50 Տարի Առաջ (1 Փետրաուար 1964)

Ի՞նչպէս Տեղի Ունեցած Է Նիկոսիոյ
Հայկական Եկեղեցիին Դէպքը

Լիբանանեան Դեսպանատունը Հայր Սուրբը Առած Է
Իր Պաշտպանութեան Տակ

Կացութիւնը Օրէ Օր Կը Ծանրանայ Եւ Ապագան Անորոշ Է

Նիկոսիա, 29 յունուար 1964

Այսօր` չորեքշաբթի կէսօրէ ետք, խումբ մը թուրք ոստիկաններ, իրենց հետ ունենալով, հաւանաբար` պատահմամբ երկու թէ աւելի անգլիացի զինուորներ, Վիքթորիա փողոցին վրայ գտնուող մեր եկեղեցին մտնելով, ձերբակալելով իրենց հետ կը տանին Ազգային վարչութեան ատենապետ Վահրամ Թունճեանը, որ Երուանդ հայր սուրբին եւ երկու քահանաներու հետ եկեղեցւոյ շրջափակին մէջ կը գտնուէր:

Խօսակցութիւններու եւ հարց ու փորձի միջոցին աւագ քահանան կը յաջողի դուրս սպրդիլ: Ոստիկանները հայր սուրբին եւ տէր Վազգէնին կ՛ազդարարեն, թէ «տնային կալանքի» ներքեւ կը գտնուին եւ առաջնորդարանի մէջ պէտք է գիշերեն: Հայր սուրբն ու քահանան կ՛առարկեն, թէ կարելի չէ այդ, քանի որ անկողին չունին հոն: Ասոր վրայ իրենց կը թոյլատրուի երթալ իրենց բնակարանը` յաջորդ օր եկեղեցի վերադառնալու պայմանով:

Ինչո՞ւ պատահած է այս դէպքը:

Շուրջ տասը կամ աւելի օրեր առաջ քանի մը յոյն երիտասարդներ կը մտնեն եկեղեցւոյ շրջափակը եւ յունական ԱԼՖԱ կօշիկի գործարանին ուղղութեամբ նայող պատը կը ծակեն, չենք գիտեր` ինչ նպատակով: Ազգային իշխանութիւնը, երբ կ՛իմանայ, անմիջապէս ծակը գոցել կու տայ:

Ոստիկանները գոցուած ծակին պատկերը կը քաշեն: Իրենց կ՛ըսուի, թէ կիպրահայութիւնը բացարձակապէս չէզոք է յոյնեւթուրք ցաւալի պայքարին մէջ:

Հայր Երուանդ, երբ դուրս կու գայ եկեղեցւոյ շրջափակէն, լիբանանեան դեսպանատուն կը դիմէ` իբրեւ լիբանանեան քաղաքացի: Դեսպանը անմիջապէս կը հեռաձայնէ տոքթ. Քիւչիւքի, թէ չեն կրնար իրենց մէկ քաղաքացին ձերբակալել, ու եթէ հայր սուրբին հետ որեւէ խնդիր ունին, կրնան դեսպանատուն դիմել, ուստի, կը յայտնէ, թէ վարդապետը պիտի չներկայանայ իրենց:

Վահրամ Թունճեանին համար դիմումներ կ՛ըլլան ֆրանսական եւ գերմանական դեսպաններուն, որոնք սիրով կը խոստանան հետապնդել խնդիրը եւ իրենց կարելին ընել:

Սխալած չէի, երբ նախորդ թղթակցութեամբս կ՛ըսէի, թէ «առ այժմ» եկեղեցին տեսակ մը էմլաքը մեթրուքէ դարձած է եւ թուրքերը օրին մէկը պիտի մտնեն ներս այս թէ այն պատճառով, որովհետեւ իրենց գծած կամ գրաւած սահմանին մօտ կը գտնուի եկեղեցին:

Չեմ կարծեր, որ թուրքերը տանջեն Վ. Թունճեանը, բայց կասկածէ վեր է, թէ բաւական մը պիտի տառապի ան, մինչեւ որ յաջողուի ազատ արձակել տալ զինք…

Այսօր որոշ է, թէ Լոնտոնի կիպրական համաժողովը ձախողած է, եւ դիւանագիտական խօսակցութիւններ կ՛ըլլան Կիպրոսի խաղաղութիւնը «ապահովելու» եկած անգլիական շուրջ 3000 զինուորները միջազգային բանակով մը փոխարինելու համար:

Ծանր, ճնշող դրութեան մը մէջ կը գտնուի կղզին ներկայիս: Առեւտրականները յուսահատ վիճակ մը կը պարզեն: Հաւանական չէ սակայն, որ զանգուածային արիւնահեղութիւն տեղի ունենայ նորէն: Անորոշ վիճակը կրնայ երկար տեւել, որովհետեւ կողմերը զիջումներ ընելու որեւէ տրամադրութիւն ցոյց չեն տար եւ Ազգերու դաշնակցութեան հսկողութեան ներքեւ գտնուող թէ գտնուած երկիրները` Պաղեստին, Քենիա, Ատեն, մեծ բարիք չտեսան ատկէ…

Ամէն պարագայի տակ, յառաջիկայ 10-15 օրերը ցոյց պիտի տան, թէ ո՛ւր ենք եւ ո՛ւր կ՛երթանք: Կիպրոսահայ ազգային կեանքը, բնական պատճառներով, առ այժմ հիմէն խախտած է, հակառակ որ մարմիններն ու անհատները գիտակից են իրենց պարտականութիւններուն եւ խղճմտօրէն կ՛ընեն այն, ինչ որ օգտակար կը նկատեն գաղութին համար:

ՏՈՔԹ. Ռ. ԹԱԳՒՈՐԵԱՆ

Անցեալ Տարուան Գիւտերը

Գիւտարարներու վկայականներու բաշխման ամերիկեան սպասարկութիւնը, ինչպէս ամէն տարի, հրատարակեց 1963-ի իր տեղեկագիրն ալ: Պաշտօնապէս 45 հազար նոր գիւտեր արձանագրած են: Կարելի է ըսել, թէ 1963-ի բերքը առատ է եղած, նկատի ունենալով, որ սպասարկութիւնը իր գոյութեան 127 տարիներու ընթացքին 3 միլիոն 400 հազար վկայականներ տուած է, այսինքն` տարեկան մօտաւորապէս 24 հազար:

Գիւտարարութեան վկայական տալու համար սպասարկութիւնը էական երեք տուեալներ կը պահանջէ: Այսինքն պէտք է որ գիւտը օգտակար բան մը ըլլայ, նորութիւն մը ըլլայ եւ մարդկային գիտութեանց ժառանգութիւնը հարստացնէ: Այսօր Ամերիկայի մէջ ճանչցուած հարիւր հազար գիւտարարներ կան:

Ստորեւ` մէկ քանի օրինակներ.

– Փրկարար դագաղ մը, որ սխալմամբ մեռած կարծուած մարդուն թոյլ կու տայ գլխու կամ ձեռքի պարզ շարժումով մը դագաղը բանալ եւ ազատիլ:

– Երիզորդի ծուղակը խայծ պարունակող  մանրանկար գործիք մըն է, որուն ծայրը դերձան մը կայ: Երիզորդ (թենիա) ունեցող հիւանդը մէկ քանի օր անօթի կը մնայ եւ յետոյ կուլ կու տայ ծուղակը` դերձանին ծայրը բերանէն դուրս պահելով: Սովահար երիզորդը կը յարձակի խայծին վրայ եւ հիւանդը դերձանը քաշելով` զայն դուրս կը հանէ:

– Գորգ մը, որուն վրայ երբ մուկը կոխէ, ձայն մը կ՛ելլէ եւ միւս բոլոր մուկերն ալ փախուստի կը դիմեն:

– Սիրողական ձկնորսներու դասական եղէգին նման գործիք մը, որուն վրայ խայծի տեղ կայ պզտիկ հայելի մը եւ ետեւն ալ` զսպանակաւոր ծուղակ մը: Ձուկը հայելիին մէջ ինքզինք տեսնելով` ուրիշ ձուկ կը կարծէ եւ կատաղօրէն անոր վրայ կը յարձակի: Այս բախումէն զսպանակը կը ցնցուի եւ ձուկը կը բռնուի:

– Խռկոցը դադրեցնող մեքենան` բարձրախօս (միքրոֆոն) մըն է, որ կը դրուի քնացող մարդուն գլխուն քով: Երբ խռկալ սկսի, անմիջապէս մեքենայ մը կը գործէ եւ բարձր շարժելով` խռկոցը իսկոյն կը դադրեցնէ:

– Հաւկիթ զարնող գործիքը ատամնաբուժին ակռայ փորող գործիքին կը նմանի: Ասեղով մը հաւկիթը ծակելէ ետք, այդ գործիքը կը մտցնէք հաւկիթին մէջ եւ շարժակը կ՛աշխատցնէք: Կէս վայրկեանէն զարնուած հաւկիթը պատրաստ է ձուածեղի կամ ուրիշ որեւէ գործածութեան համար:

Ցարդ, գիտարարութեան ամէնէն շատ վկայականները առնողը եղած է Թոմաս Էտիսըն, որ ի միջի այլոց հնարած էր ելեկտրական լամբը եւ ձայնագիր մեքենան (ֆոնոկրաֆ կամ կրամոֆոն): Էտիսըն առած է 1093 վկայական: Դերասանուհի Հետի Լամար հնարած է հեռավար ընդծովեայ թորփիլ մը: Ջութակահար Լէոփոլտ Կոնփովսկի հնարած է գունաւոր ժապաւէնները:

Քաղեց` Ա. Օ.

Խորհրդարանին Մէջ

Վարդգէս Շամլեանի Ուշագրաւ Ելոյթը
Ժողովրդային Բնակարաններու Մասին

Լիբանանեան խորհրդարանի երեքշաբթիի նիստին Մեթնի երեսփոխան Վարդգէս Շամլեան ունեցաւ նկատառելի ելոյթ մը` խօսելով ժողովրդային բնակարաններու ծրագրի մասին: Շեշտելէ ետք, թէ այդ ծրագիրը շատ կարեւոր է, ցաւ յայտնեց, որ մինչեւ հիմա իրագործման ճամբուն մէջ չէ մտած:

Վ. Շամլեան յիշեց Քարանթինայի հրդեհը եւ արծարծեց հիւղաւաններու հարցը: Շնորհիւ այդ ծրագիրին` Պէյրութ պիտի փրկուի տխրատեսիլ հիւղաւաններէ: Ան պահանջեց, որ Սայտայի մէջ կառուցուող ժողովրդային բնակարաններուն նման բնակարաններ շինուին փութով:

Անդրադարձաւ նաեւ Պէյրութ գետի բարեզարդման ծրագրին` շեշտելով, թէ այդ գետը հիւանդութիւններու բոյն դարձած է: Պէտք է անյապաղ իրագործել բարեզարդման ծրագիրը:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )