ՍՐՏԻ ԳԼԽԱՒՈՐ ՇՆՉԵՐԱԿԻՆ ՄԷՋ ՃԵՂՔԵՐՈՒ ՅԱՌԱՋԱՑՄԱՆ ՎՏԱՆԳԻՆ ՏԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆԸ ԲԱՐՁՐԱՑՆՈՂ ՆՈՐ ԱԶԴԱԿ ՄԸ

Սրտի գլխաւոր շնչերակը

Յունիսի կէսերուն ամերիկացի խումբ մը մասնագէտներ յայտնած են, թէ անոնց մօտ, որոնք իրենց բջիջներուն պարունակած թիւ տասնվեց գունահատին (քրոմոսոմ) մէջ կրած են ծիներու բազմաթիւ օրինակներ, տասներկու անգամ աւելի բարձր եղած է սրտի գլխաւոր շնչերակին մէջ ուռեցքներու ու ճեղքերու յառաջացման վտանգին տարողութիւնը: Նման ուռեցքներ յաւելեալ կերպով կ՛ընդլայնեն սրտի գլխաւոր շնչերակը:

Ծանօթ է արդէն, որ նշեալ շնչերակը արիւնը սրտէն կը փոխադրէ դէպի մարմնին բոլոր բաժինները:

Մասնագէտները գտած են, թէ թիւ տասնվեց գունահատին յատուկ մէկ բաժինին մէջ եղող ծիներուն բազմաթիւ օրինակներու յայտնուիլը կրնայ ուշագրաւ կերպով ընդլայնել սրտի գլխաւոր շնչերակը եւ շատ աւելի հակամէտ դարձնել զայն ճեղքերու յառաջացման վտանգին, որուն պատճառով մարդիկ կրնան յանկարծամահ ըլլալ:

Մասնագէտները նշած են, թէ նման ուսումնասիրութիւն մը կը պատկանի ուսումնասիրութիւններու ա՛յն շարքին, որուն առանցքը կը կազմեն ծինային կերտուածքներուն կրած փոփոխութիւնները, որոնց պատճառով տուեալ ծինի մը կարգ մը հատուածները կրնան ունենալ բազմաթիւ եւ կամ անբաւարար օրինակներ: Այսուհանդերձ, ծիներու հատուածներու թէ՛ բազմաթիւ եւ թէ՛ անբաւարար օրինակներու յայտնուիլը կը յառաջացնեն ծիներու այնպիսի՛ տարբերակներ, որոնք կը բարձրացնեն տարբեր հիւանդութիւններու յառաջացման վտանգին տարողութիւնը:

ԾԻՆԵՐՈՒ ԲԱԶՄԱԹԻՒ ՕՐԻՆԱԿՆԵՐՈՒ
ԿԱԶՄՈՒԹԻՒՆ

Նորագոյն ուսումնասիրութիւնը գլխաւորող ամերիկացի մասնագէտ տոքթ. Տիանա Մայլուիքզ ու անոր ընկերացող մասնագէտներու խմբակը թիւ տասնվեց գունահատին յատուկ մէկ բաժինին մէջ եղող ինը ծիներու վրայ իրենց կատարած ուսումնասիրութենէն գտած են, թէ նշեալ ծիներուն բազմաթիւ օրինակներու յայտնուիլը բարձրացուցած է մտաթուլութենէ (սքիզոֆրենիա), ինչպէս նաեւ ուշադրութեան պակասէ յառաջացած գերաշխուժութենէ տառապելու վտանգին տարողութիւնը:

Նախապէս կատարուած ուսումնասիրութիւններ ցոյց տուած են, թէ վերոնշեալ ծիներէն մէկուն յաւելեալ օրինակներով յայտնուիլը տկարացուցած է մարմնին գլխաւոր շնչերակներուն պատերը կազմող մկաններուն հիւսկէնները, ներառեալ` սրտի գլխաւոր շնչերակին հիւսկէնները:

Նորագոյն ուսումնասիրութեան մէջ մասնագէտները հետամուտ եղած են գտնելու, թէ որքանո՛վ այդ ինը ծիներուն յաւելեալ օրինակներով յայտնուիլը բարձրացուցած է սրտի գլխաւոր շնչերակին մէջ ուռեցքներու ու ճեղքերու յառաջացման վտանգին տարողութիւնը, մասնաւորաբար` ա՛յն մարդոց մօտ, որոնք նշեալ ծիրին մէջ ժառանգական հիւանդութիւն չեն ունեցած:

Այսուհաներձ, վերոնշեալ ուսումնասիրութեան մէջ սրտի գլխաւոր շնչերակին մէջ ուռեցքներ ու ճեղքեր ունեցող եօթը հարիւր վաթսունհինգ  հոգիէն ութն թիւ տասնվեց գունահատին յատուկ մէկ բաժինին մէջ ունեցած է ծիներու բազմաթիւ օրինակներ: Մասնագէտները յայտնած են, թէ այդ ութ հոգիին սրտին գլխաւոր շնչերակին մէջ ամէնէն ծանր տեսակի ուռեցքներն ու ճեղքերը յառաջացած են:

Հետեւաբար մասնագէտները նշած են, թէ նման յայտաբերում մը կրնայ նպաստել վերոնշեալ ծիրին մէջ տրուող դարմանումներուն արդիւնաւէտութեան` նկատի ունենալով, որ կարգ մը ընկերութիւններ արդէն իսկ յաջողած են պատրաստել այնպիսի՛ կազմածներ, որոնք կրնան դիւրութեամբ ցոյց տալ մարդկային գունահատներուն պարունակած ծիներուն ունեցած յաջորդականութիւնը:

Նման կազմածներ շատ հաւանաբար յաջորդող երկու տարուան ընթացքին, մատչելի դառնան մասնագէտներուն, որոնք այդպիսով կրնան ճշդել ա՛յն հիւանդները, որոնք ծիներու բազմաթիւ օրինակներ կը կրեն իրենց տարբեր գունահատներուն մէջ եւ, կրնան շատ աւելի լաւ ձեւով հսկել ծիներու բազմաթիւ օրինակներու յայտնութեան պատճառով տարբեր հիւանդութիւններու յառաջացման վտանգին հակամէտ եղող մարդոց առողջութեան:

 

ԿՈՃԱՊՂՊԵՂՆ ՈՒ ԱԿՐԿԱՐՀԱՅ ԿՈՉՈՒԱԾ ԲՈՅՍԸ
ԿՐՆԱՆ ՈՒՇԱԳՐԱՒ ԿԵՐՊՈՎ ՆՈՒԱԶԵՑՆԵԼ
ԾԱՆՐ ԳԼԽԱՑԱՒԵՐՈՒՆ ՏԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆԸ

Յունիսի վերջաւորութեան Միացեալ Նահանգներու մէջ կատարուած ուսումնասիրութիւններէն մէկը ցոյց տուած է, թէ կոճապղպեղն (ճինճըր) ու ակրկարհայ (ֆիվըր ֆիու) կոչուած բոյսը կրնան որոշ չափով բարելաւել ծանր գլխացաւերէ (միկրէյն) տառապող հիւանդներուն վիճակը` մեղմացնելով անոնց գլխացաւին տարողութիւնը:

Ակրկարհայը ծաղիկ ունեցող բոյս մըն է, որ ծանօթ եղած է գլխացաւերը մեղմացնող իր ունեցած յատկութեամբ եւ գործածուած է հնագոյն ժամանակներուն ապրած մարդոց կողմէ:

Մասնագէտները կը նախատեսեն, որ երբ վերոնշեալ ուսումնասիրութենէն ձեռք ձգուած արդիւնքները վերջնականան, ապա այդ զոյգ բոյսերը կրնան փոխարինել ներկայիս ծանր գլխացաւերու համար օգտագործելի տարբեր դեղամիջոցները, որոնք յաճախ ծախսալից են եւ ընդհանրապէս այնքան ալ արդիւնաւէտ չեն:

Վիճակագրական տուեալները ցոյց տուած են, թէ Միացեալ Նահանգներու մէջ մարդոց տասներկու առ հարիւրը կը տառապի ծանր գլխացաւէ, ինչպէս նաեւ մեծ թիւով այլ մարդիկ` աշխարհի տարածքին տարբեր երկիրներու մէջ:

Նորագոյն ուսումնասիրութեան մէջ մասնագէտները կոճապղպեղի ու ակրկարհայի խառնուրդով պատրաստուած դեղահատեր տուած են ծանր գլխացաւէ տառապող քառասունհինգ հոգիի եւ յանձնարարած են զանոնք իրենց լեզուին տակ տեղադրել` նախքան գլխացաւին սաստկանալը: Իսկ ծանր գլխացաւ ունեցող տասնհինգ հոգիի յանձնարարած են նոյնը ընել` գլխացաւը մեղմացնող տարբեր բաղկացուցիչներ ունեցող դեղահատեր տալով անոնց:

ՈՐՔԱՆՈ՛Վ ԱԶԴԵՑԻԿ ԵՆ ՑԱՒԱԶՐԿԻՉ
ԴԵՂԱՀԱՏԵՐԸ ՓՈԽԱՐԻՆՈՂ ՄԻՋՈՑՆԵՐԸ

Մասնագէտները գտած են, թէ կոճապղպեղի ու ակրկարհայի խառնուրդով պատրաստուած դեղահատեր գործածող մարդոց վաթսուներեք առ հարիւր համեմատութեան մօտ ուշագրաւ կերպով նուազած է գլխացաւը, իսկ գլխացաւը մեղմացնող տարբեր բաղկացուցիչներով դեղահատեր գործածող մարդոց միայն երեսունինը առ հարիւր համեմատութեան մօտ նուազած է գլխացաւը:

Վերոնշեալ ուսումնասիրութիւը կատարող մասնագէտներէն` տոքթ. Ռոճըր Ք

էյտի ըսած է, որ թէեւ փորձարկումներէն ձեռք ձգուած սկզբնական արդիւնքները բաւական խոստմնալից են, սակայն տակաւին յստակ չէ, թէ ճիշդ ինչպէ՛ս կոճապղպեղն ու ակրկարհայը ազդած են ծանր գլխացաւերու մեղմացման գործընթացին վրայ:

Մասնագէտները նկատած են, թէ կոճապղպեղի ու ակրկարհայի խառնուրդով պատրաստուած դեղահատեր գործածող խումբին պատկանող ա՛յն մարդոց մօտ, որոնք հազիւ թէ քանի մը ամիսէ ի վեր կը տառապին ծանր գլխացաւէ, շատ աւելի արդիւնաւէտ եղած է նշեալ դեղահատերուն ունեցած ազդեցութիւնը, քան` անոնց մօտ, որոնք համեմատաբար երկար ատենէ ի վեր կը տառապին ծանր գլխացաւէ:

Մասնագէտները նշած են, թէ միկրէյնէ եւ կամ այլ տեսակի զօրաւոր գլխացաւերէ տառապող մարդոց մեծ մասը շատ յաճախ կը դիմէ նշեալ ծիրին մէջ իր գործածած ցաւազրկիչ դեղահատերը փոխարինող տարբեր միջոցներու, ինչպէս, օրինակ, խոկումի ու եոկայի, ինչպէս նաեւ` բուժիչ յատկութիւն ունեցող տարբեր տեսակի խոտերով պատրաստուած դարմանումներու, պարզապէս մեղմացնելու համար գլխացաւին տարողութիւնը:

