտ են ունենալու տկար մղում, նոյնիսկ երբ նկատի առնուած է անոնց ցեղային պատկանելիութիւնը, ընտանեկան կառոյցը, ընկերատնտեսական դիրքը, եւ թէ` խելացութեան մակարդակը չափող քննութիւններու արդիւնքները մեծապէս կը տարբերին այս առումով:

Հետեւաբար մղիչ ուժը ոչ միայն ներգործօն դեր ունի, այլ նաեւ կրնայ տարբերութիւններու առաջնորդել կանուխ տարիքէն: Մինչ ասիկա մտահոգիչ անդրադարձներ կրնայ ունենալ, անդին` նաեւ կրնայ լաւատեսութիւն ներշնչել, որովհետեւ լաւատեսութիւնը բան մըն է, որ կրնանք մեր հակակշիռին տակ ունենալ մեր կեանքին մէջ որեւէ ժամանակ: Եւ եթէ անիկա այսքան մեծ տարբերութիւններու պատճառ է, ապա կարելի է փորձութեան մատնուիլ եւ աւելի աշխուժ դեր ունենալ սեփական մղումը խթանելու մէջ` տարբեր առիթներով, նոյնիսկ երբ յաջողութեան հաւանականութիւնները շատ փոքր կը թուին, ինչպէս` պարզ քննութիւն մը անցընել:

Եթէ սորվինք ներքին մղում մը զարգացնել որեւէ կացութեան մէջ, նոյնիսկ, երբ անիկա անկարեւոր կը թուի, ասիկա կրնայ վերածուիլ կեանքի աւելի լայն հայեցակէտի, որ կրնայ շատ աւելի մեծ բարիքներ ապահովել մեզի, քան ինչ որ կ՛երեւակայենք. բարիքներ, որոնք նախապէս կը կարծէինք, թէ կ՛առնչուէին խելացութեան աւելի բարձր համեմատութեան հետ, կամ` խելացութեան մակարդակը չափող քննութիւններուն մէջ աւելի բարձր նիշերու: Եւ ո՛վ գիտէ, թերեւս այս ձեւով կրնայ բարձրանալ նաեւ խելացութեան մակարդակը չափող քննութիւններու արդիւնքը: Այս բոլոր ուսումնասիրութիւններէն կարելի է եզրակացնել մէկ բան. մղիչ ուժը կը բարելաւէ մեր արդիւնքները ոչ միայն քննութիւններու մէջ, այլ նաեւ` կեանքի:

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES