Լիզպոնի Հինգին Գերագոյն Զոհաբերութեան 30-ամեայ Ոգեշնչումը

Ն.

– «Առանց հայրենիքի, առանց մայր հողին` ո՛չ ապագայ կայ, ո՛չ կեանք, ո՛չ ընտանիք կ՛ըլլայ: Առանց մայր հողին, առանց ազգին` որեւէ ընտանիք գոյութիւն չ՛ունենար», հաւատացած էր Արա Քըրճըլեան:

– «Շատ հպարտ եմ, որ հայ ծնած եմ, որովհետեւ հայ պիտի մեռնիմ: Շատ ուրախ եմ այս գործողութեամբ: Հիմա մեր ապրած կեանքը իսկապէս որ կեանքէ զատ ամէն ինչի կը նմանի: Կ՛ապրինք ուրիշին տիրապետութեան տակ, ուրիշին խամաճիկներն ենք», յայտարարած էր Սիմոն Եահնիեան:

– «Ինչպէս որ կ՛ըսէ երգը` «Երբ չի մնում ելք ու ճար, խենթերն են գտնում հնար»: Այո՛, մենք խենթեր ենք, բայց չակերտեալ խենթեր: Եկէ՛ք, միացէ՛ք մեզի: Կը հաւատամ, որ կը տիրանանք մեր հայրենիքին», պատգամած էր Սագօ Աբրահամեան:

– «Ես բնական մահով պիտի չմեռնիմ. զոհը պիտի չըլլամ ճակատագրի խաղերուն: Ես Հայ դատի զինուոր եմ. կեանքս պիտի զոհեմ այդ ճամբուն վրայ», պոռթկացած էր Վաչէ Տաղլեան:

– «Մենք առաջինները չենք, որ կը քալենք, մեզմէ առաջ շատեր քալած են եւ կը յուսամ, որ մեզմէ աւելի լաւերն ալ պիտի գան, մեզմէ աւելի գործեր պիտի ընեն», մարգարէացած էր Սեդօ Աճեմեան:

Ինչպէս որ Լիզպոնի Հինգին նուիրուած իր ժողովրդականացած երգով Գառնիկ Սարգիսեան անմահացուց Լիզպոնի մարտիրոսացման խորհուրդը`

«Ահա այսպէ՛ս արշաւեցին Լիզպոն զոհուած քաջ ընկերներ»-ը:

Լիզպոնի Հինգին գերագոյն զոհաբերութեան այս ոգեշնչող խորհուրդով է, որ 1983 թուականի յուլիս 27-ը անմոռանալի թուական մը դարձաւ հայ ժողովուրդի կեանքին ու պատմութեան մէջ:

Յուլիսի այս օրը, 30 տարի առաջ, Լիզպոնի մէջ, թրքական դեսպանութեան համալիր շէնքը արիւնալի թատերաբեմը դարձաւ հայկական իւրօրինակ ողջակիզման:

Հինգ երիտասարդ հայորդիներ, Հ.Յ.Դ. Լիբանանի երիտասարդական միութեան մարտունակ անդամներ, յանուն Հայ դատի պահանջատիրութեան, ուժանակով պայթեցուցին եւ օդը հանեցին թրքական պետութիւնը խորհրդանշող շէնքը` հերոսական գաղափարապաշտութեամբ Հայ դատի պայքարին նուիրաբերելով իրենց գերագոյնը, դեռատի կեա՛նքը:

«Հայ յեղափոխական բանակ»-ին զինուորագրուած գաղափարի մարտիկներ էին Արա, Վաչէ, Սիմոն, Սեդօ եւ Սագօ: Սիմոնը նահատակուեցաւ գործողութեան առաջին փուլին, դեսպանութեան համալիրը գրաւելու գրոհի ընթացքին: Արա, Վաչէ, Սեդօ եւ Սագօ չուշացան միանալու մարտիրոսացած իրենց ընկերոջ` յանուն ազգի եւ հայրենիքի վերատիրացման պայքարին գերագոյն զոհաբերութեան վերանորոգ աւանդ մը կտակելով մեր սերունդներուն:

Անոնք «խենթ»-եր էին, կենսուրախ զաւակներն էին հայ ժողովուրդին դէմ թրքական պետութեան գործադրած ցեղասպանութենէն վերապրած, հայրենազուրկ դարձած հայրերու, որոնք կրցած էին յաղթահարել տարագրութեան հետ եկած կեանքի դժուարութիւնները, ճաշակած էին հիւղաւաններու եւ թիթեղաշէն դպրոցներու դաժան պայմանները եւ կրցած էին հայու աշխատասիրութեան, ձեռներէցութեան ու ստեղծագործ ոգիին կենսայորդ աշխուժութիւնը մարմնաւորել եւ ազգային ու պահանջատիրական շունչով սերունդ թրծել:

Արա, Վաչէ, Սիմոն, Սեդօ եւ Սագօ Ցեղասպանութենէն վերապրած տարագիր հայութեան նորահաս երրորդ սերունդին կը պատկանէին: Ամէն հիմք ունէին կեանքին փարելու եւ վայելելու իրենց աշխատանքին պտուղները: Բայց ազգի եւ հայրենիքի սպանդին ու տեղահանութեան, բռնագրաւումին եւ կործանման մեծ ու խորագոյն խոցը, այլեւ` հայկական իրաւունքին ու արդարութեան դէմ հիւսուած միջազգային լռութեան պատը մեծ օտարականներու վերածած էր անոնց ամբողջ սերունդը` աշխարհին ու կեանքի բարիքներուն հանդէպ:

Սեփական ու մայրենի լեզուով եւ մշակոյթով լիարժէք ապրելու եւ արարելու ներքին կրակը, պապենական հողին վրայ հայաշունչ կեանք ու ազատ ապագայ կերտելու եւ վայելելու բուռն պահանջը եւ, մանաւանդ, արեւուն տակ հայու հպարտութեամբ քալելու անյագ ծարաւը Լիզպոն առաջնորդեց գրոհային մարտունակութիւնը Հինգ Խենթերուն, որպէսզի նախ սեփական ժողովուրդի իրենց սերնդակիցներուն, ապա ցեղասպան թրքական պետութեան ժառանգորդներուն եւ, վերջապէս, լուռ ու անտարբեր հայեացքով հայոց ողբերգութեան նայող աշխարհին առաւելագոյն ուժականութեամբ փոխանցեն Հայ դատի անժամանցելի ՊԱՏԳԱՄ-ը:

Այդպէ՛ս, Լիզպոնի Հինգին գերագոյն զոհաբերութիւնը դարձաւ նորօրեայ վկայութիւնը «իմացեալ մահով անմահութիւնը նուաճելու» հայ ազգային գաղափարախօսութեան: Եղաւ պատգամաբերը ազատ, անկախ ու միացեալ Հայաստանէն դուրս կեանքի բոլոր հեռանկարները մերժելու հայու յեղափոխական անդառնալի ուխտին: Խորհրդանշեց դաշնակցական պատրաստակամութիւնը` գերագոյն զոհաբերութեան անձնական օրինակով շրջելու պատմութեան թաւալգլոր  անկումի անիւը եւ վերահաստատելու հայոց ազգային արժանաւորութիւնը, սեփական ուժով վերականգնելու հայոց անփոխարինելի իրաւունքն ու արդարութիւնը:

Ահա այսպէ՛ս, մեր սերունդներուն համար 30-ամեայ ոգեշնչման անսպառ աղբիւր դարձաւ 27 յուլիս 1983-ի Լիզպոնի Հինգին գերագոյն զոհաբերութեան անմահ օրինակը:

Եղաւ վերանորոգ խորհրդանիշը հայ ժողովուրդի ամբողջական ազատագրութեան պայքարին անսակարկ զինուորագրուելու հայոց նորահաս սերունդներու մարտունակութեան` Հայ դատին արդար լուծումը նուաճելու արեամբ նուիրագործած գաղափարական յանդգնութեան:

Եւ իրաւունքի ու արդարութեան ամբողջական վերականգնումին տակաւին սպասող եւ յարատեւ կռուի ուղիով իր երթը շարունակող նորօրեայ հայը, այսօր թէ վաղը, երբ իր զաւակներուն հայեցի շունչ ու գաղափարական թռիչք կը ներարկէ, անպայման պիտի յիշէ եւ միշտ պիտի յիշեցնէ օրինակը Լիզպոնի Հինգին` իբրեւ յաւերժին մէջ արձագանգող պոռթկումը հայոց արդար ցասումին:

Լիզպոնի Հինգին հետ մեր էութեան կենսուրախ մէկ բջիջը ողջակիզուեցաւ, որպէսզի ոչ մէկ պարագայի մտահան ընենք հայ ժողովուրդին դէմ թրքական պետութեան գործադրած ցեղասպանութիւնը, մինչեւ որ արժանաւորապէս տիրանանք մեր հողերուն, իրաւունքներուն եւ արդարութեան:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )