50 Տարի Առաջ (9 Յուլիս 1963)

Համազգայինի Ճեմարանը 

Սփիւռքի հայկական միջնակարգ վարժարաններուն մէջ մասնաւոր դիրք մը կը գրաւէ Համազգայինի մշակութային ընկերութեան Պէյրութի, Նշան Փալանճեան ճեմարանը:

Համազգայինը հիմնուեցաւ Եգիպտոսի մէջ, Հայաստանի անկախութեան տասներորդ տարեդարձին օրը, 1928 մայիս 28-ին, խումբ մը մտաւորականներու կողմէ, որոնց մեծագոյն մասը առ յաւէտ բաժնուած է մեզմէ` Համօ Օհանջանեան, Վահան Նաւասարդեան, Գասպար Իփէկեան, Ստեփան Եսայեան, Լեւոն Շանթ, Նիկոլ Աղբալեան:

Հայաստանի խորհրդայնացումէն ութ տարի վերջ դէպի մայր հայրենիք վերադարձի յոյսերը յօդս ցնդած ըլլալով` անհրաժեշտ էր կազմակերպել գաղութներու ինքնապաշտպանութիւնը:

Ընկերութիւնը ծրագրեց բանալ երկրորդական վարժարան մը` Մերձաւոր Արեւելքի հայաշատ մէկ կեդրոնին մէջ: Տարի մը վերջ, 1929-ին Պէյրութի մէջ բացաւ ճեմարան մը` մեծանուն մանկավարժներ Լեւոն Շանթի եւ Նիկոլ Աղբալեանի ղեկավարութեամբ:

Շնորհիւ Նշան Փալանճեանի քոյրերու քսան հազար եգիպտական ոսկիի նուիրատուութեան` վարժարանը սկիզբի համեստ ու հնամենի տունէն փոխադրուեցաւ այժմու փառաւոր վայրը եւ նոր շէնքերու յաւելումով օժտուեցաւ ամէն յարմարութիւններով:

Երեսունչորս տարուան կեանք ունի արդէն Համազգայինի ճեմարանը, որուն հարիւրաւոր շրջանաւարտները, թրծուած հայրենասիրական ոգիով, այսօր դիրքերու հասած են` իբրեւ ուսուցիչ, բժիշկ, փաստաբան, ճարտարագէտ եւ այլն, օգտակար հանդիսանալով իրենց պատկանած ազգին:

Աչքի առջեւ ունինք տնօրէնութեան 25 յունիս թուակիր տեղեկագիրը, որ կու տայ Ճեմարանի 1962-1963 ուսումնական տարեշրջանի պատկերը:

Երկու սեռէ աշակերտներու թիւն է եղած 532, աղջիկ եւ տղայ` գրեթէ հաւասար չափով: Վերի դասարաններու 12 աղջիկ եւ վեց տղայ ազատ ունկնդիրներն ալ հաշուելով` ընդհանուր թիւը կը հասնի 550-ի, ինչ-որ մրցանիշ մը կը կազմէ: Մանկապարտէզը ունեցած է 144, տարրական նախակրթարանը 187, միջին կարգերը 136 եւ լսարանները 65 աշակերտ-աշակերտուհի:

Տասը տարիէ ի վեր Ճեմարանը ունի գիշերօթիկի բաժին, աղջիկներու եւ տղոց համար երկու տարբեր շէնքերու մէջ: Բացի Լիբանանէն, գիշերօթիկներ կան` Սուրիայէն, Իրաքէն, Իրանէն, Յունաստանէն, Սուտանէն, Յորդանանէն եւ Մ. Նահանգներէն, 23 աղջիկ եւ 17 տղայ:

Քառասուն ուսուցիչ-ուսուցչուհիներ կը պաշտօնավարեն Ճեմարանին մէջ, երեք հոգի երեսուն, հինգ հոգի 15-20, 12 եւ տասը հոգի հինգ տարիէ ի վեր:

Ճեմարանի Լսարանական միութիւնը կը հրատարակէ «Ջահակիր» անուն պարբերական մը` աշակերտութիւնը համագործակցութեան վարժեցնելու եւ անոր նախաձեռնութեան ոգի տալու համար: Կը կազմակերպէ թատերական եւ երաժշտական հանդէսներ եւ կը մասնակցի նկարչական ցուցահանդէսի:

Գալով տնտեսական բաժնին, տարեկան ելեւմուտքն է 150-160 հազար լ. ոսկի (50-53 հազար տոլար): Հասոյթի աղբիւրներն են` աշակերտներու կրթաթոշակները, սան պահող կազմակերպութիւններու եւ բարերարներու յատկացումները, որոնցմէ կը գոյանայ պիւտճէին հարիւրին եօթանասունը: Մնացեալ հարիւրին երեսունին մէկ մասը կը հոգայ Քալիֆորնիոյ Հայ կրթական հիմնարկութիւնը, որ այս տարի չորս հազար տոլար տուած է. միւս մասը կը գոյանայ նուէրներէ ու կտակներէ, որոնց գումարը վերջին շրջանին եղած է 13 հազար լ. ոսկի (4335 տոլար): Ֆրանսական կրթական առաքելութիւնը տուած է մէկ ուսուցչի վճարը` 3600 լիբ. ոսկի (1200 տոլար): Մնացեալ բացը կը հոգայ Համազգայնի Կեդրոնական վարչութիւնը:

Այս տարի շրջանաւարտ եղած են 15 հոգի` վեց աղջիկ եւ ինը տղայ, որոնցմէ ոմանք մանկապարտէզէն սկսեալ ամբողջ 14 տարի Ճեմարան յաճախած են: Ասոնցմէ զատ, եօթը ազատ ունկնդիրներ ստացած են մասնաւոր վկայագրեր:

Պետական քննութեանց մէջ 15 հոգի պըրըվէի վկայական ստացած, եօթը հոգի պաքալորէայի քննութեանց մէջ յաջողած են:

Իր «Հուսկ բանք»-ին մէջ տնօրէնութիւնը կը շեշտէ, թէ` «Ճեմարանը միայն գիտութեան շտեմարան չէ, այլ եւ ոգիի աղբիւր, ազատութեան եւ հայրենասիրութեան ներշնչարան, զոր ժառանգութիւն թողած են մեզի Ճեմարանի մեր մեծ հիմնադիրները` Աղբալեանն ու Շանթը»:

Թո՛ղ կենդանի մնայ այդ ոգին:

ՀՐԱՆՏ-ՍԱՄՈՒԷԼ

 

Յաւիտենական Հարցը

 Նոյեան Տապան Կը Փնտռեն

Ամերիկեան Արշաւախումբ Մը Նորէն Դէպի Արարատ Մեկնած Է

Ամերիկեան «Քրիսչըն Մայնս Մոնիթոր» թերթին Պոլսոյ թղթակիցը կը հաղորդէ, որ Արարատ լերան վրայ ձիւնհալը սկսած ըլլալով` Նոյեան Տապանը փնտռողները վերստին շարժման անցած են: Թերթը կը շարունակէ.

«Աստուածաշունչին մէջ յիշուած Նոյեան Տապանը փնտռողներուն այս տարուան յառաջապահը պիտի ըլլայ Ճոն Լէպի անունով, խիստ խառնուածքով քալիֆորնիացի մը:

Ասիկա Նոյեան Տապանը փնտռելու համար Լէպիի չորրորդ ձեռնարկը պիտի ըլլայ: Ան ալ շատերու նման կը հաւատայ, որ Նոյեան Տապանը Թուրքիոյ հիւսիսարեւելեան կողմէ անմարդաբնակ 16,946 ոտք բարձրութեամբ Արարատ լերան սառած ձիւներուն ներքեւ պահուած է: Միւս փնտռտուքները ձախողութեամբ վերջացած են: Արարատ լեռը մագլցած պահուն բազմիցս գլորած է: Արարատ լեռը գացած պահուն ինքնաշարժի վտանգաւոր արկածէ մը դժուարութեամբ ազատած է: Հեղ մըն ալ ռուսական մեծ արջերուն յարձակման ենթարկուած է:

Լա՛ւ, բայց այս բոլորը գիտնալով ինչո՞ւ նորէն կը փորձէ:

Լէպի, որ իր ընկերակից անձերէն կրկնապատիկ առողջ կազմի տէր է, կը պատասխանէ.

– Կ՛ուզեմ ծառայութիւն մը մատուցանել հայրենիքիս Ամերիկայի եւ քաղաքակրթութեան: Նոյեան Տապանի գտուիլը հարուած մը պիտի կազմէ համայնավարներուն եւ անկրօններուն:

Մ. Լէպի այս օրերուն պիտի ձեռնարկէ ներկայ արշաւանքին: 1954-ին Արարատի կատարին վրայ 250×75 ծաւալով մարդու ձեռքով պատրաստուած անասունի որջ մը գտած է: Առաջին անգամ ըլլալով այս անասունի որջին շուրջ պեղումներ ընելու համար ծրագիրներ պատրաստած է: Կը խորհի նաեւ խորացնել քննութիւնը, որուն 1958-ին ձեռնարկած է 16 հազար ոտք բարձրութեան վրայ գտած փայտածուխի նմանող նիւթի մը վրայ: Մ. Լէպի կ՛ըսէ. «Կը հաւատամ, որ Նոյեան Տապանը ներկայիս փայտէ շինուած ինքնատիպ ձեւը կը պահէ: Այլազան ազդեցութիւններով քարացած կամ ածխացած ըլլալու է: Արարատ լեռը մարած հրաբուխ մըն է»:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )