Լոլիկը… Եւ Ան Ալ` Ամէնէն Սուղնոցը

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ

Առաւօտը լայն բացուած էր, երբ այդ ուրբաթ,  գրասեղանիս առջեւ անցած, սկսած էի ամէնօրեայ ընթերցում-աշխատանքիս: Երբեմն կինս, զիս գովելու համար մեր հիւրերու ներկայութեան մեր տան գրասեղանիս այդ բաժինը ստեղծագործական խոհանոցի կը նմանցնէր: Ճիշդ էր, բայց ի՜նչ մեղքս պահեմ, անկեղծօրէն ըսեմ, որ հոն եփած կամ եփելիք ու պատրաստուելիք «ճաշս», իր իսկ ընդմիջումով, յաճախ` «կ՛այրէր»:

Կ՛ըսեն, թէ առանձնանալու կարիքը, որուն թերեւս ինծի նման շատեր կը ցանկան, նաեւ լաւ առիթ մը կրնայ ստեղծել, որ մարդ արարածը ինքզինք վերագտնէ: Հանդարտ անկեղծութեամբ մը նաեւ աւելցնեմ, որ իմ պարագայիս մինակ մնալու ճիգս ձեւով մը միտքս կենսունակ պահելու անհրաժեշտութենէս մղուած կ՛ըլլար: Այսպէս, քանի մը ժամերու համրանքով շրջապատէս երբ կը կտրուիմ, առանձնանալով` կը բաժնուիմ, տեսակ մը, կարծես, պայծառութեան եւ երանութեան աշխարհ մը կը բացուի դիմացս:

Զարմանալի եւ նոյնքան ալ իրական:

Ու ահա այդ պահուն է, որ կը թանձրանան խոհերս: Սանկ, ներքին հաշտութեան նման զգացում մը զիս կը պատէ: Մենութեանս խաղաղ մթնոլորտին մէջ միտքս ազատօրէն, իսկ միւս կողմէ ալ խոհերս, ինչո՞ւ չէ, հին ու նոր յուշերս կամաց կամաց ծփալու կը սկսին, ու ինծի նոր առիթ մը կ՛ընծայեն, որ պատրանքներս մէկ առ մէկ լոյսին բերեմ:

Անոր համար յաճախ առանձնանալս պարտադիր պայման նկատած եմ: Ուժ կու տայ մտքիս ու հոգիիս: Կը հաւատամ, որ մարդը իր առանձնութեան մէջ կրնայ նաեւ լայնօրէն ու ազատօրէն խորհիլ, ինքնութիւնը որոնել, յուզուիլ, ապրիլ, յիշել սէրերն ու սպասումները, ու աւելի՛ն, ակնկալութիւնները չափել եւ, վերջապէս, վերապրիլ:

Սակայն այսքան պարզ եւ յստակ կէտը չկրցայ մեր տնեցիներուն հասկցնել: «Բերանս մազ բուսաւ» ըսելէն ու հազար անգամ կրկնելէն եւ ինքզինքս արդարացնելէն, որ ես կարիքը ունիմ նման պահերու:

Ճանը՛մ, երբ հազիւ տասը վայրկեանի չափ տնեցիներու աչքերէն «կորսուած» ու հոգիս գիրքերուս եւ տետրակիս ճերմակ էջերուն բացած կ՛ըլլամ, յանկարծ կա՛մ կինս կը կանչէ, կա՛մ ալ թոռնիկս եւ կա՛մ ալ հարսը կամ տղաս:

– Պա՛պ, ո՞ւր ես…, քա՛, մա՛րդ նորէն ո՞ւր կորսուեցար…, հիմա ատոր ատե՞ն է…- եւ ասանկ տափակ, ջիղերդ ոտքի հանող թելադրանքի նմանող, սակայն խորքին մէջ հրահանգի նման բառեր եւ խօսքեր: Եւ ուզածնին ի՞նչ կը կարծէք, որ ըլլայ. կա՛մ «կարաժ»-էն բան մը պէտք է, որ բերեմ, կա՛մ վերջին վայրկեանին բան մը մոռցած են, ուստի շուկայ պէտք է երթամ եւ կա՛մ ալ իրենք զբաղած ըլլալով` թոռնիկ խաղցնեմ եւ կամ չսիրած բանս` թոռնիկին «տակը փոխեմ»: Դուրսէն լսողը պիտի կարծէ, թէ ես մեր տան ամէնէն երիտասարդն եմ: Եկո՛ւր եւ դիմացիր: Չըլլալի՛ք: Չքաշուելի՛ք: Է՜հ, ըսէք հիմա, կ՛արժէ՞ այս «պարապ» բաներուն համար քու ներաշխարհէդ անջատուիլ:

Իմ կարգիս, որովհետեւ այլեւս վարժ եմ նման խօսքերուն, ներքին հաշտութեամբ, առանց աւելորդ ու ծանր բառեր բարձրաձայն արտասանելու, առանց «երկինքէն ինկածի» նմանելու, ջերմութեամբ եւ նոյնքան ալ մեղմ ժպիտով մը կը հնազանդիմ ու կը գործադրեմ արձակուած հրահանգները, որովհետեւ ինծի համար այլեւս այս բառերը կորսնցուցած են իրենց խորհրդաւոր եւ լիարժէք իմաստները, բայց միեւնոյն ատեն, այս բոլորին փոխարէն, չեմ մոռնար մտովի հառաչանքի նման քանի մը բառեր կուրծքէս պոկել, ինքնածին, նոյնքան ալ` անհանգիստ: Չեմ կրնար: Ձեռքս չէ:

Սակայն այս անգամ այդպէս չէր: Թէեւ դարձեալ կնոջս կողմէ կը կանչուէի, բայց այս անգամ պատճառը բոլորովին տարբեր էր: Նորութի՛ւն:

– Քա՛, մա՛րդ, մէ՛յ մը պարտէզին վիճակը նայէ:

Ու գրասեղանէս հեռանալով մինչեւ պարտէզ հասնիլս` ականջիս կը հասնէր կնոջս ձայնը, որ շարունակ կը կրկնէր, թէ մենք «բաւական լաւ եւ պարարտ հող ունէինք մեր պարտէզին մէջ եւ իսկապէս կրնայինք ոչ միայն բանջարեղէններ ցանել, այլ նաեւ` շատ մը ուրիշ բաներ ալ, եւ այլն»: Այնպէս մը կը խօսէր, կարծես` ամբողջ թաղին մէջ միայն մենք ըլլայինք, որ պարտէզով չէինք զբաղեր: Ամօ՛թ եւ անվայե՛լ:

Հասայ պարտէզ` գրեթէ վազելով: Հիւանդ արեւ մը ծածկած էր ամբողջ խոտը: Խօսքը մեր մէջ, կինս ճիշդ էր: Իրաւունք ունէր: Պարտէզին մէջ բաւականին լայն բաժին ունէինք բանջարեղէններուն եւ այլ բոյսերուն յատկացուելիք:

Սակայն, մա՛րդ Աստուծոյ, այսօ՞ր գտաւ. հիմա ասոր ժամանա՞կն է. ուրիշ օր եթէ նայէինք, չէ՞ր կրնար ըլլալ. ես տակաւին ինչե՜ր ունէի ընելիք…

Կինս անպայման գիշերը «ծուռ» երազ մը տեսած ըլլալու էր եւ կամ ալ… Չեմ գիտեր ու այս մէկն ալ ուրիշ շատ մը բաներու հետ չեմ հասկնար: Արդէն ե՞րբ կրցած եմ կիները հասկնալ, որ… հիմա մերինը…

Նման բաներ մտաբերելով` մէյ մը փորձեցի կնոջս կողմը դառնալ: Աստուա՜ծ իմ, ան իր աչքերը անհանգիստ թարթելով, տակաւին կը շարունակէր իր կշտամբանքը` միեւնոյն ժամանակ դէմքին վրայ ստուերներ նստեցնելով: Յայտնի էր, որ գլխուն մէջ կուտակուած խառն մտածումներ կային: Ուղղակի շփոթի նման բան մը:  Տեսակ մը անօրինակ եւ ինծի համար ալ` անհասկնալի քաոս: Ձայնը հետզհետէ յուզումէն թանձրացած էր եւ կարծես` շեշտ դարձած: Իսկ ես իմ կարգիս լուռ էի: Խելօք մը մտիկ կ՛ընէի: Թերեւս միակ հնազանդ էակը, որ շուտով մը հասկցած էր կատարուած իրողութիւնն ու ցարդ բանջարեղէններ չցանելու տհաճութիւնը:

Եթէ խօսքս այսպէս շարունակեմ, կարծեմ վերջակէտի մը պիտի չկարենամ հասնիլ:

Անմիջապէս ոտքի վրայ, պարտէզին մէջտեղը, երկուքով համաձայնեցանք: Այսպէս, երկուքով շուկայ պիտի երթայինք եւ այս անիծեալ բանջարեղէններու գնումները միասնաբար պիտի կատարէինք: Իմ արագ համաձայնութիւնս պատճառ դարձած էր, որ կնոջս դէմքին ծանր շուքը անյայտանար: Չքանար:

Հրա՜շք: Վերջապէս կերպով մը կրցած էի մեր տան այդ օրուան խաղաղութեան բանալին գտնել: Լռութեանս եւ համախորհուրդ իրավիճակիս տիրահաճ ներկայութիւնը ամէն բան փրկած էր այս անգամ եւս: Ահա՛ բանալին, կը մտածէի: Պրաւօ մը ինծի:

Շուկայ գացինք` հսկայ բանջարանոց-վաճառատուն մը: Առաջին իսկ հերթին գնեցինք լոլիկի մեծ ու փոքր թուփեր, տեսակաւոր բանջարեղէններ եւ այս բոլորին համար ալ` բաւականին պարարտացուցիչ, բահ, բրիչ եւ այլ առարկաներ:

Է՜հ, ընելիքս ինծի համար դիւրին գործ մը չէր: Վերջապէս պարտիզպանութիւն պիտի ընէի… Ես ո՜ւր, պարտիզպանութիւնը ընողը ո՛ւր: Լեռ ու ձոր տարբերութիւն կար: Բա՛յց: Ապա մեքսիքացի վաճառորդէն ստացանք պէտք եղած բոլոր թելադրանքները ու նիւթապէս ալ բաւական «քրտնելէ» ետք դուրս եկանք վաճառատունէն: Մայրանոցէն նոր վերադարձողի մը նման, լոլիկի թուփերը մեծ ուրախութեամբ եւ մեր մտքերուն մէջ անսահման ակնկալութիւններով` տուն բերինք:

Նոյն օրն իսկ, պարտէզին մէջ, անոնց տեղերը կրցածիս չափ փորելէ ետք, հողին մէջ տեղաւորեցի: Հաստատապէս  այդ օրուընէ սկսեալ մեր տան «հերոսն» էի: Աշխատասէր ու օրինակելի մարդը: Նոր պարտիզպանը: Բայց միւս կողմէ ալ, այս իսկ պատճառով, ամիս մըն ալ հեռու ու զրկուած մնացի գրասեղանէս:

Ու ամէն օր լոլիկներու եւ միւս բանջարեղէններուն առատ ջուր տուի. թուփերը կապեցի, պարարտացուցիչ աւելցուցի, նորէն ջրեցի, թուփերուն վրայ պտտող մրջիւնները մաքրեցի, միշտ հսկեցի, թէ չըլլայ, որ հովէն, սկիւռներէն, թռչուններէն եւ կատուներէն վնասուին ու գրասեղանս մոռնալով` աւելի մօտէն հետեւեցայ «անոնց» աճման հանգրուաններուն: Այլ խօսքով, միայն պարտէզին մէջ թուփերուն մօտ պառկիլս մնացած էր: Ու այս ամէնը ամէն օր կրկնեցի: Եւ առաւօտ մը, կինս զիս մեծ սարսափի մատնելով` արթնցուց:

– Քա՛, մա՛րդ, ե՛լ, տե՛ս, լոլիկիդ մէկը ծաղիկ տուած է:

Լոլիկս, ուրեմն, յղի էր: Իսկապէս ծիծաղելի: Եթէ «ձեռքէս գար», բոլորն ալ կը ճզմէի եւ տակաւին ինչե՜ր կ՛ընէի վերջնականապէս ազատելու համար ժամանակս գողցող այդ մեծածախս… մեղա՜յ մեղա՛յ, բարկութեանս ու ջղայնութեանս պատճառով ինչե՜ր դուրս պիտի գային բերնէս: Ինքզինքս զսպեցի: Ամօթ էր: Դրացիները կրնային լսել:

Անմիջապէս երկուքով վազեցինք պարտէզ: Տեսանք: Նախ շատ տխրեցանք, որ միւսները «սատկած» էին եւ ապա մեծապէս ուրախացանք այս մէկուն ծաղիկով: Վերջը, մեր բարեկամներուն ալ հպարտանքով ցոյց տուինք լոլիկին ծաղկիլը, ու այս ձեւով մեր ուրախութեան բաժնեկից դարձուցինք բոլորը:

Ինծի այնպէս կը թուէր, թէ աշխարհի վրայ մերինէն զատ ուրիշին լոլիկը այսպէս գեղեցիկ եւ մեծ ծաղիկ չէր տուած: Առաջին մանչ զաւակը ունեցողի նման հպարտացանք:

Եւ սակայն մեր լոլիկը մնաց միայն մէկ ծաղիկով ու այդ ծաղիկն ալ մեծնալով` տուաւ միայն մէկ լոլիկ: Ամբողջ չորս շաբաթ, գիշեր ցերեկ խնամելով` ստացանք մէկ լոլիկ: Վերջը բոլոր թուփերը, չես գիտեր` ինչէ՛ն, գլուխնին ծռեցին, կամաց կամաց չորցան: Ջուր ու առատ պարարտացուցիչ` անօգուտ: Հիւանդները «մեռան» ու թուփերուն այս մեզի համար անհասկնալի ճակատագրին համար գլխուս բաւական «աւետարաններ» կարդացուեցան:

Ուղղակի մեղքցայ թափուած անհաշիւ տոլարներուս եւ լոլիկ մը ունենալու ժամանակիս: Ծիծաղելի՛: Ու առաւօտ մը հանդիսաւոր կերպով, էրիկ կնիկ դէմ դիմաց նստանք, լոլիկը երկուքով կիսելէ ետք «մուրազ» ուզեցինք եւ ախորժակով մը կերանք. հաւանաբար` աշխարհի ամէնէն սուղնոց լոլիկը:

Հակառակ անոր որ մէկ լոլիկը մեզի արժած էր չեմ գիտեր քանի՜ քանի՛ տոլարներ, երբ  անդին նոյնիսկ ամէնէն սուղ շուկային մէջ լոլիկին փաունտը թերեւս մէկ տոլարի սահմանը չէր անցներ, ես ուրախ էի, գրեթէ երջանիկ, որովհետեւ այս ձեւով վերջ գտած էր պարտիզպանութիւնս եւ մասամբ նորին:

 

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )