ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՊԱՐԻ ՓԱՌԱՏՕՆ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2011-ի մայիս-յունիս ամիսներուն, 30 օրուան կարճ ժամանակամիջոցի ընթացքին, քաղաքիս երեք հայ մշակութային կազմակերպութիւններուն` Նոր սերունդ մշակութային միութեան, ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի «Անդրանիկ»ի եւ Համազգայինի պարախումբերը ելոյթ ունեցան Պէյրութի բեմերէն` առանց զիրար խաչաձեւելու:

Նոր սերունդ մշակութային միութեան «Արեգ» պարախումբը, ինչպէս ամէն տարի, այս անգամ ալ հանրութեան ներկայացաւ պարերու գեղեցիկ փունջով մը` ղեկավարութեամբ հայրենի երիտասարդ արուեստագէտ Արտաւազդ Աւետիսեանի, «Էմիլ Լահուտ» հանդիսասրահին մէջ, 14-15 մայիս 2011-ին: Նոր սերունդի պարախումբը, որ իր փառքի օրերը կ՛ապրէր 80-ական թուականներուն սկիզբը հայրենի պարուսոյց Նորայր Մեհրաբեանի առաջնորդութեամբ, ճիգ չէր խնայած հանրութեան ներկայանալու անոր հաճոյքի պահեր ընծայելու համար: Պարախումբը կազմուած էր 70 հոգիէ` 25 երէցներ (14 աղջիկ, 11 մանչ), միջին տարիքի ու փոքրեր` 45 հոգի (39 աղջիկ, 6 մանչ): Յայտագիրը յագեցած էր հայկական եւ զանազան ազգային խմբային պարերով: Լիբանանի եւ Հայաստանի քայլերգներէն ետք, Ն Ս մշակութային միութեան ատենապետ Անի Եփրեմեան արաբերէնով եւ հայերէնով բարի գալուստ եւ բարի վայելում մաղթեց ներկաներուն եւ բացումը կատարեց հանդիսութեան: Շուրջ մէկուկէս ժամուան ընթացքին մեծերուն եւ փոքրերուն կողմէ ներկայացուեցան քսան պարեր, որոնք ներկաներուն կողմէ դիմաւորուեցան երկարատեւ ծափողջոյններով: Անգնահատելի էր այն մեծ զոհողութիւնը, որ յանձն առած էին` պարախումբին յանձնախումբը, անոնց թիկունք կանգնող միութիւնը, անհատներ, ինչպէս նաեւ` պարողներուն ծնողները, որոնց միակ նպատակը եղած էր նախ իրենց զաւակները հեռու պահել օտար մթնոլորտէ, ապա հայ արուեստի ճաշակը փոխանցել անոնց, ինչպէս նաեւ` հանդիսատեսներուն պարգեւել վայելքի պահեր:

2011-ի մայիս 20-21-ին ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի «Անդրանիկ» պարախումբը «Յաւերժի ճամբորդը» թեմայով ելոյթ ունեցաւ «Էմիլ Լահուտ» հանդիսասրահին մէջ:

ՀԵԸ-ի «Անդրանիկ» պարախումբը մեծ աշխատանք տարած էր արժանաւորապէս նշելու Հայ երիտասարդաց ընկերակցութեան հիմնադրութեան 80-ամեակը: Պարախումբին ղեկավարն էր Գայեանէ Մածունեան` Համազգայինի «Քնար» պարախումբի նախկին անդամներէն, որ իր մասնագիտութիւնը կատարելագործած է Երեւանի արուեստի եւ մանկավարժական համալսարաններուն մէջ: Վարդան Մկրտիչեանի բեմադրութեամբ եւ Արփի Աւետիքեանի ասմունքով ընդհանուր պատկերը աւելի առինքնող կը դառնար: 85 հոգինոց խումբ մըն էր, որ բեմ կը բարձրանար. երէց աղջիկներու 12, միջին տարիքի` 26, փոքրերու 36, երէց ու փոքր մանչեր` 11 հոգի: Ուշագրաւ էր մանչերու սակաւաթիւ ըլլալը:

Հանդիսութիւնը սկսաւ Լիբանանի եւ Հայաստանի քայլերգներով, կատարուեցան 16 պարեր, մեծ մասամբ` հայկական. կարճ դադարով մը` հանդէսը տեւեց շուրջ 2 ժամ: Յայտագիրը քիչ մը դուրս եկած էր դասական դարձած պարերէ եւ պարեղանակներէ: Հագուստներու ճոխութիւնը եւ յաճախ փոխուող բեմայարդարումը հանդիսատեսը մագնիսացած կը պահէին: Ի զուր չէր տարուած աշխատանքը, հանդիսատեսը հաճոյքով եւ ուշադրութեամբ կը հետեւէր խմբային ու անհատական բարձր մակարդակի պարային կատարումներուն: «Էլեգիա» (Առնօ Պապաճանեան), պարողներ` Ալին Արտումեան, Մարի Պաճագեան, Սիւզան Կոստանեան, «Պույ-պույ մկնիկը» (Ռոպերթ Ամիրխանեան)` փոքրերու կատարողութեամբ, «Հայի աչքեր» (Ռոպերթ Ամիրխանեան)` երէց աղջիկներ, «Հով առէք» (Կոմիտաս)` Գայեանէ Մածունեան. պարեր, որոնք արուեստի մեծ ճարտարութեամբ կը կատարուէին` գեղեցիկ երաժշտութեան մը կախարդանքին տակ:

Փառատօնը աւարտին հասաւ Համազգայինի «Քնար» պարախումբին ելոյթներով` 9, 10, 11, 12 յունիսի 2011-ին, «Մոնօ» թատերասրահին մէջ, Էշրեֆիէ, իսկ 13 յունիսին` «Էմիլ Լահուտ» հանդիսասրահին մէջ, ղեկավարութեամբ պարուսոյց, հայրենի արուեստագէտ Ֆելիքս Յարութիւնեանի:

Համազգայինի «Քնար» պարախումբը հանրութեան կը ներկայանար երէց պարողներով` 12 աղջիկ եւ 12 մանչ, նաեւ` 8 նորեկ աղջիկներ: Ի տարբերութիւն առաջին երկու խումբերուն, Համազգայինի «Քնար» պարախումբը իր յայտագիրին մէջ ունէր պար, երգ եւ նուագ: Յայտագիրը ճոխացած էր բարձրորակ հայրենի արուեստագէտներու եօթը հոգինոց նուագախումբով, որ տարբեր որակ մը կու տար պարախումբին ելոյթներուն: Հոս մանուկներ ու պատանիներ չկային, պարող տղաքն ու աղջիկները պէտք էր փաստէին, որ իրենք արդէն դուրս եկած էին սկսնակի վիճակէն եւ կը մօտենային արհեստավարժութեան մակարդակի, ինչ որ ցոյց տուին ելոյթներուն ընթացքին: Տղաքը իրենց առնական համաչափ շարժումներով ու խիզախ ոստումներով, աղջիկները իրենց նազելի ու հեզաճկուն ելեւէջներով կ՛իշխէին բեմին վրայ: Տղոց «Մարտական» պարը, «Ատաժիօ»ն, մենակատարներ` Աշոտ Աբգարեան, Լոռի Սնապեան եւ Գարինա Հանսքեհէեան, «Ֆլամենքօ»ն եւ «Հայկական պար» համադրումը` բեմադրութեամբ Գրիգոր Քէշիշեանի եւ կատարողութեամբ մենակատարներ Նանոր Տօներեան-Քէլէշեանի եւ Ազատ Եագուպեանի, բոլորն ալ հիանալի ելոյթներ էին: Հայրենի նուագողներէն Հրանդ Նազարեան իր տուտուկի եւ քլարինեթի նուագով մեզ կը տանէր հայրենի լեռները, մե՛ղք որ երգիչ ու քամանչայ նուագող Աշոտ Վարդանեանի սքանչելի ձայնը կը խեղդուէր խանդավառ թմբկահարի ծանր հարուածներուն տակ: Իրենց բարձր կատարողութեամբ` հայրենի նուագողները պարին գոյն եւ խորք տուած էին: Նշմարելի էր, որ «Մոնօ» սրահը քիչ մը փոքր կու գար, եւ հանդիսատեսը չէր կրնար պարախումբը իր ամբողջութեան մէջ տեսնել ու վայելել:

Կ՛ուզէի քանի մը ընդհանրացումներ ընել այս գեղեցիկ ու հոգեպարար պարի փառատօնի ելոյթներուն առիթով: Երեք խումբերն ալ 15 վայրկեան ուշացումով սկսան յայտագիրին: Կ՛արժէ մտածել ու որոշում տալ այն մասին, որ ե՞րբ Լիբանանի եւ Հայաստանի քայլերգները պէտք է հնչեն: «Արեգ»ը եւ «Անդրանիկ»ը քայլերգներով սկսան իրենց յայտագիրին, իսկ «Քնար»ը լուռ անցաւ անոնց վրայէն: Գնահատելի էր Անի Եփրեմեանի արաբերէն լեզուով ալ հանդիսութեան բացումը կատարելը, չմոռնանք, որ արաբական երկրի մը մէջ կ՛ապրինք: Լոյսի եւ ձայնի սարքաւորումի պատասխանատուները մեծ ուշադրութիւն պէտք է դարձնեն իրենց գործին, որովհետեւ ամէնէն յաջող պարերն ու երգերն անգամ կրնան ձախողութեան մատնուիլ, եթէ լոյսի ու ձայնի ճիշդ ընտրութիւն չըլլայ: Այդ պարագային ամէնէն աւելի կը տուժեն պատուոյ հիւրերը, որոնք առջեւի շարքը նստած ըլլալով` մինչեւ ուշ գիշեր արթուն կը մնան իրենց ականջին ցաւէն: Կարեւոր կէտ մըն է նաեւ այն, որ մեր ժողովուրդին մէջ կը տիրէ ֆութպոլային մտայնութիւն. «Մեր խումբը չէ, ուրեմն ներկայ չենք գտնուիր»: Մինչդեռ արուեստի մէջ կողմ չկայ, որակաւոր արուեստը բոլորին կողմէ գնահատելի է:

Մաղթանքս է, որ օր մը երեք խումբերէ կազմուած փունջ մը միջազգային հանրութեան ներկայացուի Պաալպեքի, Պէյթէտտինի կամ Ժիպէյլի փառատօներու ծիրին մէջ, ինչ որ 60-ական թուականներուն կատարուեցաւ Պաալպեքի մէջ Համազգայինի եւ ՀԵՄ-ի պարի միացեալ խումբին կողմէ:

ԶԱՒԷՆ Գ. ՂԱՐԻՊԵԱՆ

30 յունիս, 2011

Share this Article
CATEGORIES