Հարցազրոյց` Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդի 10-րդ Համաժողովին Մասնակցած Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Չորս Պատգամաւորներուն Հետ

30 հոկտեմբերէն 8 նոյեմբեր 2013, Հարաւային Քորէայի Պուսան քաղաքին մէջ տեղի ունեցաւ Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդին (ԵՀԽ) 10-րդ համաժողովը: Համաժողովէն ետք «Հասկ»-ը հետեւեալ հարցազրոյցը ունեցաւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան չորս պատգամաւորներուն հետ` Նարեկ արք. Ալեէմէզեան (Լիբանան, վարիչ միջեկեղեցական յարաբերութիւններու), Սեպուհ արք. Սարգիսեան (Իրան, առաջնորդ Թեհրանի հայոց թեմին), Թենի Փիրի Սիմոնեան (Զուիցերիա, ներկայացուցիչ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Եւրոպայի միջեկեղեցական յարաբերութիւններու) եւ տոքթ. Նորա Պայրագտարեան-Գապաքեան (Լիբանան, ատենապետուհի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան միջեկեղեցական յարաբերութիւններու յանձնախումբին), որպէսզի իրապաշտ եւ առարկայական տուեալներ փոխանցեն մեր ժողովուրդին ու անդրադառնան ընդհանրապէս Հայ եկեղեցւոյ ու յատկապէս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան համաժողովին բերած գործօն մասնակցութեան: Նկատի ունենալով, որ համաժողովի օրերուն լրատուական միջոցներով լայն տեղեկութիւններ տրուած էին արդէն, խնդրեցինք մեր զրուցակիցներէն խուսափիլ թուականներու եւ անուններու կրկնութիւններէ եւ այլ մանրամասնութիւններէն:

ՆԱՐԵԿ ԱՐՔ. ԱԼԵԷՄԷԶԵԱՆ

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Սրբազա՛ն հայր, անցեալ շաբաթ աւարտեցաւ ԵՀԽ-ի 10-րդ համաժողովը, որուն Հայ եկեղեցին` Ամենայն հայոց կաթողիկոսութեան եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան պատուիրակութիւններով մասնակցեցաւ: Կրնա՞ք    համաժողովին ընդհանուր արժեւորումը կատարել եւ Հայ եկեղեցւոյ ներկայութեան անդրադառնալ:

ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- ԵՀԽ-ը եօթը տարին անգամ մը իր համաժողովը կը գումարէ եւ իր գործունէութեան գնահատականը կը կատարէ: Այս անգամ եւս մեր աշխատանքներն ու քննարկումները առաջնորդուեցան աղօթքի, քրիստոնէական վկայութեան եւ առ Աստուած երախտագիտութեան կշռոյթով, երբ ԵՀԽ-ի անդամ 345 եկեղեցիներու աւելի քան 800 պատգամաւորներ եւ զանազան կրօններու, միջեկեղեցական կազմակերպութիւններու ու լրատուական միջոցներու շուրջ 3000 հրաւիրեալներ Հարաւային Քորէայի Պուսան քաղաքը հաւաքուեցան եւ «Կենսատու Աստուած մեզ արդարութեան եւ խաղաղութեան առաջնորդէ՛» ընդհանուր թեման ուղեցոյց ունենալով` 10-րդ համաժողովը միջեկեղեցական շարժումի կեանքին մէջ կարեւոր հանգրուանի մը վերածեցին:

Հայ եկեղեցին, որ 1962-էն ի վեր իր երկու հայրապետական Ս. Աթոռներով անդամ է Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդին, երկու պատուիրակութիւններով մասնակցեցաւ համաժողովին: Մեր երկու պատուիրակութիւններուն յարաբերութիւնները եղան ջերմ:

Արամ Ա. վեհափառ հայրապետի օրհնութեամբ, մեր զանազան թեմերէն եկած եւ 11 անդամներէ բաղկացած Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան պատուիրակութիւնը այս առիթը օգտագործեց երեք հիմնական ոլորտներու մէջ.

ա) Համաժողովի աշխատանքային կեանքին աշխուժ մասնակցութիւն եւ զանազան յանձնախումբերու ու խմբական քննարկումներու մէջ պատասխանատու պաշտօններու ստանձնում: Ժողովականներ եւ հիւրեր անդրադարձան, թէ մենք յանձնառու եւ որակաւոր մասնակցութեամբ կ՛արժեւորենք միջեկեղեցական շարժումը:

բ) Ուղղափառ, Արեւելեան ուղղափառ եւ Բողոքական եկեղեցիներուն հետ հին կապերու վերանորոգում ու նոր յարաբերութիւններու հաստատում: Ինչպէս գիտէք, Արամ Ա. վեհափառ հայրապետի գահակալութեան օրերուն Անթիլիասը միջեկեղեցական, միջկրօնական եւ միջազգային կապերու ճառագայթուն կեդրոն  մը դարձաւ: Նորին սրբութիւնը մօտէն ճանչցող եւ անոր առաջնորդող ներկայութեան կարիքը զգացող քրիստոնեայ ու այլ կրօններու պատկանող հոգեւորական եւ աշխարհական   բազմաթիւ անձերու հետ շփում հաստատեցինք եւ գործակցութեան    նոր ծրագիրներու սկիզբ դրինք:

գ) Հայ ժողովուրդի արդար Դատին հետապնդում: Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի նախօրեակին, Անթիլիաս հեռատեսութիւնը ունեցաւ մեր Ցեղասպանութեան ճանաչումն ու հատուցումը այս միջազգային թատերաբեմին վրայ բերելու եւ այս առթիւ համաժողովը յատուկ բանաձեւ մը որդեգրեց:

Անշուշտ, համաժողովը ԵՀԽ-ի կեանքին մէջ հանգրուան մըն էր: Հիմա արդէն աշխատանքի նոր հորիզոններ կը պարզուին մեր դիմաց եւ մեր Ս. Աթոռը, վեհափառ հայրապետին առաջնորդութեամբ ու խոր պատասխանատուութեամբ, պիտի շարունակէ միջեկեղեցական շարժումին մասնակցիլ:

Հ.-  ԵՀԽ-ի 10-րդ համաժողովը նաեւ ընտրեց յաջորդ եօթը տարիներու իր ղեկավարութիւնը: Կրնա՞ք ըսել, թէ Հայ եկեղեցին ի՞նչ  պատկեր կը ներկայացնէ նոր ղեկավարութեան մէջ:

Պ.- Համաժողովի իրաւասութեան մէջ կ՛իյնայ նաեւ    յաջորդ եօթը տարիներուն համար ԵՀԽ-ի նոր ղեկավարները ընտրել: Սա երկու հանգրուանով կը կատարուի.

1) Համաժողովը 150 անդամներէ բաղկացած Կեդրոնական վարչութիւնը եւ ութ անդամներ հաշուող նախագահութիւնը կ՛ընտրէ: Կեդրոնական վարչութեան մէջ ԵՀԽ-ի իւրաքանչիւր անդամ եկեղեցի իրեն վերապահուած աթոռներու թիւ ունի եւ իր թեկնածուները կ՛առաջադրէ: Կեդրոնական վարչութեան անդամ ընտրուեցան Վիգէն արք. Այքազեան եւ Փոլա Տէր Մաթոյեան (Ամենայն հայոց կաթողիկոսութիւն) ու Նարեկ արք. Ալեէմէզեան եւ Թենի Փիրի Սիմոնեան (Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւն): Իսկ ութ հոգիներէ բաղկացած նախագահութեան պարագային, աշխարհագրական շրջաններ եւ եկեղեցական ընտանիքներ իրենց աթոռները ունին, որոնք հերթականութեան սկզբունքով իրենց համապատասխան ներկայացուցիչներ կ՛ունենան: Նախագահներ պատուակալ ներկայութիւն են: Այս հանգրուանին, Արեւելեան ուղղափառ եկեղեցիներու ընտանիքէն ներս հերթը Ամենայն հայոց կաթողիկոսութեանն ըլլալով, Գարեգին Բ. Ամենայն հայոց կաթողիկոս նախագահ ընտրուեցաւ:

2) Նորընտիր Կեդրոնական վարչութիւնը Գործադիր վարչութեան 20 անդամները եւ ատենապետն ու երկու փոխատենապետները կ՛ընտրէ: Գործադիր վարչութեան անդամ ընտրուեցաւ Նարեկ արք. Ալեէմէզեան: Իսկ ԵՀԽ-ի պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով ափրիկեցի կին մը` տոքթ. Ագնէս Ապում, ատենապետ ընտրուեցաւ, իսկ փոխատենապետ ընտրուեցան` մետրոպոլիտ Կենատիոս ու տոքթ. Մէյրի Էնն Սուենսըն: Ատենապետը ԵՀԽ-ի բարձրագոյն պաշտօնը կը վարէ եւ գերագոյն հեղինակութիւնը կը ներկայացնէ: Պատմութեան համար պէտք է արձանագրել, որ յաջորդական երկու շրջաններու համար (1991-2006) Արամ Ա. կաթողիկոս ատենապետի ա՛յս պաշտօնին ընտրուած էր: Ներկայ ատենապետը մօտէն ծանօթ է վեհափառ հայրապետին եւ ընտրութենէն ետք կապ պահած է վեհափառին հետ:

 

ՍԵՊՈՒՀ ԱՐՔ. ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Սրբազա՛ն հայր, դուք մասնակից եղաք համաժողովի ամէնէն կարեւոր ու զգայուն յանձնախումբերէն` Ընտրական յանձնախումբին: Ի՞նչ ըսելիք ունիք այս ուղղութեամբ:

ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Առաջին հերթին ուզում եմ ասել, որ սա ԵՀԽ-ի երրորդ համաժողովն է, որի ընտրական յանձնախումբի մէջ աշխատելու ուրախութիւնն եմ ունենում (Հարարէ` 1998, Փորթօ Ալեկրէ` 2006 եւ Պուսա` 2013), բնականաբար, տնօրինումովը Ս. Աթոռիս վեհափառ հայրապետ Արամ Ա. կաթողիկոսի:

ԵՀԽ-ը իր համաժողովի աշխատանքներին կանոնաւոր ընթացք տալու համար ընտրում է զանազան յանձնախմբեր, որոնցից մէկն էլ ընտրական յանձնախումբն է: Ընտրական յանձնախումբը կարեւորագոյն մարմիններից է, որովհետեւ այն ԵՀԽ-ի ութ նախագահների եւ Կեդրոնական վարչութեան 150 անդամների թեկնածութիւնը պիտի պատրաստի եւ ներկայացնի ժողովին:

Հ.- Արեւելեան ընտանիքէն (ղպտի, ասորի, հայ, եթովպացի, էրիթրիացի, հնդիկ) բոլոր եկեղեցիները հերթաբար ունեցա՞ծ են իրենց նախագահները:

Պ.- Անցեալին մեր ընտանիքին բոլոր եկեղեցիները յաջորդաբար ունեցել են իրենց նախագահները: Այս շրջանին Արեւելեան ուղղափառ եկեղեցիների ընտանիքի մէջ հերթը Հայ եկեղեցւոյ էր: Հետեւաբար այս շրջանի համար Արեւելեան ուղղափառ եկեղեցիների ներկայացուցիչը նախագահութեան մէջ լինելու էր Գարեգին Բ. վեհափառ հայրապետը, իսկ յաջորդ շրջանին համար հերթը Արամ Ա. վեհափառ հայրապետինն է:

Դժուար եղաւ Կեդրոնական վարչութեան թեկնածուների ցանկի պատրաստութիւնը: Ընտրական յանձնախումբը հետեւեալ հիմնական սկզբունքներով առաջնորդուեց.

ա) Թեկնածուի անձնական արժանիքն ու յանձնառութիւնը:

բ) Թեկնածուները պէտք է որ ներկայացուեն իրենց պատկան եկեղեցիներու կողմէ:

գ) Նկատի կ՛առնուին նաեւ ներկայացուած թեկնածուներու միջեկեղեցական յարաբերութիւնների մէջ ունեցած փորձառութիւնն ու հետաքրքրութիւնը:

դ) Կարեւորութեամբ նկատի կ՛առնուի նաեւ հոգեւորական ու աշխարհական, այր ու կին եւ երիտասարդութեան համեմատական ներկայութիւնը: Դժբախտաբար Արեւելեան ուղղափառ մեր ընտանիքի մէջ մի փոքրիկ թիւրիմացութիւն յառաջ եկաւ, սակայն կողմերի բարի կամեցողութեամբ կարելի եղաւ այն հեշտութեամբ յաղթահարել:

Հ.- Որպէս Թեհրանի հայոց թեմի առաջնորդ, դուք նաեւ Իրանի դիմագրաւած մարտահրաւէրներուն գծով արտայայտութիւն ունեցաք: Կրնա՞ք հակիրճ կերպով բացատրել:

Պ.- Միջին Արեւելքի յատուկ խորհրդակցական հանդիպումների ընթացքին առաջարկեցի, որ համաժողովը իր պաշտօնական յայտարարութեան մէջ կոչ ուղղէ Ամերիկայի եւ արեւմտեան երկիրներին` վերացնելու Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան վրայ դրուած անարդար շրջափակումները, որոնցից մեծապէս տուժում է Իրանի ժողովուրդը: Ուրախ եմ, որ ժողովը իր վերջի նիստին, ուրբաթ, 8 նոյեմբեր 2013-ին, միաձայնութեամբ ընդունեց բանաձեւը: Բնականաբար մեզ համար կարեւոր նուաճում էր այս: Իրանի մէջ գոհունակութեամբ ընդունեցաւ այս լուրը պետական շրջանակներում:

Իսկ հինգշաբթի, 7 նոյեմբեր 2013-ի առաւօտեան, Թեհրանի թեմի ներկայացուցիչ եւ անշուշտ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան պատուիրակութեան երիտասարդ անդամ Ագաթա Աբրահամեանը, խաղաղութեան մասին քննարկուող օրակարգի ընթացքին խօսեց Իրանի մէջ տիրող կրօնական ազատութեան ու հայ համայնքի իրանեան հասարակութեան բերած ներդրումին մասին: Իր խօսքի աւարտին նա կոչ ուղղեց Իրանի դէմ եղած շրջափակումների վերացման համար: Ներկաները յոտնկայս ու բուռն ծափահարութիւններով պատասխանեցին այդ կոչին:

Ուրախութեամբ ու հպարտութեամբ ուզում եմ  հաստատել, որ Արամ Ա. վեհափառ հայրապետի` համաժողովին ուղղած պատգամից սկսեալ մինչեւ մեր Ս. Աթոռին պատգամաւորներին ելոյթները, մեծ գնահատանքով ընդունուեցին համաժողովին կողմէ:

(Շար. 1)

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )