Թուրքիոյ Նախագահական Թեկնածու Տեմիրթաշ. «Ես Հայկական Թաղի Մէջ Մեծցայ Եւ Հասկցայ, Թէ Հայերը Ինչպիսի Խտրականութեան Ենթարկուած Են»

1807_DemirtasՔրտամէտ ժողովրդային կուսակցութեան («Հէ. Տէ. Փէ.») համանախագահ եւ Թուրքիոյ նախագահութեան թեկնածու Սելահաթթին Տեմիրթաշ Պոլսոյ` Կալաթասարայի «Ճէզայիր» հաւաքասրահին մէջ հանդիպում մը ունեցաւ հայ, յոյն, հրեայ եւ ասորի համայնքներէն հրաւիրուած անձերու հետ եւ ընդգծեց իրարու հետ միասնութիւն պահելու, ամէն տեսակ խտրականութիւն դիմագրաւելու հրամայականները: Տեմիրթաշ բաւական աշխուժ ընտրապայքար մը կը մղէ եւ վստահ պիտի ապահովէ Թուրքիոյ քիւրտ քաղաքացիներուն քուէները: Թուրքիոյ 75 միլիոն բնակչութեան 14-15 միլիոնը քիւրտեր են: Տեմիրթաշ` քիւրտերու կողքին, կը փափաքի շահիլ համակրանքը նաեւ տարբեր կրօնական համայնքներուն: Վերոնշեալ հանդիպման Տեմիրթաշին կ՛ընկերակցէին Պոլսոյ երեսփոխան Սըրրը Սիւրէյյա Էօնտէր, հայերու նկատմամբ իր համակրանքով յայտնի Սուր գաւառի նախկին քաղաքապետ Ապտուլլահ Տեմիրպաշ եւ «Հէ. Տէ. Փէ.»-էն ներկայացուցիչներ: Դռնփակ նիստէ մը առաջ Տեմիրթաշ խօսք ուղղեց ներկաներուն եւ ընդգծեց այն կարգախօսը, թէ` «Մեր հողը մեր հայրենիքն է»: Ան շեշտեց, որ բոլոր անիրաւուածներուն ու ճնշուածներուն իրաւունքները պաշտպանելով ընկերային հաշտութեան համակարգ մը ստեղծելու արշաւի պիտի ձեռնարկէ: Ան ըսաւ, որ ձեռք ձեռքի տալով վերջ պիտի տրուի ամէն տեսակ խտրականութեան:

«Մանկութենէս ի վեր գտնուած եմ խտրականութեան ենթարկուած հատուածներու մէջ», ըսաւ Տեմիրթաշ: «Ես մեծցայ հայկական թաղամասի մը մէջ: Քանի մեծցայ, այնքան աւելի լաւ հասկցայ, թէ ինչպիսի՛ խտրականութեան ենթարկուած էին հայերը: Հասկցանք, որ մենք ալ Թուրքիոյ մէջ միշտ «ուրիշ»-ը նկատուեր ենք եւ լուր իսկ չենք ունեցած: Քանի մեծցանք ու պետութեան հետ երես առ երես եկանք, հասկցանք ճշմարտութիւնը: Ես ալ հասկցայ, թէ ի՛նչ էր տիրող մտայնութիւնը. «Եթէ կրնաս յարմարիլ «Մէկ լեզու, մէկ կրօնք կայ» վարկածին, այն ատեն կրնաս ապրիլ համահաւասար հայրենակիցի նման»:

Տեմիրթաշ ըսաւ, որ այս հաւաքոյթին նպատակը քուէ ապահովել չէ: Ասիկա ցարդ կազմակերպած իր հաւաքներուն ամէնէն նշանակալիցն է: Անոր նպատակն է իրականացնել երես առ երես գալու պատմական հանգրուան մը եւ ամուր հիմերու վրայ դնել իրենց տեսլականը:

Տեմիրթաշ ըսաւ, որ, հակառակ ամէն տեսակ ճնշումի ու պարտադրութեան, հակառակ մէկ ազգ հասկացողութեան, մենք` «ուրիշ»-ներս, պիտի շարունակենք ապրիլ միասնաբար: Թէ՛ պիտի ապրինք, թէ՛ զմեզ պիտի կառավարենք: Բոլոր անոնց, որոնք միայն ազգութեան ու ցեղապաշտութեան մասին կը խօսին, մենք յամառօրէն պիտի ըսենք, որ մենք այս հողերուն մասնիկներն ենք, այս հայրենիքին հաւասար տէրերն ենք»:

Տեմիրթաշ իր ճառախօսութեան ընթացքին խօսեցաւ Թուրքիոյ պետութեան կողմէ գործադրուած ցեղասպանութեանց մասին: «Պետութիւնը պարտական է ներողութիւն խնդրել հայերէն, յոյներէն եւ ասորիներէն: Ասիկա կարեւոր է նաեւ այն պատճառով, որ պիտի հաստատէ, որ այս հողերուն վրայ այլեւս ցեղասպանութիւն պիտի չգործադրուի: Մենք կ՛ուզենք եղբայրաբար ապրիլ թուրքերուն հետ, բայց եթէ այս հողերուն վրայ կայ հայ մը, որմէ ներողութիւն չէ խնդրուած, այդ եղբայրութիւնը կը հակասէ արդարութեան: Այս պարտքը թուրք ժողովուրդին ճիտին չենք կրնար կապել: Պետութիւնը պէտք է խնդրէ: Ալեւիներուն կամ հայերուն ներողութիւն խնդրել պարտական ենք: «Իմ հողս, իմ հայրենիքս» ըսելու տեղ պէտք է ըսուի` «Մեր հողը, մեր հայրենիքը»:

Իր ճառախօսութեան աւարտին Տեմիրթաշ ըսաւ. «Երէկ ալեւիներու հետ էինք, այս առաւօտ Պոլսոյ մէջ մէկտեղուեցանք հայերու, ասորիներու ու յոյներու հետ, գիշերն ալ մահմետականներու պիտի միանանք իֆթարի առիթով: Մենք այսպիսի կեանք մը կառուցել կը ջանանք»:

Տեմիրթաշ ի մէջ այլոց ըսած է հետեւեալը. «Մահմետական մը մահմետական է ա՛յն ատեն, երբ կը պաշտպանէ նաեւ հայուն կամ յոյնին իրաւունքը»:

Share this Article
CATEGORIES