Ազրպէյճան Մտահոգուած Է Թուրքիոյ Ազդեցութեան Նահանջէն Սուրիական Տագնապին Պատճառով

ՄՈՀԱՄԵՏ ՆՈՒՐԷՏՏԻՆ

Թրքական «Հիւրրիյէթ» թերթը երէկ փոխանցեց Ազրպէյճանի կառավարութեան բարձրաստիճան պատասխանատուի մը խօսքը, թէ` Պաքու մտահոգուած է տարածաշրջանին մէջ Թուրքիոյ ազդեցութեան նահանջին համար, սուրիական տագնապին պատճառով:

Թերթը հաղորդեց, որ Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի շատ մօտ կանգնած պատասխանատուն նկատեց, որ «Թուրքիա շատ մեծ սխալներ գործեց արտաքին քաղաքականութեան մարզին մէջ, մասնաւորաբար` Սուրիոյ նկատմամբ, ինչ որ աղէտալի հետեւանքներ ունեցաւ»:

Ազերի պատասխանատուն հետեւեալ ձեւով նկարագրած է արտաքին քաղաքականութեան մէջ Թուրքիոյ պարզած վիճակը, եւ` ատոր ազդեցութիւնները Ազրպէյճանի վրայ.

1.- Թուրքիա Ազրպէյճանի համար ամէնէն կարեւոր երկիրն է, ոչ թէ Ռուսիա, Ամերիկա կամ Իրան, այլ` Թուրքիա: Հետեւաբար թրքական արտաքին քաղաքականութեան մէջ գոյութիւն ունեցող խնդիրներ մեծապէս կ՛ազդեն Ազրպէյճանի վրայ:

2.- Սուրիոյ նկատմամբ Թուրքիոյ հետապնդած քաղաքականութիւնը մեզի պատճառեց եւ կը շարունակէ պատճառել մտահոգութիւն, քանի որ մենք վախ ունինք, որ Թուրքիոյ ազդեցութիւնը տարածաշրջանին մէջ նուազի, նահանջ արձանագրէ: Թրքական դիւանագիտութեան նահանջի պարագային, միւս երկիրները կը սկսին ազդեցութիւն բանեցնել մեր վրայ, եւ ես չեմ գիտեր, թէ որքա՛ն կրնանք տոկալ, մինչեւ որ թրքական դիւանագիտութիւնը վերագտնէ իր նախաձեռնութիւնը:

3.- Սուրիոյ ներքին իրավիճակը անմիջականօրէն կ՛ազդէ ազրպէյճանական ներքին իրավիճակին վրայ: Այսօր Սուրիոյ մէջ կան մեծ թիւով ազերի կռուողներ. եւ անոնք բոլորը Սուրիա անցան Թուրքիոյ վրայով: Մանաւանդ որ վերջերս անոնց ղեկավարներէն ոմանք սպաննուեցան բախումներու միջոցին, որոնց շարքին` Ապու Եահիա Ազարին` ազերիներու խումբին «Էմիր»-«Անսարներու եւ մուհաժիրներու բանակ»-ին մէջ, որ սպաննուեցաւ երկու շաբաթ առաջ: Եւ այդ մարդը, երբ Ազրպէյճան կը գտնուէր, ամէն շաբաթ ոստիկանատուն կը քշուէր եւ ծեծով կը պատժուէր: Եւ մենք կը կարողանայինք զսպել իր շարժումները: Բայց հիմա որ ան հոն գնաց, ինք եւ իրեն հետ եղողները վերածուեցան ծայրայեղական կռուողներու: Եւ երբ անոնք Ազրպէյճան վերադառնան, պիտի չկարենանք ծեծի ենթարկել զանոնք եւ ստիպուած պիտի ըլլանք սպաննել զանոնք:

4.- Որքանո՞վ պատշաճ էր, որ Թուրքիա այս տարողութեամբ մխրճուէր Սուրիոյ եւ Միջին Արեւելքի գործին մէջ: Մենք Թուրքիոյ կը նայէինք իբրեւ եւրոպական երկիր: Հաւանաբար լաւ գաղափար մը ըլլար, որ Թուրքիա Ափրիկէ երթար: Բայց արաբական աշխարհագրական տարածքը դժուար տարածք է Թուրքիոյ համար: Դիտեցէք Ֆաթհուլլա Կիւլենի խումբը. դպրոց մը բացին արաբական երկրի մը մէջ: Մինչդեռ Ազրպէյճանի մէջ անոնք ունին 12 վարժարաններ, եւ անոնց հետ կրցանք հասնիլ միջին լուծումի մը: Եւ վերջին հաշուով մեր կողքին Իրանը եւ սէուտցիները աշխուժ կը գործեն:

5.- Անցեալ օգոստոսին Ռուսիոյ նախագահը` Վլատիմիր Փութին Պաքու ժամանեց եւ առանձինն տեսակցութիւններ ունեցաւ Ալիեւի հետ` ամբողջ եօթը ժամ տեւողութեամբ: Ասիկա ցոյց կու տայ, թէ որքա՛ն մեծ կարեւորութեամբ Ռուսիա կը զբաղի Ազրպէյճանի հետ: Եւ Սուրիոյ մէջ տեղի ունեցող դէպքերուն պատճառով տարածաշրջանին մէջ բոլորը սկսան տեսնել Ռուսիոյ հետ բարեկամութեան կարեւորութիւնը, բնականաբար` Ամերիկայի հետ բարեկամութեան կողքին: Ամերիկա նեցուկ կը կանգնէր Վրաստանի, եւ սակայն չկարողացաւ կասեցնել ռուսական յարձակումը անոր վրայ: Ռուսիա այժմ կը պաշտպանէ Սուրիան եւ կրցաւ կասեցնել ամերիկեան հարուածը Սուրիոյ դէմ: Ասիկա բոլորիս ուղղուած պատգամ մըն է:

6.- Այս թոհուբոհին մէջ երեւան եկաւ, որ հաւանական է կարգաւորում մը Արեւմուտքի եւ Իրանի միջեւ: Ինչո՞ւ: Քանի որ Իրան այլեւս կարիքը չունի հիւլէական զէնքին: Ամերիկա դուրս ելաւ տարածաշրջանէն: Եւ` Իրաք մտաւ Իրանի ազդեցութեան տակ: Իրանի ազդեցութիւնը տարածաշրջանին մէջ կրկնապատկուեցաւ: Իսկ մենք ապագային պէտք պիտի ունենանք զօրաւոր Թուրքիոյ մը: Այս իսկ պատճառով մենք կը սպասենք Թուրքիայէն, որ վերստին հաւաքէ իր ուժերն ու ազդեցութիւնը:

«Սաֆիր», 30 սեպտեմբեր 2013

Թարգմ.` Գ. Մ.

Յատուկ «Ազդակ»-ին

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )