50 Տարի Առաջ (31 Օգոստոս 1963)

Խմբագրական

Արտասովոր Ցոյց Մը

Ինչ որ պատահեցաւ անցեալ չորեքշաբթի Ուաշինկթընի մէջ, գրեթէ անըմբռնելի է այլ երկիրներու ժողովուրդներուն համար: Ընդհանրապէս ցոյցերը կը կազմակերպուին տիրող իշխանութեան մը դէմ` անոր քաղաքականութեան այս կամ այն երեսին հանդէպ հանրային ընդհանուր կամ մասնակի դժգոհութիւն մը արտայայտելու համար: Ու ճիշդ այդ պատճառով ալ, դարձեալ ընդհանրապէս, տիրող վարչակարգը դէմ կ՛ըլլայ այդ ցոյցերուն: Նախ կ՛աշխատի արգիլել անոնց կազմակերպումը, ու եթէ այդ անկարելի է, հետագային կը ջանայ զսպել զանոնք, կամ, շատ շատ, միջոցներ ձեռք կ՛առնէ անոնց հետեւանքները նուազագոյնի իջեցնելու համար:

Ուաշինկթընի մէջ ցոյցերու այս դասական եւ ընդհանրացած ըմբռնումը տեղ չունեցաւ: Ընդհակառա՛կն: Ցոյցը, որ ստացած էր դէպի Ուաշինկթըն երթի մը ձեւը, կազմակերպուած չէր Քենետիի վարչութեան դէմ: Իր կարգին, Քենետի գէշ աչքով չէր դիտեր ո՛չ այդ ցոյցին կազմակերպիչները, ո՛չ ալ դիրք ճշդած էր անոր շարժառիթներուն եւ հետեւանքներուն դէմ: Համակերպութիւն ալ չէր իր վերաբերումը: Այլ` համամտութիւն մը, չըսելու համար` քաջալերանք մը կը տեսնուէր Սպիտակ տան դիրքորոշման մէջ:

Ինչո՞ւ:

Կասկածէ դուրս է, որ Միացեալ Նահանգները տասնամեակներէ ի վեր կը գտնուին իրենց ազգային կարեւորագոյն հարցերէն մէկուն առջեւ: Քսան միլիոն սեւամորթներու խնդիրն է այդ, որ տեղ-տեղ շատ նպաստաւոր կերպով լուծուած է, բայց կարգ մը նահանգներու մէջ տակաւին կը յամենայ ու կը թունաւորէ մթնոլորտը:

Սխալ չհասկցուի: Սեւամորթները չեն հալածուիր Միացեալ Նահանգներու մէջ: Ամերիկեան սահմանադրութիւնը անոնց հանրային թէ անհատական կեանքը սահմանափակող որեւէ տրամադրութիւն չի բովանդակեր: Սեւամորթները Միացեալ Նահանգներու մէջ կը վայելեն այնպիսի ազատութիւններ ու տէր են այնպիսի դիրքերու, որոնք այլ երկիրներու մէջ կը զլացուին ամէնէն զտարիւն քաղաքացիներուն անգամ:

Ուրեմն ինչո՞ւ հաւասար իրաւունքներու այդ պահանջը:

Կարելի է պատասխանել այդ հարցումին, եթէ ճշդենք, թէ այդ պահանջը որո՞ւ կ՛ուղղուի, որմէ՞ կը պահանջուի: Սպիտակ տունէ՞ն: Ո՛չ: Նախագահ Քենետի, չենք խօսիր անոր նախորդներուն մասին, առաջին իսկ օրէն դէմ է ցեղային խտրականութեան: Հապա՞ ուրեմն: Ո՞վ պիտի տայ այդ իրաւունքը ամերիկեան սահմանադրութեան առջեւ համահաւասար քաղաքացի նկատուող սեւամորթներուն:

Այս հարցումէն անդին` խնդիրը կը փոխուի եւ կը ստանայ ընկերային բնոյթ: Սեւամորթներու բողոքը կ՛ուղղուի մտայնութեան մը դէմ, որ արմատ ձգած է ամերիկացի ժողովուրդի մէկ մասին մէջ, մասնաւորաբար` հարաւային նահանգներու մէջ, որոնք ամրօրէն աւանդապաշտ, կը փորձեն որոշ սահմանափակումներու ենթարկել սեւամորթներու գործունէութիւնը:

Արտասահմանի մէջ ընդհանրապէս սխալ կը հասկցուի այս երեւոյթը եւ հակաամերիկեան պայքարի մը նիւթեր կը փնտռեն յաճախ ընկերային այս խնդրին մէջ:

Բայց երբ Միացեալ Նահանգներու պետը, յանձին նախագահ Քենետիի, Սպիտակ տան մէջ կ՛ընդունի ցոյցին պատասխանատուները, երբ իր յայտարարութիւններով քաջալեր կը հանդիսանայ անոնց ձեռնարկին, երբ տասնեակ հազարաւոր սպիտակամորթներ, որոնց կարգին` յայտնի դէմքեր, իրենց մասնակցութիւնը կը բերեն այդ ցոյցին, հարցը կը մտնէ իր իսկական հունին մէջ եւ առիթ չի տար որեւէ չարամիտ շահագործումի:

Անկախ այս իրողութիւններէն` պէտք է աւելցնել, թէ ժամանակը միակ դարմանն է ընկերային նման ցաւի մը լուծման: Ո՛չ նախագահական հրահանգները եւ ո՛չ ալ դաշնակցային զօրքերը կրնան փոխել հարիւրաւոր տարիներէ ի վեր հաստատուած դրութիւն մը: Այլ միայն ընկերային ըմբռնումներու բարեշրջումը կրնայ արմատապէս լուծել դատ մը, որուն համար յարգելի ձայներ կը բարձրանան` հետզհետէ աւելի համոզիչ եւ նպաստաւոր:

Այս իրողութեան ամէնէն աւելի տեղեակ կը թուին ըլլալ իրենք` սեւամորթները, երբ իրենց ցոյցին կու տան խաղաղասիրական բնոյթ մը, հեռու գրգռութիւններէ եւ մանաւանդ` ամերիկեան ազգային շահերուն վնասող քայլերէ:

Երկուստեք նման վերաբերում մը նուազագոյնի կ՛իջեցնէ այս երեւոյթը շահագործելու ձգտում ունեցողներուն հնարաւորութիւնները, եւ այս` ի շահ ազատ աշխարհին, որուն գլխաւոր ուժը կը կազմեն Միացեալ Նահանգները:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )