Թուրքիան Կը Տկարանայ

ԳԷՈՐԳ ՅԱԿՈԲՃԵԱՆ

37 քաղաքացիներ ու 4 բանակայիններ սպաննուած, աւելի քան 360 վիրաւորներ, 1000-է աւելի արգելափակեալներ, 58 ձերբակալեալեր, հրկիզուած հաստատութիւններ, վառ առնուած արձաններ, կրակ ու բոց, ցոյցեր ու պայթումներ: Այս թիւերն ու տեղեկութիւնները 2011-ի մարտին սկսած սուրիական տագնապին առնչուած տուեալներ չեն, այլ Թուրքիոյ տարածքին վերջին օրերուն տեղի ունեցող քաղաքացի-ոստիկանութիւն բախումներուն արդիւնքներն են` Թուրքիոյ աւելի քան 35 քաղաքներու մէջ, որովհետեւ թրքական կառավարութիւնը մերժեց օգնութեան փութալ ՏԱՀԵՇ-ին դէմ կենաց մահու պայքար մղող Սուրիոյ սահմանային Արաբունար քաղաքի քիւրտ զինեալներուն:

Այս գծով նոյնինքն Թուրքիոյ իշխող կուսակցութեան` Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութեան (ԱԲԿ)-ի հիմնադիրներէն Տէնկիր Միր Մեհմէթ կ՛ըսէ. «Այս ապստամբութիւնը մէկ անգամէն չծագեցաւ: Խնդիրները երկար ժամանակ իրարու վրայ գումարուեցան: Վերջին անգամ նախագահ Էրտողանին Այնթապի մէջ կատարած «Արաբունարը (Քոպանի-Այն Արապ) ինկաւ, իյնալու վրայ է, ՔԱԿ-ին եւ ՏԱՀԵՇ-ին միջեւ տարբերութիւն չկայ-ի նման յայտարարութիւնը, գաւաթը յորդեցնող վերջին կաթիլը եղաւ»: Ան կ՛աւելցնէ. «Պատահած ցոյցերը քննելու ժամանակ, կարելի է նկատել, թէ առաջին անգամ ըլլալով նմանատիպ հաւաքական շարժում կը պատահի: Այլապէս, ՔԱԿ-ն ու Ժողովուրդին Ժողովրդավար կուսակցութիւնը (ԺԺԿ) շատ անգամներ ժողովուրդը փողոց հանած են, բայց ոչ մէկ ժամանակ նմանատիպ ապաստամբութիւն եղած է: Հետեւաբար, պատահածը պարզապէս ԺԺԿ-ի վրայ բեռցնելու կամ քաղաքական միտքի մը կամ կազմակերպութեան մը ծրագիրին վերագրելը սխալ կը կարծեմ»: Այս կը նշանակէ, թէ թուրք քաղաքական միտքը սկսած է հասկնալ, որ Էրտողանի որդեգրած քաղաքականութիւնը աւերներ պիտի գործէ Թուրքիոյ մէջ:

Միւս կողմէ թուրք յայտնի լրագրող Հասան Քեմալ, վերջերս լոյս տեսած իր յօդուածներէն մէկուն մէջ կը գրէ. «Նոյնիսկ ես շփոթած եմ ա՛յս Արաբունարի հարցով: Կը կարծէի, թէ վերջաւորութեան Թուրքիան պիտի օգնէր քիւրտերուն, բայց սխալած էի, ան չօգնեց: ՏԱՀԵՇ-ի ձեռքով ՔԱԿ-ն ու Ժողովրդավարական միութիւն կուսակցութիւնը (ԺՄԿ) մաքրագործելու ու լաւ դաս մը տալու Անգարայի որդեգրած քաղաքականութիւնը քանդեց ամէ՛ն ինչ: Քիւրտերը կը տեսնեն, թէ ինչպէ՛ս պետութիւնը  աչք կը խփէ  ՏԱՀԵՇ-ին»: Փաստօրէն, քրտաբնակ Արաբունարին ՏԱՀԵՇ-եան բռնագրաւումը կասեցնելու չնպաստող Էրտողանի կառավարութիւնը անգամ մը եւս կը բացայայտէ, որ ինք կը զօրակցի ՄԱԿ-ի կողմէ ահաբեկչական կազմակերպութիւն հռչակուած ՏԱՀԵՇ-ին, իսկ տարածաշրջանին մէջ ապրող քիւրտերը անգամ մը եւս կը հաստատեն, որ Էրտողանին առաջարկած հաշտութեան կոչերը սուտ էին եւ Թուրքիան նոյն վերաբերմունքը կրնայ ցուցաբերել, երբ Արաբունարէն բացի այլ քրտաբնակ շրջաններ եւս վտանգուին:

Արտաքին գետնի վրայ, Թուրքիան օրէ օր աւելի կը մեկուսանայ, որովհետեւ ո՛չ միայն մասնակից չի դառնար Ամերիկայի գլխաւորութեամբ միջազգային դաշնակից ուժերու ձեռնարկած զինուորական գործողութիւններուն, այլ նաեւ կը փորձէ դաշնակից ուժերուն հարուածները ՏԱՀԵՇ-էն դէպի սուրիական վարչակարգ փոխադրել, ինչ որ ե՛ւ արեւմուտքին ե՛ւ Ռուսիա-Իրանին յստա՛կ մերժումին կ՛արժանանայ: Այս ծիրին մէջ վերջերս իրականացած ամերիկեան-թրքական համաձայնութիւնը` Թուրքիոյ մէջ Սուրիոյ չափաւորական ընդդիմութիւնը մարզելու վերաբերեալ, դարձեալ լարեցին ռուս-թրքական, Իրան-Թուրքիա յարաբերութիւնները: Մեկուսացման օրինակներէն կարելի է նկատել նաեւ անցնող օրերուն ՄԱԿ-ի Ապահովական խորհուրդի անդամակցելու Թուրքիոյ ձախողութիւնը:

Արագօրէն արձանագրուող այս զարգացումները, ըստ վերլուծաբաններու, Թուրքիոյ մէջ քաղաքացիական կամ ներհամայնքային պատերազմի մը հաւանականութիւնը կը բարձրացնեն: Նման զարգացումի մը դերակատարները քիւրտերու կողքին, նաեւ Թուրքիոյ ալեւիներն ու թուրք ազգայնականները կրնան ըլլալ: Ուրիշներ, նման զարգացումներու շարունակականութեան պարագային թրքական բանակի միջամտութեան ու զինուորական յեղաշրջումի հաւանականութեան մասին կը խօսին, որ իր կարգին աշխարհիկ ու իսլամական-Էրտողանամէտ թուրքերու բախումներու դուռ կրնայ բանալ:

Բոլոր այս իրադարձութիւնները, բնականաբար Թուրքիոյ դիրքերը կը տկարացնեն: Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակը նշելու պատրաստուող հայութիւնը պիտի կարենա՞յ Թուրքիոյ դիմագրաւուած դժուարութիւններն ու տկար դիրքերը ի նպաստ Հայ դատին ու պահանջատիրութեան օգտագործել: Աւելի դիւրին է տկարացած ու մեկուսացած Թուրքիոյ դէմ պայքարիլը: Այս պատճառով, դէպի նոր սահմանագծումներ գացող տարածաշրջանին մէջ,  հայութիւնը կոչուած է անսասանօրէն ու կուռ հաստատկամութեամբ իր արդար ու պատմական պահանջատիրութեան կառչած մնալու: Էականը սակայն, պահանջատիրութեան բովանդակութեան գծով, համազգային մէ՛կ կեցուածքի դրսեւորումն ու որդեգրումն է` ե՛ւ պետական ե՛ւ համաժողովրդական մակարդակներու վրայ:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )