50 Տարի Առաջ (26 Սեպտեմբեր 1963)

Օտար Դպրոցներու Գրաւչութիւնը

Մեր ժողովուրդի կարգ մը դասակարգերուն մէջ յոռի մտայնութիւն մը գոյութիւն ունի օտար դպրոցներու վերաբերեալ. տեսակ մը նախապաշարում, որ հետզհետէ իր խոր արմատները նետած է իրենց հոգիներուն մէջ, լաւ տեսնելու այն, ինչ որ օտարին կը պատկանի ընդհակառակը, մութ նկատելու, ինչ որ մերն է:

Անուրանալի է, որ օտար դպրոցները աւելի ներկայանալի են եւ գրաւիչ իբրեւ կառոյց, հոյակապ շէնքերով եւ արդիական սարոյքով, թերեւս կարող ուսուցիչներ, ալ առաւել համեմատութեամբ գտնուին հոն, անոնց գոյութիւնը հիմնաւորող, բայց ընդհանրապէս անոնց մէջ կը պակսի ամէնէն անհրաժեշտ բանը` ազգային ոգին եւ տոհմիկ դաստիարակութիւնը:

Օտար դպրոցները օժտուած են գուցէ մանկավարժական պայմաններուն յարմարող դասարաններով, լուսաւոր ու գեղեցիկ, արդիական պիտոյքներով եւ ընդարձակ բակերով, բայց հոն կը բացակային Սահակ-Մեսրոպի շունչն ու հայեցի դրոշմ կրող ու մեզ համար ամէնէն նուիրական աւանդութիւններու շքեղանքն ու հայկական ոգին:

Օտար վարժարաններէ ելած աշակերտները, ըստ ոմանց, թերեւս իրենց առած ուսումով, պաշտօններու ալ տիրանան` իւրացուցած ըլլալով կարգ մը անհրաժեշտ լեզուներ, որոնք առեւտրական կեանքի եւ շուկայի գործառնութեանց մէջ կը պահանջուին կամ օտար ընկերութիւններու մօտ կարեւոր պաշտօն առնելու դիւրութիւններ կ՛ընծայուին, բայց մեր ըմբռնումով, թերի են իբրեւ հայ եւ թերի` մանաւանդ իրենց հայեցի կրթութեամբ, ոչ մէկ զարգացում ունին ընդհանուր գիտելիքներու առնչութեամբ, միեւնոյն ատեն` տարրական ծանօթութիւն իսկ չունենալով հայոց փառապանծ պատմութեան մասին:

Աւելի լաւ չէ՞ միթէ տարի մը կորսնցնել եւ հայեցի ուսում եւ դաստիարակութիւն առնելէ ետք զաւակները ղրել օտար հաստատութիւններ, եթէ անպայման պէտք է օտար վարժարան ղրկել, որպէսզի սորվին նաեւ մասնագիտութեան հետեւելու համար անհրաժեշտ եղող օտար լեզուները, եւ անկէ ետք ազատօրէն շարունակեն իրենց ուսումը:

Մեր կարծիքով, այլեւ իրենց զաւակները օտար վարժարան ղրկելու որեւէ պահանջ չի ներկայանար ծնողներուն, քանի որ մեր վարժարաններն ալ մայրենի լեզու, պատմութիւն եւ այլ հայեցի դրոշմ կրող դասեր աւանդելէ զատ, նոյնչափ կարեւորութիւն կ՛ընծայեն նաեւ օտար լեզուներու` յարմարելու համար միջավայրի պահանջներուն: Արդէն սկսած են շատ մը դպրոցներ սերթիֆիքայի, պրըվէի եւ պաքալորէայի պետական քննութեանց մասնակցութիւն բերել եւ յաջողութիւն ալ գտնել, իսկ ուրիշ դպրոցներ կը ջանան նոյն ծրագիրը իրագործել եւ իրենց աշակերտութիւնը պատրաստել վերոյիշեալ վկայականներու քննութեանց:

Չենք կրնար վայրկեան մը նոյնիսկ երեւակայել եւ կասկածի նշոյլն իսկ ունենալ, թէ մեր վարժարաններէն շրջանաւարտ աշակերտներ աւելորդ տարի կորսնցնեն, ազգային վարժարաններ կամ միջնակարգ դպրոցներ աւարտելէ ետք, ասոր փաստը ունինք եւ կրնանք մի առ մի թուել, եթէ հարկ ըլլայ ապացուցանել մեր վերոգրեալ հաստատումը:

Յակոբ Պարոնեան ժամանակին իրաւամբ գրած էր «Մեր օտարամոլութիւնը» խորագրով սքանչելի հատուած մը, որ մինչեւ հիմա ի զօրու է բառին բովանդակ առումով: Մենք զմեզ ցած տեսնելու մոլութիւնը ունինք միշտ, ինչ որ օտար է, գեղեցիկ է կամ բարձր, մինչդեռ իրականութիւնը այդպէս չէ ամենեւին:

Մենք, իբրեւ հայ, ունինք այնպիսի բարձր յատկութիւններ, որոնք կը պակսի օտարներու մօտ, պէտք է գիտնանք գնահատել մեր բարեմասնութիւնները, ինչպէս նաեւ` մեր արժանիքներն ու արժէք ներկայացնող անձնաւորութիւնները:

Այժմ, իբրեւ արդիւնք մեր նիւթական ու բարոյական անհուն զոհողութիւններուն, ամէն թաղի մէջ գրեթէ, հայկական հրաշակերտ ոճով

կառուցուած եկեղեցիներու կողքին, նոյնքան շքեղ դպրոցներ բարձրացած են ամէն տարի հարիւրաւոր շրջանաւարտ հայ աշակերտներ հասցնելով հայ ազգին:

Ինչո՞ւ մենք եւս պիտի չկրնանք ունենալ օտար դպրոցներու արդիական կառոյցն ու մշակուած կրթական ծրագրի նոյնքան եւ գուցէ աւելի փայլուն արդիւնքները, եթէ ազգովի զօրավիգ կանգնինք անոր նիւթական եւ բարոյական վերելքին եւ ուսման մակարդակի բարձրացման:

Ի՞նչ բան կը պակսի մեր մօտ. դրա՞մ, ունինք հազարաւոր հարուստներ, որոնք իրենց եկամուտին միայն տասանորդը յատկացնեն ազգին, նիւթականի ոչ մէկ կարիք կրնանք ունենալ այլեւս, օտարներէն շատ աւելի գեղեցիկ դպրոցներ կառուցանելով, եւ իբրեւ որակ ու քանակ զանոնք շուքի մէջ ձգելու պայմանով: Ճարպիկութիւ՞ն. հայերս նշանաւոր ենք մեր ճարպիկութեամբ, ձեռներէցութեամբ ու շինարարութեամբ: Ուշիմութիւ՞ն. իբրեւ օրինակ կը ծառայենք ուրիշներուն` որպէս մտացի եւ հանճարեղ ժողովուրդ, օտարներէն ոչ մէկ յատկութիւնով ետ կը մնանք, ընդհակառակը, կարգ մը մարզերու մէջ անոնցմէ շատ աւելի փայլուն յաջողութիւններ դիմագրաւած ենք` բոլորին հիացումին առարկայ դառնալով:

Արդ, ի՞նչ բան կը պակսի ուրեմն մեր մէջ: Երկու էական մտայնութիւններ պատճառ կը դառնան, որ մենք չյառաջդիմենք պէտք եղած չափով եւ օտարներէն քիչ մը ետ մնանք, իսկ եթէ դարմանուին անոնք, վստահ ենք, որ կրնանք նախանձելի դիրքի տիրանալ, անոնց իսկ դաս տալով մեր յառաջդիմութիւններով: Առաջին կարգին կու գայ բարի կամեցողութեան պակասը եւ կարգ մը հարուստներու նիւթական զոհողութիւններու մասին թերի ըմբռնումն ու կծծիութիւնը: Երկրորդ, օտարասիրութիւնը եւ օտար որեւէ գործ, եթէ նոյնիսկ որակով ալ ցած ըլլայ, բարձր եւ փայլուն տեսնելու աչքի տկարութիւնը, ինչպէս նաեւ` մեր արժէքներուն բարոյական արժանիքներուն մասին թերահաւատութիւն ունենալու երեխայական ըմբռնումը:

Ասոնցմէ զատ նաեւ, ծնողներու` մեր վարժարանները չքաջալերելու ձգտումը: Հայ ծնողներ, եթէ իրենց զաւակը օտար դպրոց ղրկեն, առանց սակարկելու պահանջուած կրթաթոշակ գումարը կը վճարեն եւ ոչ մէկ դժուարութիւն կը յարուցեն, իսկ եթէ մեր դպրոցը ղրկեն, հազար տեսակ միջոցի կը դիմեն, որպէսզի զեղչ ըլլայ թոշակի սակին վրայ, որ արդէն լրիւ ալ գանձուելու ըլլայ, բաւարար չէ պիւտճէն հաւասարակշռելու: Ասկէ զատ, կը ջանան ամէն կողմէ զեղչեր ընել տալու հնարամտութիւններ խորհիլ, գրենական պիտոյքներու դրամն իսկ երբեմն վճարել չուզելով: Այսպիսի վերաբերումները կը ջլատեն դպրոցներու բանիբուն վարչական մեքենայի աշխատելու կորովը:

Եթէ օտար վարժարաններու վճարած թոշակի կէսը միայն լրիւ վճարեն մեր դպրոցներուն, վստահ եղէք, որ մեր դպրոցները ուսումով եւ կրթութեամբ անոնցմէ շատ աւելի բարձր կրնան ըլլալ, որովհետեւ պիւտճէի մտահոգութիւն չունենալով` դպրոցները ի վիճակի կ՛ըլլան շատ աւելի կարող ուսուցիչներով օժտուիլ եւ զարկ տալ ուսումի եւ կրթութեան, մեր վարժարաններու ուսուցիչները, եթէ իրենց համար գրաւիչ դառնայ այս ասպարէզը, աւելի զոհաբերուող ոգի ունին, քան` օտար վարժարաններու մէջ պաշտօնավարողները, որոնք միայն իրենց դասապահերը գիտեն, անկէ դուրս որեւէ պարտականութիւն յանձն չեն առներ: Երկիր մը կը պաշտպանուի այդ երկրէն ծնած եւ այդ երկիրը իբրեւ հայրենիք ճանչցող զինուորներու կողմէ, որոնք մահն իսկ աչք առնելով` կը գուրգուրան եւ ոգի ի բռին կը ճգնին հայրենիքի հողին իւրաքանչիւր թիզի համար իրենց արիւնը թափել, մինչդեռ վարձկան զինուորները այդ զոհողութիւնը չեն ըներ, անոնք իրենց ամսականին սիրոյն համար կը կռուին, իսկ եթէ նեղը մնան, դասալիք կ՛ըլլան, ինչպէս պատահեցաւ ժամանակին հռոմէական բանակին մէջ:

Նոյնն է պարագան նաեւ հայ ուսուցիչներուն համար, հայ վարժարանը կը նկատեն իրենց հայրենիքը, իսկ աշակերտները` իրենց հարազատները, այդ մտայնութեամբ ու ոգիով կը ձգտին լաւագոյնը տալ, ոչ մէկ զոհողութիւն  կամ խոչընդոտի առջեւ կանգ առնելով:

Ուրեմն մեր փափաքն է, որ այլեւս հայ ծնողներ իրենց թմբիրէն արթննան եւ ազգ. գիտակցութեամբ, իրենց զաւակները ղրկեն հայ վարժարան` անոր զօրավիգ կանգնելով ամէն մարզի մէջ:

Ս. ՊԱԼԵԱՆ

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )