Հայաստանի Մէջ Հայկազեան Համալսարանի Գործունէութիւններէն

«Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»-ի
ԼԴ. Հատորին Շնորհահանդէս

1006_HAR-2Երկուշաբթի, 6 հոկտեմբերին, Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի պատմութեան հիմնարկի «Մեսրոպ արք. Աշճեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ «Հայկազեան հայագիտական հանդէս»-ի ԼԴ. հատորին շնորհահանդէսը` ներկայութեամբ Հայկազեան համալսարանի նախագահ վեր. դոկտ. Փոլ Հայտոսթեանի, հայրենի մտաւորականներու, հայագիտութեան տարբեր գիտակրթական կեդրոններու ներկայացուցիչներու, գիտաշխատողներու, հանդէսի հին ու նոր աշխատակիցներու:

Շնորհահանդէսին բացումը կատարեց «Հայկազեան հայագիտական հանդէս»-ի Երեւանի ներկայացուցիչ դոկտ. Արծուի Բախչինեանը, որ ներկայացնելէ ետք օրուան խորհուրդը, հրաւիրեց հանդէսի պատասխանատու քարտուղար դոկտ. Անդրանիկ Տագէսեանը: Վերջինս իր խօսքին մէջ ընդգծեց հայրենի եւ սփիւռքահայ աշխատակիցներու առողջ համախմբումը հանդէսին շուրջ եւ տիրող համագործակցութեան ոգին, մատնանշելով, որ` «բոլորս ալ այս ձեւով կը լիցքաւորուինք եւ իրարմով կ՛ուժականանանք»:

Ապա խօսք առաւ հանդէսի երկարամեայ աշխատակից, բանասէր դոկտ. Վարդան Մատթէոսեանը, որ Հայաստանի եւ արտասահմանի հայ թէ օտար մասնագէտներու բազմալեզու ժամադրավայր նկատեց հանդէսը, առանց ժամանակի թէ գիտակարգի խտրութեան: Մատթէոսեան անդրադարձաւ 34-րդ հատորին բովանդակութեան, նիւթերուն բնոյթին, քննարկուած հարցերուն եւ հաստատեց. «Հայկազեան հայագիտական հանդէս»-ը յարատեւ ու հետեւողական աշխատանքով կը շարունակէ պահել իր որակը` զուգորդուած խմբագրութեան բծախնդիր մօտեցումին, ամէն մէկ յօդուած վերջնական տեսքի բերելու, զայն անցընելու երկարատեւ զտումի ու մշակումի բովէն, ճոխացնելու եւ բարելաւելու` լեզուական խմբագրումով ու բովանդակային փոփոխութիւններով, որոնք այդ անտեսանելի գործին արգասիքն են»:

Մատթէոսեան ափսոսանք յայտնեց, որ` «Հանդէսը հայագիտական մամուլի սակաւաթիւ ներկայացուցիչներէն մէկն է… Տխուր է հաստատել, որ ան սփիւռքահայ հայագիտական պարբերականներու հայալեզու վերջին մոհիկաններէն մէկն է սփիւռքի մէջ…»: Ան տագնապալի նկատեց հանդէսին մէջ տեղ գտած 36 նիւթերէն միայն հինգին արեւմտահայերէն գրուիլը, հաւաստելով նաեւ, որ` «այս երեւոյթը խմբագրութեան մնայուն մտահոգութեան առարկան է»: Այս առթիւ Մատթէոսեան վկայակոչեց հատորին խմբագրականը, ուր բարձրացուած է հայաշխարհը յուզող անկիւնադարձային զարգացումներու շարք մը:

Մատթէոսեան թուեց նաեւ նման կացութեան մը տուն տուող պատճառներ, ապա «ուրախալի» գտաւ, որ հանդէսի «էջերուն վրայ տեւաբար նոր անուններ կը յայտնուին, որոնց մէկ մասը երիտասարդ ու միջին սերունդին կը պատկանին»: Հուսկ, ան վկայակոչեց հատորի խմբագրականին` հայագիտութեան նոր տրամաբանութեան մեկնաբանութեան մէկ երեսակը` «հայագիտական ուսումնասիրութեանց բերքին օգտագործումը ի նպաստ հայ ազգային պետական, ընկերաբանական, քաղաքական միտքի զարգացումին եւ ազգային միասնութեան գաղափարին ամրապնդումին» ու մերժեց «գաղափարական երբեմնի կապանքները… որոնք յղի են նորատեսակ կապանքներ ստեղծելու վտանգով», եւ եզրափակեց, թէ` «գիտութեան յառաջընթացը կարծիքներու բախումէն կը բխի եւ ոչ թէ պարտադրումէն… «Հայկազեան հայագիտական հանդէս»-ը այդպիսի բացախօսութեան բեմ մըն է աշխարհի բոլոր հայագէտներուն համար, եւ կը մաղթենք, որ անշեղօրէն պահէ այդ սկզբունքը»:

Ապա խօսք առաւ ազգագրագէտ, դոկտ. Հրանուշ Խառատեանը, որ մատնանշեց հանդէսին «յաջող փորձը»` դեռեւս շատ փորձ չունեցողներու եւ փորձառուներու հաւասար ընդգրկումը: Խառատեան անդրադարձաւ Լիբանանի տագնապալի տարիներուն եւ գնահատեց «անընդմէջ» կանգուն մնալը հանդէսին` նշելով, որ հանդէսը ունի իր դէմքն ու դերը հայագիտութեան մէջ, եւ առաջարկեց, որ թերեւս արդէն ժամանակն է, որ հանդէսի աշխատակցութիւններէն ընտրանի մը առանձինն հրատարակուի օտար լեզուով, ինչպէս նաեւ սփիւռքի մէջ հրատարակուող օտարալեզու հայագիտական յօդուածներու ընտրանի մը հայերէն հրատարակուի Երեւանի մէջ: Խառատեան նաեւ կարեւոր նկատեց հանդէսին հրապարակումներու բաժինը եւ եզրափակեց իր խօսքը` ընդգծելով հանդէսին յառաջատար դերը նաեւ հայոց լեզուի օգտագործման միջավայրի ու դերի ընդարձակման ու զարգացման մէջ:

Հուսկ, խօսք առաւ Հայկազեան համալսարանի նախագահ վեր. դոկտ. Փոլ Հայտոսթեան, որ հանրութեան համառօտակի ներկայացուց Հայկազեան համալսարանի հայագիտական գործունէութեանց համապատկերը` «Տէրեան հայագիտական գրադարան», «Հայկազեան հայագիտական հանդէս», Հայկական սփիւռքի ուսումնասիրութեան կեդրոն, Հայկազեան հրատարակչատուն եւ հայագիտական դասանիւթերու դասաւանդում: Վեր. Հայտոսթեան ընդգծեց. «Հանդէսը մեզի շունչ տուող իրականութիւն է, ան մեր միտքը կը պահէ մեր առաքելութեան մէկ մասը հանդիսացող հայագիտական ոլորտը», եւ շեշտեց, որ «Հայկազեան հայագիտական հանդէս»-ը յատուկ ֆոնտ մը չունի, եւ թէ` «աշխատանքը կը հիմնուի հոգեկան մարդկային դրամագլուխին վրայ» ու մաղթեց` «Աստուած միշտ մեր մէջ պահէ այդ հոգեկան ու մարդկային դրամագլուխը»: Հուսկ, ան շնորհակալութիւն յայտնեց բոլոր աշխատակիցներուն` հանդէսին գեղեցիկ արդիւնքին համար:

Շնորհահանդէսի աւարտին ներկաները զրուցեցին եւ արծարծեցին հանդէսին յառաջիկայ` 35-րդ հատորին բովանդակութեան, աշխատակցութեան, նիւթերուն ժամկէտերու եւ այլ առնչեալ հարցեր:

Համագործակցութեան Յուշագիր`
«
Նորավանք» Հիմնարկին Հետ

1007_Noravank1Երեքշաբթի, 7 հոկտեմբեր 2014-ին,  Հայաստանի «Նորավանք» գիտակրթական հիմնարկը, յանձինս գործադիր տնօրէն Գագիկ Յարութիւնեանի, փոխտնօրէն Արթուր Դումանեանի, Հայագիտական կեդրոնի ղեկավար Արեստակէս Սիմաւորեանի եւ նոյն կեդրոնի փորձագէտ Վահրամ Հովեանի, հիւրընկալեց Հայկազեան համալսարանի նախագահ, վերապատուելի դոկտոր Փոլ Հայտոսթեանը, համալսարանի Հայկական սփիւռքի ուսումնասիրութեան կեդրոնի տնօրէն, դոկտոր Անդրանիկ Տագէսեանը եւ Հալէպի հայ աւետարանական հոգեւոր հովիւներէն վերապատուելի Սերոբ Մկրտիչեանը:

Հանդիպումին ընթացքին արծարծուեցան սփիւռքի եւ մասնաւորապէս Միջին Արեւելքի հայ համայնքները յուզող հարցեր, ինչպէս նաեւ` «Նորավանք» գիտակրթական հիմնարկին եւ Հայկազեան համալսարանին միջեւ գործակցութեան հնարաւորութիւններն ու հեռանկարները:

Հանդիպման աւարտին «Նորավանք»-ի տնօրէն Գագիկ Յարութիւնեանին կողմէ Հայկազեան համալսարանի նախագահ վեր. Փոլ Հայտոսթեանին յանձնուեցաւ կեդրոնի գիտական-փորձագիտական խորհուրդի անդամ ընտրուելու վկայականը:

Հուսկ, համագործակցութեան յուշագիր կնքուեցաւ «Նորավանք» գիտակրթական հիմնարկի եւ Հայկազեան համալսարանի Հայկական սփիւռքի ուսումնասիրութեան կեդրոնի միջեւ:

Լիբանահայ Հարիւրամեայ Մամուլի Ցուցահանդէս`
Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Գրադարանին Մէջ

1008_MediaՉորեքշաբթի, 8 հոկտեմբեր 2014 առաւօտեան ժամը 10:30-ին բացումը կատարուեցաւ լիբանանահայ հարիւրամեայ մամուլի տասնօրեայ ցուցահանդէսին` Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային գրադարանին մէջ:

Ցուցահանդէսը հերթական քայլ մըն էր Հայկազեան համալսարանին եւ Ազգային գրադարանին միջեւ ստորագրուած համագործակցութեան համաձայնագիրին ծիրին մէջ եւ առաջին անգամ էր, որ այս համագործակցութիւնը կը դրսեւորուէր Հայաստանի մէջ:

Ցուցահանդէսին ներկայ էին` Հայկազեան համալսարանի նախագահ, վերապատուելի դոկտոր Փոլ Հայտոսթեան, Հայաստանի Ազգային գրադարանի տնօրէն դոկտ. Տիգրան Զարգարեան, Հայկազեանի «Տէրեան հայագիտական գրադարան»-ի հիմնադիր վեր. Տիգրան Խրլոբեանի հարազատը` վեր. Հայկ Խրլոբեան, Ազգային գրադարանի պաշտօնէութիւնը, մամլոյ գործիչներ, հայագիտութեան գիտաշխատողներ, սփիւռքահայ դէմքեր, Միացեալ Նահանգներէն եւ Հալէպէն հիւրաբար Երեւան գտնուող հոգեւոր հովիւներ:

Տանտիրոջ հանգամանքով, Ազգային գրադարանի տնօրէն դոկտ. Տիգրան Զարգարեանի բարի գալուստի ջերմ խօսքէն ետք, ցուցահանդէսի կազմակերպման եւ 6, 7 հոկտեմբերին Հայաստանի մէջ կայանալիք Հայկական գրադարաններու միջազգային Գ. համաժողովին մասնակցելու նպատակով Երեւան գտնուող Հայկազեան համալսարանի զոյգ գրադարաններու տնօրէն Սոնիա Սիսլեան ողջունեց ներկաները` յանուն հայ տպագրութեան հինգհարիւրամեակի տօնակատարութեանց ձեռնարկներու Հայկազեան համալսարանի յանձնախումբին: Ապա ան խօսքը փոխանցեց յանձնախումբի անդամ դոկտ. Անդրանիկ Տագէսեանին:

Իր կարգին, Հայկազեան համալսարանի Հայկական սփիւռքի ուսումնասիրութեան կեդրոնի տնօրէն դոկտ. Տագէսեան համառօտակի պատմականը ըրաւ հայ տպագրութեան 500-ամեակի տօնակատարութեանց առթիւ Հայկազեանի մէջ համալսարանի տնօրէնութեան նախաձեռնութեամբ կեանքի կոչուած յանձնախումբին եւ անոր ծաւալած գործունէութեանց: Ան ընդգծեց, որ ձեռնարկները կարեւոր նորութիւններ էին եւ` աննախընթաց, մանաւանդ որ առնչուեցան լիբանանահայ մամուլի եւ լիբանանահայ տպարաններու բոլոր կալուածներու գործիչներուն: Նորութիւն էր նաեւ այդ առթիւ Պէյրութ հրաւիրուած Ազգային գրադարանի տնօրէն դոկտ. Զարգարեանին մասնակցութիւնը այդ ձեռնարկներէն վերջինին, որուն ընթացքին ալ երկու գրադարաններուն միջեւ յարաբերութիւնները խորացնելու կարելիութիւններ յառաջացան ու հասան` «այստեղ, Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային գրադարանի ցուցասրահ, ուր ահա կը ներկայացուի լիբանանահայ հարիւրամեայ մամուլը»:

Շնորհակալական իր խօսքին մէջ վեր. դոկտ. Փոլ Հայտոսթեան  անդրադարձաւ Հայկազեանի հայագիտական գործունէութեան, 2 սեպտեմբեր 2013-ին Հայկազեանին եւ Հայաստանի Ազգային գրադարանին միջեւ ստորագրուած փոխըմբռնման յուշագիրին եւ նշեց, որ այդ յուշագիրը դուռ մը բացաւ շարունակուող գործակցութեան, որուն դրսեւորումներէն է այս ցուցահանդէսը:

Ցուցադրութեան դրուած էին լիբանանահայ մամուլի առաջին համարներու պատճէնեալ օրինակներ: Կային նաեւ ցուցանմուշներ, ուր ներկայացուած էր տուեալ թերթին վերնագիրը, գոյութեան թուականները, եւ առանձին բացատրագիր մը` անոր առաջին խմբագիրներուն եւ այլ տուեալներու վերաբերող: Ընդհանուրը ցուցադրուած էին 170 մեծածաւալ (40×60սմ) եւ փոքրածաւալ (30×45սմ) ցուցանմուշներ, որով կարելի կը դառնար պատկերաւոր գաղափար մը գոյացնել լիբանանահայ հարիւրամեայ մամուլի գոյերթին մասին:

Ներկաներուն բաժնուեցաւ նաեւ հայ տպագրութեան 500-ամեակին առթիւ Հայկազեան համալսարանին կողմէ Պէյրութի մէջ կազմակերպուած ձեռնարկները պարփակող գիրքը, ինչպէս նաեւ` այս ցուցահանդէսին առիթով հրատարակուած թերթիկը:

Այս առթիւ նշենք, որ այս ծիրին մէջ կարեւոր խորհրդակցութիւններ տեղի ունեցան Հայկազեան համալսարանի «Տէրեան հայագիտական գրադարան»-ին եւ Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային գրադարանին պատասխանատուներուն միջեւ` գործակցութեան խորացման եւ  յառաջիկայ ծրագիրներու մշակման առումով, Ազգային գրադարանին պակսող լիբանանահայ գիրքերու հայթայթումին, գիրքերու թուայնացման եւ այլ առումներով: Տեղին է յիշել, որ շուտով Հայկազեան հայագիտական հանդէս»-ի բոլոր հատորներու բովանդակութիւնը պիտի զետեղուի Ազգային գրադարանին համապատասխան առցանց կայքէջին վրայ` ազատ օգտուելու իրաւունքով: Իսկ Հայկազեան համալսարանը իրաւունք պիտի ունենայ ազատօրէն օգտուելու Ազգային գրադարանին ընձեռած առցանց ծաւալուն ծառայութիւններէն:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )