ԲԺՇԿԱԳԻՏԱԿԱՆ. ՄՈՒԿԵՐՈՒ ՎՐԱՅ ՓՈՐՁԱՐԿՈՒԱԾ ԴԵՂԱՀԱՏ ՄԸ ՆՊԱՍՏԱԾ Է ԱՆՈՆՑ ՎՆԱՍՈՒԱԾ ՍԻՐՏԻ ԻՆՔՆԱԴԱՐՄԱՆՄԱՆ

Յունիսի սկիզբը բրիտանացի խումբ մը մասնագէտներ մուկերու վրայ իրենց կատարած ուսումնասիրութիւններէն մէկուն մէջ փորձարկած են դեղահատ մը, որ մղած է անոնց վնասուած սիրտի ինքնադարմանման:

Նախապէս գոյութիւն ունէր ա՛յն կարծիքը, թէ սրտի կաթուածի պատճառով, վնասուած սրտին բջիջները այդպէս ալ կը մնան եւ գոյութիւն ունեցող դեղամիջոցները պարզապէս կը նուազեցնեն յաւելեալ կաթուածներու յառաջացման վտանգին տարողութիւնը:

Սակայն մուկերուն վրայ կատարուած նորագոյն ուսումնասիրութիւնը ցոյց տուած է, թէ երբ վերջերս պատրաստուած այդ դեղահատը գործածուած է` նախքան անոնց սրտի կաթուած անցընելը, ապա ատիկա նպաստած է, որ անոնց սիրտը կարենայ ինքզինք դարմանել, երբ անոնց մօտ սրտի կաթուած յառաջացած է:

Միւս կողմէ, սակայն, մասնագէտները նշած են, թէ մարդոց մօտ նման դեղահատի մը գործածութիւնը վաւերացնելը կը կարօտի երկար ժամանակի ու յաւելեալ փորձարկումներու:

Թէեւ բժշկագիտական գետնի վրայ նշեալ ծիրին մէջ արձանագրուած յառաջախաղացքը նուազեցուցած է սրտի պսակաձաւ երակներու հիւանդութեան պատճառով մահացող մարդոց թիւը, միւս կողմէ, սակայն, սրտի տկարութենէ տառապող մարդոց թիւը շարունակ աճ կ՛արձանագրէ: Այսպէս, օրինակ, Բրիտանիոյ մէջ աւելի քան եօթը հարիւր յիսուն հազար հոգի կը տառապի սրտի տկարութենէ, նաեւ` հարիւր հազարաւոր այլ մարդիկ աշխարհի տարածքին տարբեր երկիրներու մէջ:

ՍՐՏԻ ՀԻՒՍԿԷՆԻ ՆՈՐ ԲՋԻՋՆԵՐՈՒ ԿԱԶՄՈՒԹԻՒՆ

Նորագոյն ուսումնասիրութեան մէջ մասնագէտները չափահասներուն սրտին մակերեսին վրայ գտած են սրտին յատուկ հիւսկէնի բջիջներու վերածուած մայր բջիջներ, որոնք, սակայն, աշխուժ վիճակի մէջ չեն եղած: Այսուհանդերձ, մասնագէտները յաջողած են պատրաստել թայմոզին պեթա չորս կոչուած քիմիական նիւթը, որ կրցած է աշխուժացնել սրտին արտաքին մկանը պատող այդ բջիջները, որոնք սրտին ներքին բաժինը անցնելով` սրտի մկանի նոր բջիջներ կազմած են:

Նշեալ բջիջներուն կազմութիւնը նպաստած է, որ քսանհինգ առ հարիւր համեմատութեամբ բարելաւում արձանագրուի սրտին մէջ հաւաքուած արիւնը դէպի մարմնին տարբեր բաժինները տարածելու սրտին ունեցած կարողութեան մէջ:

Մասնագէտները յայտնած են նաեւ, թէ երբ նման բջիջներ կազմուած են վնասուած սրտի մկաններ ունեցող մուկերուն սրտին մէջ, ապա ատիկա նպաստած է, որպէսզի վնասուած մկանին հիւսկէնին վրայ յառաջացած սպիին չափը նուազի, ինչպէս նաեւ` սրտի մկանին պատերը հաստանան:

Բրիտանացի սրտաբան տոքթ. Փիթըր Ուէյսպըրկ թէեւ հետաքրքրական գտած է վերոնշեալ ուսումնասիրութենէն ձեռք ձգուած արդիւնքները, սակայն ան նշած է, թէ մուկերուն վնասուած սրտին մէջ արձանագրուած բարելաւումը կրնայ նոն տարողութեամբ չըլլալ մարդոց պարագային:

Միւս կողմէ, սակայն, ան ըսած է, թէ մարդոց վնասուած սրտին մէջ յառաջացած նոյնիսկ ամէնէն փոքր բարելաւումը կրնայ ուշագրաւ ազդեցութիւն ունենալ անոնց ապրելակերպին վրայ: Այսպէս, օրինակ, անոնք, որոնք սրտի տարբեր հիւանդութիւններու պատճառով շունչի նեղութենէ կը տառապին եւ իրենց նստած վիճակին մէջ նոյնիսկ կը հեւան, ապա նորագոյն ուսումնասիրութիւնը կրնայ նպաստել, որ անոնք կարենան նուազագոյնը հանգիստ շնչել նստած վիճակով:

ԴԵՂԱՀԱՏԸ ԱԶԴԵՑԻԿ` ՆԱԽՔԱՆ
ՍՐՏԻ ԿԱԹՈՒԱԾ ԱՆՑԸՆԵԼԸ

Մասնագէտները նշած են, որ իրենց պատրաստած դեղահատը ազդեցիկ եղած է, երբ անիկա մուկերուն տրուած է` նախքան անոնց սրտի կաթուած անցընելը: Հետեւաբար նման դեղահատ մը կրնայ ազդեցիկ ըլլալ մարդոց պարագային, երբ այս վերջիններուն տրուի` նախքան անոնց սրտի կաթուած անցընելը եւ, այդպիսով, կրնայ նպաստել, որպէսզի սրտի կաթուածէն ետք անոնց սրտին վնասուած բաժինը կարենայ ինզքինք դարմանել` վնասուած բջիջները նորակազմ սրտի բջիջներով փոխարինելով:

Այսուհանդերձ, երբ նման դեղահատ մը յաւելեալ ուսումնասիրութիւններէ ետք մատչելի դառնայ մարդոց, ապա մասնագէտներ սրտի կաթուածի յառաջացման վտանգին տարողութիւնը բարձրացնող ազդակներուն միջոցով ճշդելէ ետք մարդոց սրտի կաթուած անցընելու վտանգին հակամէտ ըլլալը, կրնան այդ դեղահատը յանձնարարել անոնց` այդպիսով նուազեցնելով կաթուածին պատճառով սրտին վնասուած տարողութիւնը:

 

ՆԻՔՈԹԻՆԻ ԱԽՈՐԺԱԿ ԿԱՍԵՑՆՈՂ
ՅԱՏԿՈՒԹԻՒՆԸ` ՅՍՏԱԿԱՑԱԾ

Մարդոց մօտ յաճախ ընդհանրացած է ա՛յն կարծիքը, թէ ծխելը կը կասեցնէ ախորժակը: Այսուհանդերձ, ծխողներ ընդհանրապէս ըսած են, թէ ծխած ատեն նուազ ուտելիք սպառած են, քան` երբ ծխելը դադրեցուցած են: Միւս կողմէ, սակայն, կարգ մը մարդիկ որեւէ կապ չեն գտած ծխելուն ու սպառուած ուտելիքին տարողութեան միջեւ:

Սակայն վերջերս ամերիկացի խումբ մը մասնագէտներ ապացուցած են, թէ ծխախոտին պարունակած նիքոթինը ունի ախորժակ կասեցնող յատկութիւն: Նաեւ անոնք մանրամասնօրէն բացատրած են, թէ ինչպէ՛ս նիքոթինը ուղեղին հասնելով` ազդած է անոր ախորժակի հետ առնչուած բաժինին վրայ:

Նման յայտնաբերում մը կրնայ նպաստել պատրաստութեան նիհարնալու նպատակով գործածուող նոր տեսակի դեղահատերու, որոնք շատ հաւանաբար շատ աւելի խոստմնալից արդիւնքներ ունենան, քան` ներկայիս նշեալ նպատակին համար գործածուող դեղահատերը:

