«Հայ Անցեալը` Լուսանկարներով». Բ. Գիրք (Հեղինակ` Վահէ Սամուէլեան)

ՅԱԿՈԲ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ

CCF11272013Սոյն գիրքը, որ կը բաղկանայ 288 էջերէ, լոյս տեսած է Երեւան, 2013-ին, «Վարդ Հրատ» ՍՊԸ տպագրատան մէջ, խմբագրութեամբ Գէորգ Եազըճեանի:

Վերոյիշեալ հրատարակութեամբ, հեղինակը` Վահէ Սամուէլեան, կը փորձէ ներկայացնել եւ ծանօթագրել Մարաշի պատմական անցեալը` լուսանկարներու միջոցով: Ան հետամուտ է այն համոզումին, թէ ժամանակը որքան յառաջանայ, պէտք է անխախտ պահենք մեր ազգային եւ ընտանեկան լուսանկարները, որովհետեւ անոնք են, որ իրենց մնայուն գոյութեամբ արթուն կը պահեն մեր յիշողութեան մէջ հայ ժողովուրդի անցելամոյն պատմութիւնը` իր բազմերանգ յիշատակներով:

Այս առիթով կ՛ուզենք յայտնել, թէ խմբագիր, լրագրող եւ պատմաբան Գէորգ Եազըճեան տալով բացատրութիւնը լուսանկար բառին, «Խմբագիրին խօսքը» խորագրեալ իր յառաջաբանին մէջ կ՛ըսէ, թէ լուսանկարը պատմական վաւերագիր է, որ ունի տեսողական արժէք: Միւս բոլոր փաստաթուղթերուն նման, լուսանկարներն ալ ունին իրենց անձնագրային տուեալները` թուական, վայր ու լուսանկարին մէջ երեւցող անձին կամ անձերուն ինքնութիւնը: Հետեւաբար զարմանալի չէ, որ լուրջ եւ գիտակից մարդիկ, կազմակերպութիւններ, պետութիւններ եւ այլազան կառոյցներ իրենց դիւաններուն մէջ զգալի տեղ յատկացուցած են լուսանկարներուն:

Արդարեւ, խորանալով լուսանկար բառի բացատրութեան մէջ` Գէորգ Եազըճեան կը հաստատէ, թէ երբեմն նոյնիսկ անարժէք թուացող լուսանկար մը կրնայ խորունկ նշանակութիւն ունենալ: Կ՛ըսէ, թէ լուսանկարի միջոցով կրնանք որոշ պատկերացում ունենալ տուեալ ժամանակաշրջանի մարդոց կեանքին եւ գործունէութեան այլազան երեւոյթներուն մասին, ինչպէս` հագուստ, արդուզարդ, սովորութիւններ եւ այլն:

Ապա իր նախաբանին մէջ Գէորգ Եազըճեան տալով շահեկան տեղեկութիւններ Վահէ Սամուէլեանի կեանքի եւ աշխատանքի մասին` կ՛ըսէ, թէ Սամուէլեանը արհեստով ոսկերիչ է, հետագային զբաղած է ու ներկայիս կը զբաղի ոսկերչական գործիքներու վաճառքով: Աւելի քան կէս դար եղած է մշտական ներկայութիւն հալէպահայ բեմին վրայ` իբրեւ վարպետ դերասան: Ան նաեւ հասարակական գործիչ եղած է Հալէպի մէջ` անդամակցելով ազգային տարբեր կառոյցներու ղեկավար մարմիններու: Այս բոլորի կողքին, Վահէ Սամուէլեան նաեւ պատմաբան-բանասէր է: Գէորգ Եազըճեան կ՛ըսէ, որ եթէ իւրաքանչիւրիս անցաւոր կեանքէն ետք յիշատակներ պիտի մնան, ապա Վահէ Սամուէլեանէն առյաւէտ մեզի պիտի մնան «Հայ անցեալը` լուսանկարներով» հաւաքածոները` իբրեւ կարեւոր վկայութիւններ հայոց նորագոյն պատմութեան, մասնաւորապէս` Մերձաւոր Արեւելքի հայկական գաղութներու եւ անոնց ու հայրենական պետութեան յարաբերութեանց 20-րդ դարու եւ 21-րդ դարասկիզբի պատմութեան:

Պէտք է ըսել, որ Գէորգ Եազըճեան խնամքով եւ ճաշակով խմբագրած է Վահէ Սամուէլեանին «Հայ անցեալը լուսանկարներով» խորագրեալ հատորը, որ իր ընդգրկած նիւթերուն այլազանութեամբ մեր պատմական անցեալը կենդանագրող պատմագրական գործ մըն է:

Հատորը կը բովանդակէ բազմերանգ գրութիւններ, որոնք կը ներկայանան հետեւեալ շարքով.

Հարսանեկան Հրաւիրագիր
«Մուալլեմ» Պօղոսը
Մարաշցի «Թաշճը»
Կարապետին թոռնիկը
Դպրոց-եկեղեցի
Հարազատներս
Մարաշի «Կեդրոնական»-ը
Արիւնակիցներս
Մարաշ, 1920
Դժբախտութի՞ւն, թէ՞ ողբերգութիւն
Էջմիածին
Հալէպեան օրեր
Վենետիկ
Անտոն Սուրեան
Անահիտ Սահինեանի յիշատակին
Դամասկեան մասունքներ

Հատորին մէջ կան երկու ուշագրաւ յաւելուածներ:

Յաւելուած թիւ 1-ը կը վերաբերի հետեւեալ յօդուածներուն.

Խորհրդածութիւն Հրանդ Տինքի
սպանութեան տարելիցին առթիւ՚
Կոչ – առաջարկ` գորգ արտադրող
գործարաններուն
Լաւագոյն ապագայի յոյսով
Երաժշտական
Կոմիտասի Ծննդեան 140-ամեակին
Յուսախաբութիւն եւ ցաւ
Սփիւռքի նախարարութեան

Յաւելուած թիւ 2-ը կը վերաբերի «Լուսանկարները պատմում են» խորագրեալ այն գրութեան, ուր լուսանկարներ կը պատմեն անցեալի յիշատակներ:

Հատորի աւարտին «Ծանօթագրութիւններ»-ը կը հանդիսանայ այն ուշագրաւ բաժինը, ուր ընթերցողը կը ծանօթանայ բազմաթիւ անձնանուններու եւ տեղանուններու…

Հոկտեմբեր 2013, Պէյրութ

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )