50 Տարի Առաջ (16 Յունիս 1964)
Մուսա Լերան Ուսումն. Միութեան
10-Ամեակի Տօնակատարութիւնը
Այնճարի Մէջ
Տասնամեակէ մը աւելի գոյատեւող միութեանս կազմակերպած դաշտագնացութիւնը եւ տասնամեակի տօնակատարութիւնը տեղի ունեցաւ 7 յունիս 1964, կիրակի, Այնճարի դալարագեղ սրճարանին մէջ, հովանաւորութեամբ` բոլորէն սիրուած Այնճարի քաղաքապետ Յարութիւն Շերպեթճեանի:
Միութեանս վարչութիւնը ջանք չէր խնայած` կազմակերպելով այս աննախընթաց ընտանեկան դաշտագնացութիւնը: Պէյրութէն շուրջ 150-էն աւելի միութենականներ այդ օր օթոպիւսներով ժամանեցին տօնակատարութեան վայրը, գրեթէ նոյնչափ Այնճարի մեր հայրենակիցները եկած էին ողջունելու մեր այս ձեռնարկը:
Ժամը 3:00-ին, բոլոր հանդիսականները բոլորուեցան տօնակատարութեան շուրջ: Պաշտօնական հիւրերուն համար զետեղուած էր պատուոյ սեղան մը ճիշդ բեմին առջեւ: Տօնակատարութիւնը վարող խօսնակը` Գրիգոր Նգրուրեան բացուած յայտարարեց տօնակատարութիւնը եւ հրաւիրեց վարչութեան կողմէ Ստեփան Տուտագլեանը, որ բացման խօսքը խօսի:
Վարչութեան ներկայացուցիչը հետեւեալ խօսքերով ամփոփեց իր խօսքը.
«Հայրենակիցնե՛ր, Միութեանս տասներկու տարուան գործունէութիւնը եթէ ամփոփենք, կ՛ունենանք բեղուն գործունէութեան շրջան մը, որ կարելի չէ նկատի չառնել: Տասերկու տարուան ընթացքին ունեցած ենք շուրջ 75-80 սաներ` ջամբելով հայեցի դաստիարակութիւն չքաւոր եւ ուշիմ հայորդիներու: Մուսա լերան անունը վառ պահած ենք բոլոր շրջանակներու մօտ, չքաւոր եւ հիւանդ հայրենակիցներու օգտակար եղած ենք նիւթապէս եւ բարոյապէս»:
Այնուհետեւ մեներգի եւ արտասանութեան բաժինը սկսաւ: Խօսք տրուեցաւ Այնճարի «Յառաջ» վարժարանի տնօրէն Սարգիս Զէյթլեանին, որ խանդավառ ճառ մը խօսեցաւ` ծանրանալով թրքական խժդժութիւններուն վրայ, որոնց պատճառով Մուսա Լերան ժողովուրդը ապստամբեցաւ ու յաղթանակեց:
Այս խանդավառ մթնոլորտի ընթացքին ժամանեցին Լիբանանի Կեդրոնական Կոմիտէի ընկերները` արժանանալով բուռն ծափահարութեանց: Ծափահարութիւնները դարձեալ բուռն եղան ժամանումովը պետական հայ երեսփոխաններուն` Մովսէս Տէր Գալուստեանի եւ Խաչիկ Պապիկեանի, ինչպէս նաեւ` տոքթ. Ա. Ինճեճիկեանի: Ժողովուրդը շատ ուրախ էր եւ խանդավառ:
Անմիջապէս խօսք տրուեցաւ Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Անդրանիկ Ուրֆալեանին: Ան իր խօսքերը խտացնելով` յայտարարեց.
«Նման յաճախակի հանդիպումներ միութենական կեանքի մէջ ոչ միայն օգտաշատ են եւ արդար` այլեւ ստիպողականութիւն մը»:
Բուռն ծափահարութիւններու ընդմէջէն Մովսէս Տէր Գալուստեան հրաւիրուեցաւ խօսելու: Խօսեցաւ յուզուած` տեսնելով իր շուրջը բոլոր այն մուսա տաղցիները, որոնք Մուսա Լերան քառասուն օրերը կը յիշեցնէին իրեն: Իր խօսքերը խտացնելով` յայտարարեց.
«Այս քաջարի ժողովուրդին վիճակուեցաւ ապստամբութիւն մը, որմէ ետք` Այնճարի անապատը: Սակայն իր աշխատունակութեամբ եւ բազմահարիւր զոհերու գնով, անապատը վերածուեցաւ ծաղկաստանի մը, մեծ աւանի մը, որուն համար պատիւ կը զգանք այսօր»:
Խօսք տրուեցաւ նաեւ, պետական հայ երեսփոխան Խաչիկ Պապիկեանին, որ ըսաւ, թէ հոս եղած բոլոր արտայայտութիւնները ալ սրտէս խօսող արտայայտութիւններ էին:Աւելցնելիք ոչինչ ունիմ, ըսաւ Խ. Պապիկեան, կը մնայ ինծի ըսել առաւել եւս բարգաւաճի Այնճարը, դառնալով հայահոծ հայկական զուտ շրջան մը, որ պատիւ բերէ հայութեան»:
Օրուան խօսնակը` Գ. Նգրուրեան, շնորհակալութիւն յայտնելով բոլոր խօսողներուն, իր խօսքը եզրափակեց. «Մուսա լեռցին պայքարեցաւ թուրքին դէմ` յաղթելով անոր, պայքարեցաւ Այնճարի անապատին դէմ` յաղթելով անոր, ու սկսած է պայքարիլ տգիտութեան եւ անգրագիտութեան դէմ: Շնորհիւ Մուսա Լերան Ուսանողական միութեան` անգամ մը եւս պիտի յաղթանակէ ան:
Վերջին խօսողը եղաւ հոգաբարձութեան կողմէ Թ. Հապէշեան: Ան իր փակման խօսքով շնորհակալութիւն յայտնեց հիւրերուն, քաղաքապետ Յարութիւն Շերպեթճեանին եւ բոլոր հայրենակիցներուն, որոնք իրենց ներկայութեամբ պատուեցին այս ձեռնարկը, աւելցնելով, որ` «Նման հանդիպումներ յաճախակի պէտք է դառնան հայրենակցական սէրը վառ պահելու համար»:
Վիճակահանութիւն մը տեղի ունեցաւ, ինչպէս նաեւ` քոքաբթի դրութիւն մը: Եղան նուիրատուութիւններ Այնճարի «Յառաջ» վարժարանին: Հետեւեալները մասնակցեցան նուիրատուութեան.
| Լ.Ո. | |
| Անտրէ Թապուրեան | 200 |
| Խաչիկ Պապիկեան | 200 |
| Մովսէս Տէր Գալուստեան | 100 |
| Մովսէս Մախուլեան | 200 |
| Սարգիս Զէյթլեան | 100 |
| Փանոս Զէյթլեան | 100 |
| Ճապրա Թասլագեան | 100 |
| Տոքթ. Ա. Ինճեճիկեան | 50 |
| Ճորճ Աբէլեան | 50 |
| Յարութիւն Շերպեթճեան | 50 |
| Պետրոս Կենճիեան | 25 |
| Սառա Քերքեզեան | 25 |
| Էտմոն Թասլագեան | 15 |
| Անդրանիկ Գուճանեան | 15 |
Դանիէլ Ապեսեան` 10 լ. ո., Վարդուկ եւ Մարօ Գազանճեաններ` 15 լ.ո., փոքրիկն Պետիկ Մախուլեան` 5 լ.ո., մի ոմն` 5 լ.ոսկի:
ՄՈՎՍԷՍ ՃԱՐԱՃԵԱՆ