«Ազդակ»-ի Մամլոյ 88-րդ Լսարան. Բաբգէն Սիմոնեան Զեկուցեց Բռնագրաւեալ Արեւմտեան Հայաստան Կատարած Իր Ուխտագնացութեան Տպաւորութիւններուն Մասին

lsaran1Բռնագրաւեալ Արեւմտեան Հայաստանը իր այժմու իրավիճակով, հայ ուխտագնացներու դիտանկիւնէն, առանցքը կազմեց այն շահեկան դասախօսութեան, որ տեղի ունեցաւ երէկ` հինգշաբթի, 21 նոյեմբեր 2013-ի երեկոյեան ժամը 7:00-ին, «Ազդակ»-ի «Փիւնիկ» սրահին մէջ: «Ազդակ»-ի կազմակերպած մամլոյ այս 88-րդ լսարանին բացումը կատարեց «Ազդակ»-ի միջազգային լուրերու խմբագիր Վահրամ Էմմիեան, որ հակիրճ կերպով ներկայացուց օրուան բանախօսը` Բաբգէն Սիմոնեանը, մէջբերելով օրերս տեղի ունեցած զրոյցին ընթացքին վերջինիս կատարած այն ընդգծումը, թէ ինք այցելած է Արեւմտեան Հայաստան եւ ոչ թէ Թուրքիա եւ թէ` «իր սրտին մէջ Արեւմտեան Հայաստանը Հայաստանի Հանրապետութենէն բաժնող փշաթելեր չկան»: Ապա Էմմիեան խօսքը փոխանցեց օրուան բանախօսին:

Կուսակցական, միութենական անձնաւորութիւններու, մտաւորականներու եւ ազգասէր երիտասարդութեան ներկայութեան, հայրենի մտաւորական, Հայաստանի մէջ Սերպիոյ պատուոյ հիւպատոս Բաբգէն Սիմոնեան շուրջ մէկ ժամ խօսեցաւ դէպի Արեւմտեան Հայաստան կատարած իր ուխտագնացութեան տպաւորութիւններուն մասին:

Ան յայտնեց, որ ցարդ երեք անգամ առիթը ունեցած է տեսնելու բռնագրաւեալ Արեւմտեան Հայաստանը` 2002-ին, 2004-ին եւ 2005-ին: Ան փոխանցեց իր ապրած այն խոր զգացումներն ու տպաւորութիւնները, որ ըստ ոմանց կրնան «կոտրել ուխտագնացը», բայց ինք ընդհակառակն` ինքզինք աւելի զօրեղ զգացած է եւ գօտեպնդուած` նոր բանաստեղծութիւններ մտայղանալու:

«Աշխարհի մէջ ոչ մէկ երկրի սահմանները յաւերժական են, բայց Աստուծոյ կամքով մենք կրցանք ազատագրել մեր պատմական հայրենիքի մէկ հատուածը եւ երբեք չի բացառուիր, որ մենք հասնինք ու ազատագրենք նաեւ Վանայ լիճն ու շրջակայքը», ընդգծեց հայրենի բանախօսը` իր լուսապատկերներու ցուցադրութիւնը սկսելով Վան-Վասպուրական շրջանէն: Իր ուխտագնացութեան ընթացքին նկարած պատկերներուն զուգահեռ ան կարդաց նաեւ իր հարազատ ու սրտաբուխ զգացումներու արգասիքը եղող բանաստեղծութիւնները: «Ներկայիս Թուրքիոյ մէջ կան երեք միլիոն քրտացուած եւ թրքացուած, իսլամացուած հայեր», շեշտեց ան` միաժամանակ փոխանցելով իր տպաւորութիւնները` բռնագրաւեալ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ իր այցելած վայրերուն մասին:

Ան զեկուցեց ու պատկերներ ցուցադրեց Կարինի, Վանի, Վասպուրականի, Անիի Մշոյ Առաքելոց վանքի, Կարսի Առաքելոցի, Նարեկաց վանքի, Հովիւի, Սուլուխի կամուրջներուն, Արածանի գետի, Մհերի դրան, հայ արուեստագէտներու եւ գրողներու` Եղիշէ Չարենցի եւ Արշիլ Կորքիի (ենթադրեալ) բնակարաններուն եւ այլ յիշարժան վայրերու մասին: Ան ներկայացուց այդ շրջաններու այժմու կիսաւեր պատկերը, պատահական քիւրտ թէ թուրք բնակիչներու դրական, նաեւ ժխտական (յատկապէս թուրքերու) հակազդեցութիւնները:

Օրինակ` Էրզրումը այժմ գրեթէ թրքաբնակ է եւ դարձած է թրքութեան կեդրոն: Վանն ու շրջակայքը` գրեթէ քրտաբնակ, որոնց մէջ մեծ թիւով քրտացուած հայեր կան: Մշոյ Ս. Կարապետ վանքը եղած է զինավարժութեան կեդրոն, ուր թուրք զինուորներ թիրախ դարձուցած ու քանդած են վանքը զինավարժութեան պատրուակով: Բանախօսը խօսեցաւ «Ուրարտու» անունը կրող գորգի վաճառատան մը մասին, որուն սեփականատէրը սակայն մերժած է ընդունիլ, թէ Ուրարտուն հայկական հին պետութիւն եղած է` պնդելով, որ անիկա թրքական է:

Նմանօրինակ տպաւորութիւն ստեղծուած է, երբ հանգուցեալ վանեցի Վարազդատ Յարութիւնեանի տուած Վանի յատակագիծին շնորհիւ, ի վերջոյ Բաբգէն Սիմոնեան եւ իր ընկերակից ուխտաւորները հասած են Մհերի դուռ: Ժայռի մը մէջ փորագրուած հինգ մեթր բարձրութեամբ Մհերի դրան վրայ քանդակուած եօթանասուն տողերու ուրարտական արձանագրութիւնները ուրարտացի թագաւորներուն մասին, նոյնպէս խոժոռ դէմքով ընկալուած են այդտեղի թուրքերուն թէ քիւրտերուն կողմէ:

Հայրենի բանախօսը լուսապատկերներով պարզեց, թէ ինչպէ՛ս Թուրքիա քարուքանդ կ՛ընէ հայկական խորհրդանիշները, կ՛իւրացնէ հայոց արուեստը, մշակոյթը, ուտեստեղէններու յղացումը: Միւս կողմէ, Թուրքիա կը վերանորոգէ հայկական կարգ մը եկեղեցիներ, ինչպէ՛ս Աղթամարի Ս. Խաչ եկեղեցին եւ այլն: Պատմելով Մհերի դրան առնչուող առասպելական աւանդութիւնը` հայրենի բանախօսը ընդգծեց, որ Մհերի դուռը մեր այն խորհրդանիշն է, որուն տեսլականով մենք պիտի բանանք մեր պատմական հայրենի դռները: Ան նաեւ վերյիշեց 1878-ի Պերլինի վեհաժողովն ու այս առիթով Խրիմեան Հայրիկի «Երկաթէ Շերեփ»-ի պատգամը` շեշտելով, որ Հայրիկի այդ յորդորները խրախուսեցին Արցախի ազատագրումը:

Սիմոնեան գոհունակութեամբ խօսեցաւ Թուրքիոյ մտադրութեան մասին` Անիի Աշոտաշէն եւ Սմբատաշէն պարիսպներու նորոգման հաւանականութեան գծով:

Այս առիթով պատասխանելով «Ազդակ»-ի այն հարցումին, թէ ինչպէ՞ս կը բացատրէ մէկ կողմէ հայկական կոթողներն ու խորհրդանիշները քանդելու եւ միւս կողմէ կարգ մը եկեղեցիներ նորոգելու Թուրքիոյ երկդիմի քաղաքականութիւնը, հայրենի բանախօսը յայտնեց, որ այդպէսով Թուրքիա կ՛ուզէ միջազգային հանրային կարծիքին ցոյց տալ, թէ ինք կը պաշտպանէ ու կը նորոգէ Թուրքիոյ քրիստոնէական սրբավայրերը:

Զրոյցը շարունակուեցաւ Արեւմտեան Հայաստանի բռնագրաւեալ իրավիճակին եւ հայրենի հողին պահանջատիրութեան մասին:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )