ԱԲԿ-Ի ՅՈՒՍԱԽԱԲՈՒԹԻՒՆ ՊԱՏՃԱՌՈՂ ՅԱՂԹԱՆԱԿԸ. ԷՐՏՈՂԱՆ ԻՐ ՆՊԱՏԱԿԸ ԱՄԲՈՂՋՈՎԻՆ ՉԻՐԱԿԱՆԱՑՈՒՑ ԸՆՏՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒՆ ՄԷՋ

Էրտողան ընտրապայքարի ընթացքին...

Թուրքիոյ վարչապետ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան անցեալ կիրակի տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրութեամբ երրորդ անգամ պաշտօնավարելու, կառավարութիւն կազմելու իրաւունքը շահեցաւ: Բայց իր ճշդած թիրախին ամբողջովին չհասաւ: Էրտողան կը ձգտէր երկու երրորդ մեծամասնութեան, որուն շնորհիւ պիտի կարենար միակողմանիօրէն փոխել սահմանադրութիւնը: Վարչապետին Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութիւնը (ԱԲԿ) նեղ կացութեան, դժուարութեան մատնուեցաւ քուէարկութեան քիւրտերու եւ ծայրայեղ ազգայնականներու մեծաթիւ մասնակցութեան պատճառով:

Ընտրութիւն մը քուէներու շուրջ 50 առ հարիւր համեմատութեամբ շահիլը վստահաբար տպաւորիչ արդիւնք է: Բայց հաշուի առնելով այն ակնկալութիւնները, զորս Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան հրահրած էր նախընտրական արշաւին ընթացքին, յաղթանակը գրեթէ պարտութիւն կը թուի:

Էրտողան կը քուէարկէ

Ամբողջ երկրին մէջ նախընտրական քարոզարշաւին ընթացքին Էրտողան յայտարարած էր, որ իր թիրախը Թուրքիոյ խորհրդարանին մէջ երկու երրորդ մեծամասնութիւն ստանալն է. 550 աթոռներէն 367-ն: Փոխարէնը` Էրտողանի Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութիւնը միայն 326 աթոռ շահեցաւ, քիչ մը նուազ պաշտօնաթող խորհրդարանին մէջ ունեցած իր աթոռներէն` 331: Ասիկա անշուշտ կայուն եւ բացարձակ մեծամասնութիւն է, բայց քիչ մը նուազ է «գերակշիռ մեծամասնութենէն», որուն շնորհիւ ԱԲԿ-ն կրնար միակողմանիօրէն փոխել Թուրքիոյ սահմանադրութիւնը: Էրտողան այժմ իբրեւ վարչապետ պիտի պաշտօնավարէ երրորդ նստաշրջանի մը համար:

Էրտողանի յայտարարած նպատակը, թիրախն էր ընտրութենէն անմիջապէս ետք նախաձեռնել նոր սահմանադրութեան վերաբերեալ քննարկումներու, բանավէճերու: Ան կ՛ուզէր գոյութիւն ունեցող թրքական խորհրդարանական դրութիւնը փոխարկել նախագահական դրութեան, հիմնուած ֆրանսական նախատիպին վրայ, ինք իբրեւ նախագահ:

Գլխաւոր մրցակից Քեմալ Քըլըճտարօղլու

Որպէսզի կարենայ իր գաղափարներուն վրայ հիմնուած նոր սահմանադրութիւն մը յաջողցնել, Էրտողան առնուազն 330 աթոռի պէտք ունէր: Ատոր միջոցով ԱԲԿ-ն իբրեւ առաջին քայլ խորհրդարանին մէջ պիտի վաւերացնէր նոր սահմանադրութիւնը, որ ապա հանրաքուէի պիտի դրուէր:

Էրտողան այսպիսի հանրաքուէ մը հաւանաբար պիտի շահէր: 367 աթոռներու գերակշիռ մեծամասնութեան մը շնորհիւ` կառավարութիւնը կրնար փոխել սահմանադրութիւնը` առանց հանրաքուէի:

Վարչապետը այժմ ստիպուած է սահմանադրութեան իր ծրագիրին շուրջը համագործակցելու միւս կուսակցութիւններէն առնուազն մէկուն հետ:

Արդարեւ, յստակ չէ, թէ ԱԲԿ-ի այս յուսախաբութիւն պատճառող արդիւնքներուն լոյսին տակ Էրտողան նոր սահմանադրութեան հարցը պիտի հետապնդէ՞:

Քըլըճտարօղլու դրական տպաւորութիւն ձգեց, բայց չկրցաւ պարտութեան մատնել ԱԲԿ-ի տնտեսական նուաճումները

«ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ ՄԵԶԻ ՊԱՏԳԱՄ ՄԸ ՏՈՒԱՒ»

Կիրակի գիշեր խօսք առնելով` Էրտողան ըսաւ, որ ժողովուրդը իր կուսակցութեան ոչ միայն կառավարելու նոր նստաշրջան տուած է, այլեւ` նոր սահմանադրութիւն մշակելու պարտականութիւն. «Ժողովուրդը մեզի տուաւ պատգամ մը` կերտելու նոր սահմանադրութիւնը, բանակցութիւններու եւ համաձայնութիւններու միջոցով», ըսաւ ան: Ան աւելցուց, որ ԱԲԿ-ն նոր սահմանադրութիւնը պիտի քննարկէ ընդդիմադիր կուսակցութիւններու եւ խորհրդարանէն դուրս գտնուող կուսակցութիւններու, ինչպէս նաեւ տեղեկատուական աղբիւրներու հետ ուղղակի բանակցութիւններով:

ԱԲԿ-ին հետ խորհրդարանին մէջ պիտի ներկայացուին` կեդրոն-ձախ Ժողովրդահանրապետական կուսակցութիւնը (ՃՀՓ) եւ ծայրայեղ աջ, արմատական-ազգայնական Ազգայնական շարժում կուսակցութիւնը (ՄՀՓ): Նաեւ պիտի ըլլան խորհրդարանի 36 անկախ անդամներ, որոնք կը ներկայանան յանուն քրտական Խաղաղութիւն եւ ժողովրդավարութիւն կուսակցութեան (ՊՏՓ), եւ որոնք այժմ պիտի կազմեն խորհրդարանական համախմբում մը (յատկանշական շահ մը` 20 աթոռներու վրայ, զորս քիւրտերը ունէին պաշտօնավարութեան ժամկէտը աւարտած խորհրդարանին մէջ): ՊՏՓ-ն առաջադրած էր անկախ թեկնածուներ, որպէսզի յաղթահարէ Թուրքիոյ խորհրդարանին մէջ ներկայացուելու 10 առ հարիւրի արգելքը: Կ՛ըսուի, թէ ընտրութեան մասնակցութեան համեմատութիւնը աւելի քան 84 առ հարիւր էր:

Թուրքիոյ նախագահ Կիւլ կը քուէարկէ

Ընտրութեան վրայ ստուեր ձգեց հարաւարեւելեան Թուրքիոյ Սիրնաք նահանգին մէջ կիրակի առաւօտեան տեղի ունեցած ականահարումը, որ վիրաւորեց 11 անձեր, 6-ը` ծանրօրէն: Զոհերը քիւրտ թեկնածուներու յաղթանակը կը տօնէին: Յստակ չեղաւ, թէ ո՛վ էր յարձակումը իրականացնողը:

ՔԻՒՐՏԵՐՈՒ ԵՒ ԾԱՅՐԱՅԵՂ ԱԶԳԱՅՆԱԿԱՆՆԵՐՈՒ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԵՄԱՏՈՒԹԻՒՆԸ` ԲԱՐՁՐ

Էրտողանը յուսախաբ ընող արդիւնքը գլխաւորաբար քիւրտերու եւ ծայրայեղ աջ ՄՀՓ-ի քուէարկութեան մասնակցութեան բարձր համեմատութեան պատճառով է: Քիւրտերը իրենց 36 երեսփոխաններով սահմանադրութեան փոփոխութեան ապագայ բանավէճերուն մէջ կարեւոր դերակատարութիւն պիտի ունենան, իսկ կը թուի, թէ քրտական հարցը քաղաքական օրակարգի գլխաւոր կէտերէն պիտի ըլլայ:

ԱԲԿ-ի արդիւնքը սահմանելու, ճշդելու մէջ վճռորոշ եղաւ քուէներու 13 առ հարիւրին տիրացումը ծայրայեղ աջ ՄՀՓ-ի կողմէ: Նախընտրական շրջանին կուսակցութիւնը տագնապներու մատնուեցաւ սեռային յարաբերութիւններու տեսերիզներու հրապարակումով, որուն իբրեւ հետեւանք` կուսակցութեան բարձրաստիճան շարք մը պաշտօնատարներ հրաժարեցան: Նախընտրական շրջանին կազմակերպուած հարցախոյզերու արդիւնքը ցոյց տուած էր, թէ ՄՀՓ մօտ է վճռորոշ 10 առ հարիւրին: Եթէ կուսակցութիւնը ձախողէր խորհրդարան մտնել, աթոռներու բաժանումը տարբեր պիտի ըլլար, եւ Էրտողան 330 աթոռ պիտի ստանար:

ԱԲԿ-ի համակիրներ կը տօնեն յաղթանակըքարի ընթացքին...

Կեդրոն-ձախ ՃՀՓ-ն, Քեմալ Քըլըճտարօղլուի նախագահութեամբ, չկրցաւ սպասուած արդիւնքը նուաճել` շահելով քուէներու նուազ քան 26 առ հարիւրը: Բազմաթիւ դէտեր կը սպասէին, որ կուսակցութիւնը քուէներու 30 առ հարիւրը ստանայ` նկատի ունենալով անոր յանձնառու նախընտրական քարոզարշաւը:

Բաղդատելով 2010 թուականի տեղական ընդհանուր ընտրութիւններուն հետ` ՃՀՓ նաեւ կորսնցուց իր բանալի ամրոցներու, շրջաններու զօրակցութիւնը: Անոնք ԱԲԿ-ին զիջեցան միջերկրականեան Անթալիա քաղաքը եւ միայն մէկ մեծ քաղաք շահեցան Զմիւռնիա (Իզմիր):

ԱՏԻԿԱ ՏՆՏԵՍՈՒԹԻՒՆ Է

Քըլըճտարօղլու թէեւ լաւ տպաւորութիւն ձգեց, սակայն ան չի կրնար մրցիլ ԱԲԿ-ի վազքուղիի մրցանիշին հետ` տնտեսութեան եւ Էրտողանի ժողովրդային արտաքին քաղաքականութեան վերաբերող:

Միջազգային բեմին վրայ վարչապետին ինքնագոհ տեսքը, զոր ե՛ւ ներքին, ե՛ւ արտաքին քննադատներ իբրեւ մեծամոլութիւն յաճախ կը ձաղկեն, լաւ թուեցաւ թուրք ընտրողներուն, ներառեալ` այն անձերուն, որոնք ԱԲԿ-ի կողմնակիցները չէին: Էրտողան ժողովրդականութիւն շահեցաւ Արեւմուտքին հանդէպ իր հաստատ կեցուածքին եւ պաղեստինեան դատին իր յանձնառութեան ընդմէջէն:

Բայց ԱԲԿ-ի յաղթանակին մէջ վճռորոշ ազդակը հաւանաբար կանգուն մնացած տնտեսական բարգաւաճումն է, վերջին 9 տարիներուն, որուն համար ԱԲԿ-ն եւ Էրտողան վարկ, բարենիշ ստացած են:

Կը թուի, թէ բազմաթիւ քուէարկողներ համոզուած են Էրտողանի նախընտրական այն խոստումին, թէ յառաջիկայ տարիներուն դարձեալ պիտի կրկնապատկէ ժողովուրդին անհատական եկամուտը:

ԵՈՒՐԿԸՆ ԿՈՉԼԻԽ

http://www.spiegel.de/fotostrecke/fotostrecke-69149.html
«Տեր Շփիկըլ»

Share this Article
CATEGORIES