Ամերիկացի մասնագէտները ըսած են, թէ ախորժակին վրայ նիքոթինի ունեցած ազդեցութիւնը գտած են պատահաբար` նկատի ունենալով, որ անոնք նշեալ երեւոյթը յայտնաբերած են ճնշուածութիւնը դարմանող քիմիական նիւթերու ուսումնասիրութեան մը ընթացքին:

Նշեալ ուսումնասիրութեան մէջ մասնագէտները մուկերու վրայ փորձարկած են նիքոթինին նմանող քիմիական նիւթ մը եւ նկատած են, թէ նշեալ նիւթը ստացող մուկերը նուազ տարողութեամբ ուտելիք կերած են, քան` այդ նիւթը չստացող մուկերը: Հետեւաբար անոնք նախաձեռնած են այլ ուսումնասիրութեան մը` ճշդելու համար, թէ ինչպէ՛ս նիքոթինը կ՛ազդէ ախորժակին վրայ:

ԾԽԵԼ` ՊԱՐԶԱՊԷՍ ՆԻՀԱՐՆԱԼՈՒ ՆՊԱՏԱԿՈՎ.-

Ցարդ մասնագէտները նշեալ ծիրին մէջ իրենց տարած փորձարկումները կեդրոնացուցած են միայն մուկերուն վրայ, սակայն անոնք արդէն իսկ հետամուտ են նման փորձարկումներ կատարելու նաեւ մարդոց վրայ:

Մասնագէտները բացատրած են, թէ նիքոթինը «կղպած» է մուկերուն ախորժակին վրայ ազդող ուղեղին կարգ մը բջիջները եւ, այդպիսով նպաստած է, որպէսզի անոնք նուազ տարողութեամբ ուտելիք սպառեն:

Այսուհանդերձ, մասնագէտները հետամուտ են պատրաստելու նիքոթինին կերտուածքով բաղկացուցիչներ ունեցող դեղահատեր, որոնք կարենան նոյն ձեւով ազդել ախորժակի հետ առնչուած բջիջներուն վրայ եւ, այդպիսով, նպաստեն մարդոց ծանրութեան նուազեցման:

Վերոնշեալ ուսումնասիրութիւնը գլխաւորող ամերիկացի մասնագէտ Մարինա Փիքիոթօ ըսած է, թէ շաքարախտի, արեան գերճնշումի ու սրտանօթային հիւանդութիւններու դարմանումին մէջ իր ուշագրաւ տեղը գրաւած է նշեալ հիւանդութիւններէն տառապող մարդոց ծանրութիւնը հակակշիռի տակ պահելու մասնագէտներու տարած ջանքերը` նկատի ունենալով, որ այդ մարդոց ծանրութիւնը հակակշռելը առանձին յաճախ հիւանդութիւնը դարմանող դեղահատերէն շատ աւելի արդիւնաւէտ ազդեցութիւն ունեցած է: Հետեւաբար մարմնին ծանրութիւնը նուազեցնող որեւէ միջոց անպայմանօրէն ողջունելի է, մասնաւորաբար նշեալ հիւանդներուն առողջական վիճակին հետեւող մասնագէտներուն կողմէ:

Մասնագէտ Փիքիոթօ ըսած է, թէ ծխելու հետ առնչուած վիճակագրական տուեալներէն մէկը ցոյց տուած է, որ ծխող պարմանուհիներուն մեծ մասը սկսած է ծխել` ախորժակը կասեցնելու նպատակով: Այսուհանդերձ, նման երեւոյթի մը առաջքը առնելը անոր գլխաւոր մտահոգութիւններէն մէկը եղած է:

Մասնագէտ Փիքիոթօ նշած է, որ եթէ կարելի ըլլայ գտնել գէրերուն ախորժակը կասեցնող անվնաս եւ ազդեցիկ միջոց մը, ապա ատիկա կրնայ նպաստել, որպէսզի մարմնին ծանրութիւնը նուազեցնելու նպատակով ծխող մարդիկը նուազեցնեն իրենց ծխախոտին քանակը եւ կամ ամբողջութեամբ հրաժարին ծխելէ:

 

ՎԵՐԱՀԱՍՏԱՏՈՒԱԾ ՏԵՍՈՂՈՒԹԻՒՆ`
ՅԻՍՈՒՆՀԻՆԳ ՏԱՐԻ ԵՏՔ…

Յունիսի կէսերուն ամերիկացի ակնաբուժներ յաջողած են վիրաբուժութեան մը միջոցով վերահաստատել յիսունհինգ տարի առաջ աջ աչքէն ստացած քարի հարուածով մը կուրցած ամերիկացիի մը տեսողութիւնը:

Նշեալ աչազուրկը իր աջ աչքին տեսողութիւնը կորսնցուցած է ութ տարեկանին, երբ քարի հարուածէն անջատուած է անոր աչքին ցանցենին (աչքին կիսաթափանց մաշկը):

Ցարդ ակնաբուժներուն մօտ տիրական եղած էր ա՛յն կարծիքը, թէ երբ աչքին ցանցենին երկար ատեն անջատուած կը մնայ, ապա ատիկա անդարձ կերպով կը վնասուի եւ զայն վերստին կցելը չի վերահաստատեր տեսողութիւնը:

Սակայն, երբ յիսունհինգ տարի շարունակ անջատուած մնացած ցանցենին վիրահատութեամբ մը վերստին իր տեղը կցուելէն ետք վերահաստատած է վերոնշեալ աչազուրկին տեսողութիւնը, ապա ատիկա աննախընթաց երեւոյթ մը նկատուած է մասնագէտներուն համար:

Աջ աչքին տեսողութիւնը կորսնցուցած վաթսուներեքամեայ ամերիկացին ցաւ զգացած է, ինչպէս նաեւ կարմրութիւն ու ուռեցք նկատած է աջ աչքին մէջ եւ հիւանդանոց փոխադրուած է: Ակնաբուժները քննելէ ետք անոր աչքը գտած են, որ անոր մէջ մեծ տարողութեամբ հեղուկ հաւաքուած է, որ իր կարգին ճնշում բանեցուցած է աչքին վրայ: Նաեւ հիւանդանոց հասնելէն ետք անոր աչքը սկսած է արիւնիլ:

Ակնաբուժները նախ եւ առաջ յատուկ հեղուկներով լուացած են անոր աչքը եւ ապա դեղահատի մը միջոցով կասեցուցած են անոր մէջ արեան նոր երակներու կազմութեան գործընթացը: Այսուհանդերձ, աչքին տրուած անմիջական դարմանումէն ետք ամբողջութեամբ աջ աչքին տեսողութիւնը կորսնցուցած մարդը սկսած է պայծառ լոյսի նշոյլ մը տեսնել:

Աչքին մէջ յայտնուած նշեալ բարելաւումը քաջալերած է ակնաբուժները, որպէսզի վիրաբուժութեան մը միջոցով փորձեն վերստին կցել յիսունհինգ տարի շարունակ անջատուած մնացած աչքի ցանցենին: Նշեալ վիրաբուժութենէն ետք վաթսուներեքամեայ աչազուրկը վերագտած է իր աջ աչքին տեսողութիւնը:

Թէեւ ակնաբուժները տեսողութեան վերահաստատման մէջ ուշագաւ նուաճում նկատած են վերոնշեալ վիրաբուժութենէն ձեռք ձգուած յաջողութիւնը, միւս կողմէ, սակայն անոնք յայտնած են, որ նման վիրաբուժութիւններ կրնան անպայմանօրէն չի յաջողիլ տարիներ շարունակ տարբեր պատճառներով անջատուած աչքի ցանցենի ունեցող այլ մարդոց պարագային:

Այսուհանդերձ, ակնաբուժները նշած են, թէ նման վիրաբուժութենէ մը կարելի է որոշ տուեալներ ձեռք ձգել` անջատուած աչքի ցանցենի ունեցող մարդոց տեսողութիւնը վերահաստատելու կապակցաբար կատարուող ուսումնասիրութիւններուն համար, մասնաւորաբար` մայր բջիջներ ցանցենիի բջիջներու վերածելու կապակցաբար կատարուող ուսումնասիրութիւններուն պարունակին մէջ` նկատի ունենալով, որ նման բջիջներ շատ հաւանաբար կարելի ըլլայ պատուաստել վնասուած ցանցենիներու մէջ` տեսողութիւնը վերահաստատելու նպատակով:

 

ՁԻԹԱԻՒՂԸ ԿՐՆԱՅ ՆՈՒԱԶԵՑՆԵԼ
ԿԱԹՈՒԱԾՆԵՐՈՒ ՅԱՌԱՋԱՑՄԱՆ
ՎՏԱՆԳԻՆ ՏԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆԸ

Մայիսի վերջաւորութեան ֆրանսացի խումբ մը մասնագէտներու կողմէ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ցոյց տուած է, թէ ձիթաիւղը կրնայ ուշագրաւ կերպով նուազեցնել կաթուածներու յառաջացման վտանգին տարողութիւնը, մասնաւորաբար` վաթսունհինգ տարեկանէն վեր եղող մարդոց մօտ:

Մասնագէտները իրենց ուսումնասիրութեան մէջ նկատի ունեցած են վաթսունհինգ տարեկան եւ աւելի տարեց եօթը հազար ֆրանսացի: Անոնք նշեալ մարդոց առողջական վիճակին հետեւած են աւելի քան հինգ տարի:

Այսուհանդերձ, նշեալ մարդոց տրուած հարցաթերթիկներէն ձեռք ձգուած տուեալները ցոյց տուած են, թէ անոնց մօտ, որոնք համեմատաբար մեծ տարողութեամբ ձիթաիւղ գործածած են իրենց ճաշերուն մէջ, շատ աւելի նուազ եղած է կաթուածներու յառաջացման վտանգին տարողութիւնը, քան` անոնց, որոնք երբեք ձիթաիւղ չեն գործածած:

Վերոնշեալ ուսումնասիրութիւնը գլխաւորող ֆրանսացի մասնագէտ տոքթ. Սեսիլիա Սամերի անհրաժեշտ գտած է, որ սննդական չափացոյցերու նոր տեսակի յանձնարարականներ պատրաստուին վաթսունհինգ տարեկան եւ աւելի տարեց եղող մարդոց համար` նկատի ունենալով, որ անոնց մօտ շատ աւելի բարձր է կաթուածներու յառաջացման վտանգին տարողութիւնը:

ԽՈՍՏՄՆԱԼԻՑ ԱՐԴԻՒՆՔՆԵՐ

Ուսումնասիրութեան մէջ նկատի առնուած եօթը հազար հոգիին մէջ եղած են մարդիկ, որոնք մեծ եւ կամ չափաւոր տարողութեամբ ձիթաիւղ գործածած են իրենց սննդեղէններուն պատրաստութեան մէջ, իսկ ոմանք ալ երբեք ձիթաիւղ չեն գործածած:

Հինգ տարուան մէջ եօթը հազար մարդոցմէ հարիւր քառասունութն կաթուած անցուցած է: Նշեալ մարդոց մէջ եղած են թէ՛ կիներ եւ թէ՛ տղամարդիկ: Մասնագէտները գտած են, թէ կանոնաւոր յաճախականութեամբ ձիթաիւղ գործածող մարդոց մօտ քառասունմէկ առ հարիւր համեմատութեամբ նուազ եղած է  կաթուածներու յառաջացման վտանգին տարողութիւնը, քան` անոնց, որոնք երբեք ձիթաիւղ չեն գործածած:

Ծանօթ է արդէն, որ ձիթաիւղը ունի շարք մը օգտակար յատկութիւններ: Այսպէս, օրինակ, անիկա կրնայ հակակշիռի տակ պահել արեան մէջ եղող քոլեսթերոլին բարձր տարողութիւնները, ինչպէս նաեւ` արեան գերճնշումը:

Մասնագէտները նշած են, որ մարդոց մօտ կաթուածի մը յառաջացման վտանգին տարողութիւնը կրնայ նուազիլ ձիթաիւղ գործածելով` առանց սակայն ճարպեր եւ կամ ձէթեր ներառելու իրենց սննդականոնին մէջ:

Մասնագէտները ըսած են վերոնշեալ ուսումնասիրութենէն ձեռք ձգուած արդիւնքները տակաւին իրենց սկզբնական հանգրուաններուն մէջ են եւ, հետեւաբար, անհրաժեշտ է կատարել յաւելեալ ուսումնասիրութիւններ` գիտականօրէն քննարկելու համար կաթուածներէ պաշտապնելու գործընթացին վրայ ձիթաիւղին ունեցած ազդեցութեան տարողութիւնը:

Պատրաստեց՝ ՍԻՐՈՒՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ՊԻ. ՊԻ. ՍԻ.» եւ «ԵԱՀՈՒ ՆԻՈՒԶ»)

 

Share this Article
CATEGORIES