Միացեալ Նահանգներու մէջ օրինակ, միկրէյնէ եւ կամ այլ տեսակի զօրաւոր գխացաւերէ տառապող մարդոց գրեթէ կէսը իր գործածած ցաւազրկիչ դեղահատերը մասամբ մը եւ կամ ամբողջութեամբ փոխարինած է եոկայով եւ կամ բուժիչ յատկութիւն ունեցող խոտերուն գործածութեամբ: Սակայն ցարդ յստակ չէ, թէ նման միջոցներ որքանո՛վ ազդեցիկ են եւ կամ որքանո՛վ վնասակար են մարդոց առողջութեան:

Նորագոյն ուսումնասիրութեան մէջ փորձարկուած կոճապղպեղի ու ակրկարհայի խառնուրդով պատրաստուած դեղահատով տրուած դարմանումը ցարդ որեւէ վնասակար ազդեցութիւն չէ ունեցած մարդոց առողջութեան վրայ: Միւս կողմէ, սակայն, մասնագէտները հետամուտ են կատարելու յաւելեալ փորձարկումներ` լաւապէս հասկնալու համար ծանր գլխացաւերուն մեղմացման գործընթացին վրայ նշեալ բոյսերուն ունեցած ազդեցութիւնը:

 

ՃԱՓՈՆ ԿԸ ՊԱՏՐԱՍՏԷ «ԼՈՂԱՑՈՂ»
ՆԵՐԱԴԻՏԱԿՆԵՐ…

Վերջերս ճափոնցի մասնագէտներ յաջողած են պատրաստել մարսողական համակարգին մէջէն անցնող այնպիսի՛ ներադիտակ մը, որ պարկուճով (քեփսիուլ) պատուած դեղահատերու տեսքն ու չափը ունի: Նշեալ ներադիտակը ինքնամուղ է եւ մարսողական համակարգին մէջէն անցած ատեն անոր շարժումները կը հակակշռուին դուրսէն` յատուկ սարքի մը միջոցով:

Անիկա այնպիսի՛ սահուն կերպով կ՛անցնի մարսողական համակարգին մէջէն, որ մասնագէտները զայն կոչած են «լողացող» ներադիտակ եւ կամ «ծովանուշ»…

Մասնագէտները յաջողած են այդ բարդ ներադիտակին միջոցով պատկերներ ձեռք ձգել մարսողական համակարգին տարբեր բաժիններէն, ինչպէս նաեւ անոր մէջ տեղադրուած տեսախցիկին միջոցով կրցած են համակարգիչի պաստառին վրայ տեսնել մարսողական ամբողջ համակարգը: Այսուհանդերձ, առաջին անգամն է, որ նման ինքնամուղ ներադիտակ մը յաջող կերպով կ՛անցնի մարսողական համակարգին մէկ բաժինէն միւսը եւ կարելի կ՛ըլլայ տարբեր պատկերներ ձեռք ձգել անոր միջոցով:

Գերարդիական այդ ներադիտակը ունի մօտաւորապէս մէկ սանթիմեթր տրամագիծ եւ չորսուկէս սանթիմեթր երկայնք: Անիկա ունի մագնիսական ազդեցութեամբ բանող շարժամուղ մը, որ կարելի կը դարձնէ անոր ուղղութիւնն ու դիրքը ճշգրիտ կերպով հակակշիռի տակ պահել:

ԻՆՔՆԱՄՈՒՂ ՅԱՏԿՈՒԹԵԱՄԲ
ՕԺՏՈՒԱԾ ՆԵՐԱԴԻՏԱԿԸ

Նշեալ ներադիտակը մարսողական համակարգին մէջ կը մտնէ` դեղահատի մը նման կլլուելով եւ կամ ներդրուկի մը նման սրբանէն դէպի աղիքներուն մէջ ներմուծուելով:

Պարկուճով մը պատուած դեղահատերու տեսքն ու չափը ունեցող ներադիտակին պատրաստութեան գաղափարը յղացուած է 1980-ական թուականներուն, սակայն անոր պատրաստութիւնը վերջնականապէս ամբողջացած է 2000-ի սկիզբները: Օրին կարելի չէ եղած այդ յատուկ ներադիտակը ինքնամուղ դարձնել եւ, հետեւաբար, անոր ստացած դիրքն ու ուղղութիւնը կախեալ եղած են մարսողական համակարգին օրկաններուն մկաններուն կծկումներէն: Սակայն, ժամանակի ընթացքին մասնագէտները տարբեր փորձարկումներու միջոցով յաջողած են զայն ինքնամուղ դարձնել եւ 2009-ին առաջին ինքնամուղ ներադիտակը փորձարկած են շան մը վրայ:

Ներադիտակը ինքնամուղ դարձնելը նպաստած է, որպէսզի կարելի ըլլայ հակակշիռի տակ պահել անոր ուղղութիւնն ու դիրքը եւ, այդպիսով, յստակօրէն տեսնել ու նկարել մարսողական համակարգին խնդրայարոյց բաժինները:

Մասնագէտները ըսած են, թէ նման ներադիտակ մը հիւանդներուն մատչելի դարձնելը ներկայիս օգտագործելի սարքերէն շատ աւելի նուազ նեղացուցիչ կը դարձնէ մարսողական համակարգին քննութեան ու նկարահանման գործընթացը:

 

ԿԱԽՄԱՀԻՃԸ ԿՐՆԱՅ ԲԱՐԵԼԱՒԵԼ
ԱՆՔՆՈՒԹԵՆԷ ՏԱՌԱՊՈՂ ՄԱՐԴՈՑ ՎԻՃԱԿԸ

Յունիսի սկիզբը զուիցերիացի ու ֆրանսացի խումբ մը մասնագէտներու կողմէ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ցոյց տուած է, թէ ճօճուող կախմահիճին մէջ քնանալը կրնայ բարելաւել քնանալու դժուարութիւն ունեցող մարդոց վիճակը եւ կը նպաստէ, որ մարդիկ աւելի արագօրէն քունի անցնին:

Մասնագէտները իրենց ուսումնասիրութեան մէջ նկատի ունեցած են տասներկու տղամարդ: Նշեալ մարդոցմէ պահանջուած է ճօճուող կախմահիճի մէջ մրափել յետմիջօրէները եւ ատեն մը ետք նոյն մարդոցմէ պահանջուած է մրափել անշարժ անկողինի մէջ:

Մասնագէտները մարդոց մրափած ատեն յատուկ սարքերու միջոցով հետեւած են անոնց ուղեղին աշխուժութեան, ինչպէս նաեւ` աչքերուն ու մարմնին մկաններուն շարժումներուն:

Վերոնշեալ մարդոցմէ տասն շատ աւելի արագօրէն քունի անցած է ճօճուող կախմահիճի մէջ եղած ատեն, քան` անշարժ անկողինի մէջ եղած ատեն: Մասնագէտները նկատած են նաեւ, թէ ճօճուող կախմահիճի մէջ մրափող մարդոց քունը կայուն անկողինի մէջ մրափող մարդոց քունէն շատ աւելի խորունկ եղած է:

Մասնագէտները հետամուտ են քնանալու գործընթացին վրայ ճօճուող կախմահիճին ունեցած ազդեցութիւնը քննարկելու նաեւ գիշերները համեմատաբար երկարատեւ եղող քունի պահերուն պարագային: Անոնք հաւանական գտած են, որ ուսումնասիրութիւններէն ձեռք ձգուած արդիւնքները նպաստեն անքնութենէ տառապող մարդոց վիճակին բարելաւման, մասնաւորաբար` անոնց, որոնք քնաբեր դեղահատեր կը գործածեն:

Բժշկագիտական էջը պատրաստեց՝
ՍԻՐՈՒՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւրներ`
«ՌՈՅԹԸՐԶ» եւ «Ա. ԷՖ. ՓԷ.»)

 

 

Share this Article
CATEGORIES