ՉԻՆԱԿԱՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹԵԱՆ ՀԵՏԶՀԵՏԷ ԾԱՒԱԼՈՂ ԹԱՓԱՆՑՈՒՄԻ ԼՈՅՍԻՆ ՏԱԿ. ՉԻՆԱՑԻՆԵՐՈՒ ՀԵՏ ԲԱՆԱԿՑԵԼՈՒ «ԱՐՈՒԵՍՏ»Ի ՓՈՐՁ-ՈՒՂԵՑՈՅՑ

Գաղտնիք մը չէ, որ Միացեալ Նահանգներ ու Չինաստան կը կազմեն միջազգային տնտեսութեան զոյգ բեւեռները, ինչպէս կը հաստատէ Հանկթինկթըն: Փաստօրէն, Չինաստան կ՛արտադրէ միջազգային տնտեսական սպառումի նիւթերու աւելի քան յիսուն առ հարիւր  համեմատութիւնը: Այս իմաստով, ուշագրաւ է, վերջին տարիներուն, Միջին Արեւելքի ու յատկապէս Սուրիոյ եւ Լիբանանի մէջ Չինաստանի տնտեսական ու առեւտրական հետզհետէ ծաւալող թափանցումի ճիգերը: Այս մէկը կու գայ հանգամանօրէն շեշտաւորելու այն հարցադրումը, թէ շրջանի ժողովուրդներն ու յատկապէս անոնց առեւտրական խաւերը որքանո՛վ պատրաստ են դիմակալելու եւ «հիւրընկալել»ու նման թափանցում…

Այս ծիրին մէջ ու մեկնելով զանազան ժողովուրդներու քաղաքակրթութեանց եւ մշակոյթներուն ծանօթանալու ձգտող իր ճամբորդութիւններէն ու ընկերային գիտութեանց ուսման իր մասնագիտութենէն` Լեւոն Զեքի Ետալեան հրապարակած է «Արաբական աշխարհի առեւտրական ուղեցոյցը» խորագիրով անգլերէն գիրքը (Arab world business guide), ուր ան արեւելեան զգացական-սիրողական մօտեցումը կը համարկէ արեւմտեան  տրամաբանական ըմբռնումին եւ այս` Արեւելքի ու Արեւմուտքի միջեւ հասարակաց ենթահող մը կերտելու նպատակով: Ըլլալով Չինաստանի հետ առեւտրական գործառնութեամբ գործակցողներու առաջիններէն (ու իբրեւ այդպիսին` Սուրիան ներկայացուցած ըլլալով արաբեւչինական տնտեսական համաժողովին, Չինաստանի մէջ), Լ. Ետալեան հետեւեալ յօդուածով մեզի կը ներկայացնէ իր արժէքաւոր հմտութեանց եւ փորձառութեանց արգասիքը` Ծայրագոյն Արեւելքի ու յատկապէս Չինաստանի հետ առեւտրական յաջող խորհրդակցութիւններ կատարելու գծով:

ԻՆՉՊԷ՞Ս ԿԸ ԶՐՈՒՑԵՍ ՉԻՆԱՑԻՆԵՐՈՒՆ ՀԵՏ

Գործատէրերու մեծամասնութիւնը, երբ առեւտրական նպատակով Չինաստան կը ճամբորդէ, անոնց ուշադրութիւնը կը կեդրոնանայ առաւելաբար իրենց կնքելիք պայմանագրութեանց վերաբերող փաստաթուղթերուն վրայ: Սակայն դիմացինը մարդամեքենայ` ռոպոթ մը չէ, ի վերջոյ մա՛րդ է եւ անձնական որեւէ յարաբերութիւն կամ բարեկամութիւն մշակելով անոր հետ` կրնաք զօրացնել ձեր առեւտրական գործառնութիւնը եւ ամրապնդել ձեր գործակցութեան յարատեւումը:

Մարդկային զգացումը գրեթէ նոյնն է աշխարհի բոլոր ժողովուրդներուն մօտ, սակայն զայն արտայայտելու ոճն է, որ կը տարբերի երկրէ երկիր կամ` ժողովուրդէ ժողովուրդ: Օրինակ, երբ մեծ ընկերութեան մը տնօրէնին կ՛այցելէի Չինաստանի մէջ, ուշադրութիւնս գրաւեց թարմ պտուղներով լեցուն ու թանկագին նուէրի մը նման զարդարուած պտղակողով մը, որ ի պատասխան իմ հարցական նայուածքիս` պիտի զետեղուէր յիշեալ տնօրէնի նախնիներու գերեզմանին վրայ, ըստ չինական սովորութեանց:

Երբ կատակեցի, թէ ե՞րբ պիտի արթննան իր նախահայրերը համտեսելու այդ պտուղները, անվարան փութաց բացատրելու` ըսելով, թէ երբ որ ձեր մեծ հայրերը կ՛արթննան հոտոտելու այն ծաղիկները, զորս դուք կը զետեղէք անոնց գերեզմաններուն վրայ…

Այսպէս, կը նկատենք, թէ զգացումը նոյնն է, սակայն արտայայտութեան ոճն է, որ կը տարբերի: Արդ, եթէ կ՛ուզենք որպէս գործատէրեր անոնց հետ մեր գործակցութիւնը ամուր ենթահողի վրայ կերտել, ապա պէտք է գիտնանք ու յարգենք արտայայտութեան անոնց իւրայատուկ ոճը, որքան ալ տարբեր ըլլայ անիկա, մեր ըմբռնումէն:

Պերճախօս երկրորդ օրինակ մը, որ կը պարզէ մեր արծարծած նիւթի կարեւորութիւնը:

Ամերիկացի մը ընդառաջելով չինացի իր գործընկերոջ հրաւէրին` ընթրիքին կը մասնակցի սպիտակ հանդերձանքով, իսկ կինը` երկնագոյն կապոյտ զգեստով, ինչ որ խորապէս կը զարմացնէ երեկոյին ներկայ չինացիները` քար լռութեան մատնելով զանոնք: Պատճա՞ռը. եթէ մեր մօտ սեւը կը խորհրդանշէ սուգը, ապա չինացիներուն մօտ այդ մէկը կը դրսեւորուի կապոյտ ու սպիտակ զգեստաւորումով: Աւանդութիւն մը, զոր դժբախտաբար ամերիկացի հիւրը չէր գիտեր…

Բարեբախտաբար չինացի հիւրընկալին տուած իր նուէրը պատի ժամացոյց մը չէր, որովհետեւ նման արարք մը չինացիի մը հանդէպ` կը նշանակէ փափաքիլ զայն մահացած տեսնել…

Այսպէս, եթէ ծանօթ չենք անոնց սովորութիւններուն ու չենք վարուիր յաւուր պատշաճի, ուրախ առիթները կրնանք վերածել տխուր կամ անախորժ կացութեան:

Չինացիներու հետ զրոյցի ընթացքին հարկ է խուսափիլ արծարծելէ տարակարծիք երեք նիւթեր` քաղաքականութիւն, կրօն եւ… սեռայնութիւն: Քաղաքական զրոյցներ արծարծելով` կրակի հետ խաղացած կ՛ըլլանք. պէտք չէ մոռնալ, որ դուք չինացիներուն մօտ էք համագործակցութեան եւ ոչ թէ տարակարծութեան կէտեր արձանագրելու:

Կը մնայ հարց տալ, թէ ի՞նչ է առեւտրական յաջող զրոյց-բանակցութեան յարմար ոճը: Չինական առածը կ՛ըսէ` «Ձուկը տաք ջուրի մէջ մի՛ նետեր, որովհետեւ դուրս կը ցատկէ ու չես կրնար եփել զայն, մինչ պաղ ջուրի մէջ դնելով` աւելի հանգիստ պիտի զգայ, առանց կասկածելու զայն եփելու մտադրութեանդ մասին ու տակաւ առ տակաւ բարձրացուր կրակը այնպէս մը, որ մինչեւ անդրադառնայ ձուկը, թէ ի՛նչ կը պատահի իրեն, արդէն եփած կ՛ըլլայ»:

Այս է ուրեմն չինացիներուն հետ բանակցելու լաւագոյն ձեւը: Սկսէ մանր կէտերու քննարկումով, ապա բանակցէ կարեւոր նիւթերու շուրջ: Ճակատամարտը կրնաս շահիլ առանց կռիւի, հանդարտ ջիղերով, որքան ալ լուրջ ու կարեւոր ըլլան արծարծուած նիւթերը: Տասը համրէ նախքան խօսիլդ, ինչպէս կ՛ըսէ առածը…

Ժամանակը դաշնակիցդ է, մի՛ աճապարեր, համբերութիւնդ ու հանդուրժողութիւնդ զիրենք անհամբեր կը դարձնեն…

Իմացիր, թէ որքան որ ձայնդ բարձրանայ, այնքան կ՛ըլլաս նուազ լսելի… Եթէ կ՛ուզես չինացիներու ուշադրութիւնը գրաւել, փսփսա՛…

Անհատ չինացիի մը հետ զրուցել-բանակցիլը աւելի դժուար է, քան` քանի մը չինացիներու հետ միասնաբար, որովհետեւ չինացիք անհամերաշխ են ու կրնան իրարու դէմ լարուիլ, վիճիլ, ինչ որ նպաստաւոր է ձեզի համար: Մինչ ճափոնցիք աւելի համախորհուրդ ըլլալով` կրնան ձեզ նեղ կացութեան մատնել:

Ստորեւ` չինացիներու հետ առեւտրական յաջող խօսակցութեանց հիմնական քայլերու ցուցմունքներ.

– Արծարծուելիք նիւթդ լաւապէս ու գրաւոր կերպով պատրաստէ նախքան ճամբորդելդ` օրինակ մըն ալ հետդ առնելով:

– Ծանօթացման հանդիպումի եւ առեւտրական այցեքարտերու փոխանակման ընթացքին ուշադիր եղէք, որ չինացիք կը գրեն նախ իրենց մականունը եւ ապա անունը (հակառակ մեր այցեքարտերուն, ուր մականունը ետքը կու գայ):

– Բանակցութեանց սեղանին շուրջ չինացիք կը նախընտրեն նստիլ կռնակնին դէպի պատը: Լաւ կ՛ըլլայ, որ դուք ալ ձեր կռնակը պատուհանին նստիք, ուրկէ լոյսը պիտի ազդէ անոնց դէմքին ու դուք առաւելութիւնը պիտի ունենաք դիւրաւ նկատելու անոնց դէմքի արտայայտութեանց փոփոխութիւնը, մինչ նոյն լոյսը պիտի դժուարացնէ, որ անոնք նկատեն ձեր դէմքին կրած (կրելիք) փոփոխութիւնները:

– Չինացիներու կողմէ գնահատուող ու զիրենք խորապէս ուրախացնող ողջոյնի եւ շնորհակալութեան բառեր կրնաք գործածել ըսելով` նի հա ողջոյնի համար եւ սիսի` շնորհակալութեան:

– Կեդրոնացէք մէկ նիւթի վրայ եւ յաջորդ նիւթին անցէք նախորդը աւարտելէ ետք միայն:

– Խուսափեցէք հարցումներէ, որոնց կարելի է պատասխանել «այո» կամ «ոչ» ըսելով: Չինացիներու մօտ հարցերը մոխրագոյն կ՛ըլլան:

– Ժամանակը դաշնակիցդ է, զիրենք տեղեակ պահեցէք, թէ հոն պիտի մնաք այնքան, որքան որ պէտք է, եւ թէ` կրնաք երկարաձգել ձեր կեցութիւնը` մինչեւ բոլոր հարցերուն լուծումը:

– Պահեցէք ձեր պաղարիւնութիւնը, օրինակ առէք բադէն, որ հանդարտօրէն կը շարժի ջուրին երեսը, մինչ ջուրին տակ անոր ոտքերը չեն դադրիր խենթ ու խելառ շարժումներէ:

– «Եթէ իմ տեղս ըլլայիք, դուք ի՞նչ պիտի ընէիք» համոզիչ հարցադրումով դիմեցէք չինացիին, երբ դուք ձեզ նեղ կացութեան մատնուած տեսնէք ու բոլոր դռները փակ գտնէք ձեր դիմաց: Գործնական հարցում մը` Չինաստանի մէջ, որ կրնայ յանգիլ խիստ դրական արդիւնքներու:

– Խորհրդակցութեանց աւարտին գրի առած ձեր նոթերը խմբագրեցէք անմիջապէս ու ձեր վերադարձէն ետք օրինակ մըն ալ իրենց ղրկեցէք իբրեւ գրաւոր փաստաթուղթ, որովհետեւ այժմու «այո»ն կրնայ հետագային «ոչ»ի փոխուիլ:

– Ջանացէք շահիլ անոնց բարեկամութիւնը: Չինացի լաւ բարեկամը պատրաստակամ կ՛ըլլայ առաւելագոյն չափով օգնելու ձեզի: Լաւ բարեկամութիւն մշակելով` կրնաք իրագործել շատ աւելին, քան` օրինական պայմանագրութիւն մը, եւ չինացիք կը նախընտրեն գործակցիլ «բարեկամներու» հետ:

–  «Եթէ կ՛ուզես վագրէն բան մը առնել, պէտք է մտնես անոր որջը», կ՛ըսէ առածը: Իսկ չինական առածը կ՛ըսէ. «Պէտք է հետդ բարեկամ մը ունենաս, որպէսզի կարենաս մուտք գործել անոր որջը»:

– Չինացին չի կրնար քեզ բարեկամ նկատել, եթէ չընկերանաս անոր ճաշին, որ անոր մեծագոյն հաճոյքն է, չինացիներու առաջնահերթ ու գերագոյն երջանկութիւնը: Նոյնիսկ չինացի նախորդ երէց սերունդին միջեւ փոխանակուած ողջոյնի արտայայտութիւններէն մէկն էր` «ճաշեցիր», ասիկա հարցումէ աւելի` ողջոյնի ձեւ մըն է: Նմանապէս, խիստ գործածական է` «ճաշի կը հրաւիրեմ ձեզ» խօսքը, ուր «ճաշը» հոս ցերեկուան բանակցութիւններէն աւելի զօրաւոր տպաւորութիւն ձգող լեզուական ոճ է, քան թէ` յագեցումի նպատակով հրաւէր մը:

Ու եթէ ճաշը չինացիներու առաջնահերթ երջանկութիւնն է, ապա նուէր ստանալը անոնց ուրախութիւն պատճառող երկրորդ առիթն է: Ճիշդ է, որ նուէրներու տուչութիւնը նուազ ազդեցիկ է առեւտրական յարաբերութեանց բարելաւման համար, սակայն հակառակն ալ կրնայ իր ժխտական հետեւանքները ունենալ հետագայ գործակցութեան վրայ:

Յարմարագոյն նուէրը, զոր կրնաք չինացիի մը տալ, հանրածանօթ անունով լաւորակ գրիչ մը կրնայ ըլլալ: Նմանապէս, օդակայաններու ազատ շուկաներէն կարելի է գնել զանազան նուէրցուներ, ինչպէս` ճոխ սիկար մը, ձեռքի (եւ ոչ պատի) ժամացոյց մը… ու վերջապէս լաւագոյն նուէրը կրնայ նկատուիլ ձեր ժպտերեսութիւնը:

Share this Article
CATEGORIES