«Սուրիա Ոչ Միայն Իսրայէլը Պիտի Հարուածէ, Այլ Նաեւ Թուրքիան Եւ Յորդանանը, Եթէ Իր Դէմ Յարձակումին Մասնակցին» Ըսաւ Մըքտատ

Ֆայսալ Մըքտատ

Մինչ ՄԱԿ-ի ընդհանուր քարտուղար Պան Քի Մուն յայտարարեց, որ Սուրիոյ շուրջ «Ժընեւ-2» միջազգային խորհրդաժողովը կրնայ հոկտեմբերին տեղի ունենալ, Սուրիոյ արտաքին գործոց փոխնախարար Ֆայսալ Մըքտատ կոչ ուղղեց Միացեալ Նահանգներու հետ երկխօսութեան` միեւնոյն ժամանակ սպառնալով, որ իր երկիրը պիտի հակադարձէ ամերիկեան հարուածին ոչ միայն Իսրայէլը հարուածելով, այլ նաեւ Յորդանանն ու Թուրքիան, եթէ անոնք ամերիկեան ղեկավարութեամբ յարձակումին մասնակցին:

Ան ամերիկեան «Ուոլ Սթրիթ Ճըռնըլ» օրաթերթին հետ ունեցած հարցազրոյցի մը ընթացքին յոյս յայտնեց, որ ամերիկացի քոնկրեսականները իմաստուն գտնուին եւ արդարութեան ձայնին ականջ տան եւ ոչ թէ գրգռիչ արարքներուն` նշելով, որ «եթէ պատերազմը ծագի, ապա կարելի չէ զարգացումներուն վերահսկել»:

ՄԱԿ-ի մօտ Սուրիոյ մնայուն ներկայացուցիչ Պաշշար Ժաաֆարի հերքեց Ղութա Շարքիյայի մէջ քիմիական զէնքի օգտագործման համար Դամասկոսի ուղղուած ամբաստանութիւնները` նշելով, որ «բոլորը գիտեն, թէ Հալէպի Խան Ասալ շրջանին մէջ նախկին յարձակումի մը ընթացքին ով օգտագործեց քիմիական զէնքը»:

Ան «Սի.Էն.Էն.»-ի հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին Սուրիոյ ուղղուած ամբաստանութիւնները սխալ որակեց` աւելցնելով, որ ամերիկեան վարչակազմը նախապէս Վիեթնամի, Քուպայի կամ Իրաքի մէջ իր գործած նոյն սխալները կը կրկնէ:

Փութին Ապահովութեան Խորհուրդի`
Սուրիոյ Դէմ Հարուած Նախատեսող
Որոշումի Մը Ռուսիոյ Աջակցութիւնը Չի Բացառեր

Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութին ռուսական պատկերասփիւռի առաջին կայանին եւ «Էսոշիէյթըտ Փրես»-ին հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին Արեւմուտքը զգուշացուց սուրիական վարչակարգին դէմ միակողմանի քայլ մը կատարելէ` նշելով, որ քիմիական զէնքի օգտագործման դէմ որեւէ պատժամիջոց պէտք է ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդին կողմէ որդեգրուի:

Ան Ապահովութեան խորհուրդի` Սուրիոյ դէմ զինուորական հարուածի որոշումին Ռուսիոյ աջակցութիւնը չբացառեց, եթէ քիմիական զէնքի օգտագործումը փաստուի` շեշտելով, որ «Սուրիոյ մէջ քիմիական զէնքը օգտագործողներուն ինքնութեան մասին հաստատ տեղեկութիւններ գոյութիւն չունին, եւ պէտք է հետաքննութեան արդիւնքներուն սպասել»:

Փութին ըսաւ, որ Ռուսիա յանձնառու է «Սուրիոյ օրինական կառավարութեան» զէնքեր եւ զինուորական ծառայութիւններ մատուցելու իր կնքած համաձայնագիրներուն` աւելցնելով, որ «Էս-300» համակարգի մատակարարումը չամբողջացուցինք եւ ներկայ հանգրուանին զայն կասեցուցինք»:

Ռուսիոյ նախագահը ըսաւ, որ Ապահովութեան խորհուրդը գերիշխանութիւն վայելող պետութեան մը դէմ բռնի ուժ օգտագործելու լիազօրութիւն տալու միակ իրաւասու կողմն է:

Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարար Լորան Ֆապիւս ողջունեց Փութինի յայտարարութիւնները եւ «Ֆրանս ինֆօ» ձայնասփիւռի կայանին հետ ունեցած հարցազրոյցի մը ընթացքին նշեց, որ «Փարիզ կ՛ուզէ, որ Ռուսիա սուրիական հարցին նկատմամբ իր կեցուածքը փոխէ»` շեշտելով, որ պէտք է Ռուսիոյ հետ բանակցիլ, որովհետեւ անիկա շրջանին մէջ շատ կարեւոր պետութիւն մըն է:

Աւելի ուշ, Փութին յայտարարեց, որ Սուրիոյ դէմ առանց Ապահովութեան խորհուրդի լիազօրութեան հարուածը բռնարարք պիտի ըլլայ: Ան ըսաւ, որ «որեւէ երկրի Քոնկրես չի կրնար այսպիսի հարցեր լիազօրել, անիկա բռնարարքի հաւանութիւն տալ կը նշանակէ, որովհետեւ ամէն ինչ որ ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդի ծիրէն դուրս կ՛ըլլայ, բռնարարք կը սեպուի, բացի ինքնապաշտպանութենէն»` աւելցնելով, որ «Սուրիա Միացեալ Նահանգներու դէմ յարձակում չի գործեր, ուստի կարելի չէ ինքնապաշտպանութեան մասին խօսիլ»:

Փութին Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարար Ճոն Քերրին ամբաստանեց Սուրիոյ տագնապին մէջ Քայիտայի դերակատարութեան վերաբերեալ Քոնկրեսին ստելու յանցանքով:

Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարար Սերկէյ Լաւրով Սուրիոյ հարցով ՄԱԿ-ի եւ Արաբական լիկայի յատուկ պատուիրակ Լախտար Իպրահիմիի հետ հեռաձայնային հաղորդակցութեան մը ընթացքին նշեց, որ առանց Ապահովութեան խորհուրդի հաւանութեան Սուրիոյ դէմ բռնի ուժի կիրարկումը «անընդունելի է»: Ան ըսաւ, որ «գերիշխանութեան տէր պետութեան մը դէմ ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդը շրջանցելով բռնի ուժ կիրարկելը անընդունելի է, որովհետեւ միջազգային օրէնքի կոպիտ խախտում մըն է»:

Օպամա. «Եթէ Քիմիական Զէնքի Օգտագործման
Չհակադարձենք Անոր Օգտագործման
Հաւանականութիւնը Պիտի Բարձրանայ»

Միացեալ Նահանգներու նախագահ Պարաք Օպամա Շուէտի մէջ տեղւոյն վարչապետ Ֆրետերիք Ռայֆելտի հետ ունեցած միացեալ մամլոյ ասուլիսի մը ընթացքին դատապարտեց Սուրիոյ մէջ քիմիական զէնքի օգտագործումը` շեշտելով, որ «միջազգային ընտանիքը այդ արարքին դէմ ձեռնածալ պէտք չէ մնայ եւ զայն անպատիժ պէտք չէ ձգէ»` աւելցնելով միաժամանակ, որ «մենք վստահ ենք, որ քիմիական զէնքը Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատի կողմէ իր ժողովուրդին դէմ օգտագործուեցաւ»:

«Միջազգային ընտանիքը անպայման պէտք է հակադարձէ ապագային քիմիական զէնքի օգտագործման արգելք հանդիսանալու համար: Քիմիական զէնքի օգտագործման չհակադարձելը այդ արարքին կրկնութեան հաւանականութիւնը կը բարձրացնէ», ըսաւ Օպամա` նշելով, որ Քոնկրեսէն պահանջած է ժողով մը գումարել` պատժելու համար Ասատը եւ ապագային քիմիական զէնքի օգտագործումը արգիլելու համար: Ան շեշտեց, որ պիտի շարունակէ սուրիական ընդդիմութեան եւ դիւանագիտական բոլոր ջանքերուն աջակցիլ:

Օպամա ըսաւ, որ «Սուրիոյ դէմ զինուորական հարուածի մը մասին խօսելու որոշ պատճառ մը կայ եւ միայն իմ հաւաստիութիւնս խնդրոյ առարկայ չէ, այլ` ամբողջ միջազգային ընտանիքին եւ նաեւ Քոնկրեսին, որովհետեւ միջազգային արժէքները շատ կարեւոր են»` նշելով, որ աշխարհն էր, որ քիմիական զէնքի օգտագործման կարմիր գիծ ճշդեց եւ ոչ թէ ինք: «Ո՞ւր է միջազգային ընտանիքին հաւաստիութիւնը, երբ քիմիական զէնքի օգտագործումը արգիլող համաձայնութիւնը կը բռնաբարուի», հարց տուաւ ան:

Միացեալ Նահանգներու նախագահը յայտնեց, որ «պէտք է հակադարձենք, որովհետեւ եթէ չհակադարձենք, յստակ կերպով կ՛ըսենք, որ նոյնիսկ եթէ այս հարցը դատապարտեցինք եւ որոշումներ հրապարակեցինք, գոյութիւն ունի կողմ մը, որ այդ զէնքերը օգտագործելուն համար չպատժուեցաւ, գոյութիւն ունի կողմ մը, որ պատիժէն պրծաւ, եւ միւս ընկերութիւնները այս հարցը այս ձեւով պիտի դիտեն, ուստի պէտք է քիմիական զէնքի օգտագործումը արգիլող համաձայնութիւնը կիրարկել»:

Օպամա ըսաւ, որ «բոլոր փաստերը մեզ վստահ կը դարձնեն, որ Ասատի վարչակարգն է այդ զէնքի օգտագործման պատասխանատուն»:

«Քոնկրեսը հաւանութիւն պիտի տայ այս գործողութեան, որովհետեւ Ամերիկան կը գիտակցի, որ եթէ միջազգային ընտանիքը միջազգային արժէքները պահպանելու համար չշարժի, ապա որոշ ժամանակ ետք այս աշխարհը ժողովուրդներուն համար նուազ անվտանգ ու ապահով պիտի ըլլայ: Բոլորը կը գիտակցին որոշ հարցերու չհակադարձելու միջազգային ընտանիքին հետեւանքներուն», ընդգծեց Օպամա:

Միացեալ Նահանգներու պաշտպանութեան նախարար Չաք Հէյկըլ յայտարարեց, որ Սուրիոյ դէմ ամերիկեան հաւանական հարուածները ծրագրուած են քիմիական այլ յարձակումներ կատարելու Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատի կարողութիւնը նուազեցնելու եւ զանոնք անգամ մը եւս օգտագործելէ ետ պահելու համար, շեշտելով, որ «գործողութեան նպատակը Սուրիոյ տագնապը զինուորական ուղղակի ուժով լուծելը չէ»:

Հէյկըլ Միացեալ Նահանգներու Ծերակոյտի արտաքին յարաբերութեանց հարցով յանձնախումբը զգուշացուց, որ «սուրիական վարչակարգին դէմ քայլ չառնելը զինուորական գործողութենէն բխող վտանգներուն համազօր վտանգներ կը պարունակէ»` նշելով, որ «քիմիական զէնքը զինեալի մը կամ անմեղ քաղաքայիններու միջեւ զատորոշում չի կատարեր»:

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարար Ճոն Քերրի իր կարգին յանձնախումբին յայտնեց, որ Սուրիոյ դէմ զինուորական գործողութիւնը չկատարելով` Իրանին, Հիւսիսային Քորէային ու Միացեալ Նահանգներու միւս թշնամիներուն վտանգաւոր պատգամ պիտի յղուի: Ան ընդգծեց, որ զինուորական գործողութեան պարագային ամերիկացի զինուորները սուրիական հողի վրայ ոտք պիտի չդնեն:

«Վրեմիա» կը հաղորդէ, որ Սպիտակ տան ներկայացուցիչը յայտնած է, որ Օպամա չի պատրաստուիր Ս. Փեթերսպուրկի մէջ Քսաններու խմբակի վեհաժողովին ընթացքին Փութինի հետ երկկողմանի հանդիպում ունենալու: 27 օգոստոսին Սպիտակ տան մամլոյ քարտուղար Ճէյ Քառնի յայտնած էր. «Ռուսիան այս վեհաժողովը հիւրընկալող կողմն է, եւ մենք ատոր կը մասնակցինք: Ի հարկէ, անոնք այդտեղ պիտի հանդիպին»: Քերրի Ծերակոյտի միջազգային յարաբերութեանց հարցերով յանձնախումբի լսումներուն ընթացքին եւս յայտնած էր, որ Օպամա մտադիր է Ս. Փեթերսպուրկի մէջ Փութինի հետ Սուրիոյ քիմիական զէնքի նիւթը քննարկելու:

Ծերակոյտի Միջազգային Յարաբերութանց
Յանձնախումբը 90 Օր Սուրիան Հարուածել
Արտօնող Բանաձեւ Մը Պատրաստած Է

Միացեալ Նահանգներու Ծերակոյտի միջազգային յարաբերութեանց յանձնախումբը երէկ պատրաստեց Սուրիան հարուածելու Օպամայի պահանջին վերաբերող նոր բանաձեւ մը, որ մասնաւորաբար այդ գործողութեան 30 օրով երկարաձգելի 60 օրուան պայմանաժամ մը կը ճշդէ:

Բանաձեւը պիտի փոխարինէ անցեալ շաբաթ նախագահին Քոնկրեսին ներկայացուցած բանաձեւը, որ շարք մը քոնկրեսականներու կողմէ անյստակ նկատուած է:

Բանաձեւը կ՛արգիլէ ցամաքի վրայ գործողութիւններու մէջ ամերիկեան ուժերու օգտագործումը, ինչպէս նաեւ կ՛ընդգծէ, որ Սուրիոյ մէջ միջամտութիւնը «սահմանափակ» պէտք է ըլլայ: Բանաձեւը յանձնախումբին կողմէ որդեգրուելէ ետք, Ծերակոյտի երկուշաբթի օր նախատեսուած լիագումար նիստին ընթացքին քննարկումի եւ քուէարկութեան պիտի ենթարկուի: Յանձնախումբի նախագահ ծերակուտական Ռոպըրթ Մենենտեզ նշեց, որ բանաձեւը դեմոկրատականներուն եւ հանրապետականներուն փափաքն ու մտավախութիւնները կ՛արտացոլէ:

Էրտողան. «Թուրքիա Պատրաստ Է
Սուրիոյ Դէմ Միջազգային Որեւէ
Դաշնակցութեան Միանալու»

Թուրքիոյ վարչապետ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան յայտնեց, որ «Թուրքիա պատրաստ է Սուրիոյ դէմ միջազգային որեւէ դաշնակցութեան միանալու»` նշելով, որ «մենք ըսինք, որ պատրաստ ենք որեւէ տեսակի դաշնակցութեան մասնակցելու եւ զայն կամաւորներու դաշնակցութիւն մը կը պատկերացնենք»:

Նշենք, որ Թուրքիոյ փոխվարչապետ եւ կառավարութեան բանբեր Պիւլենթ Արընչ մէկ օր առաջ յայտարարած էր, որ «թրքական կառավարութիւնը Սուրիոյ դէմ հաւանական զինուորական հարուած մը շղթայազերծելու պատրաստութիւններ կը տեսնէ»:

Միւս կողմէ, թրքական «Սապահ» օրաթերթը կը հաղորդէ, որ թրքական «Ինճիրլիք» ռազմակայանին մէջ «Սի-17» տիպի բեռնատար զինուորական օդանաւ մը էջք կատարեց: Մէկ օր առաջ ամերիկեան չորս բեռնատար զինուորական օդանաւեր էջք կատարած էին: Աւելի՛ն, պատերազմական օդանաւերը հրթիռներով զինուած ու պատրաստ վիճակի մէջ դրուած են` առ ի պատրաստութիւն որեւէ զարգացման:

Ռուհանի. «Սուրիոյ Դէմ Որեւէ Բռնարարք
Միայն Շրջանին Պիտի Չվնասէ,
Այլ Նաեւ` Ամերիկայի Բարեկամներուն»

Իրանի նախագահ Հասան Ռուհանի յայտնեց, որ «Սուրիոյ դէմ որեւէ բռնարարք միայն շրջանին պիտի չվնասէ, այլ նաեւ` Միացեալ Նահանգներու բարեկամներուն»` շեշտելով, որ Իրան որեւէ հարց դիմագրաւելու պարագային սուրիացի ժողովուրդին օժանդակելու իր կրօնական ու մարդկային պարտաւորութիւնները պիտի կատարէ:

Ան նշեց, որ «Իրան յանձնառու է շրջանին մէջ կայունութեան վերաբերեալ իր յանձնառութիւններուն եւ այս առումով անհրաժեշտ քայլերը կատարած է ու պիտի կատարէ»:

Իրանի արտաքին գործոց նախարար Մոհամետ Ժաուատ Զարիֆ զգուշացուց, որ «Սուրիոյ մէջ զինուորական որեւէ միջամտութիւն կրնայ շրջանային ու միջազգային ապահովութեան համար ժխտական հետեւանքներ ունենալ»: Ան յոյս յայտնեց, որ միջազգային ընտանիքը Սուրիոյ կացութեան քաղաքական լուծում մը գտնելուն վրայ կը կեդրոնանայ, որովհետեւ այս պարագային բռնի ուժի դիմելը միջազգային օրէնքի խախտում պիտի պատճառէ:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )