Արուեստի Աշխարհէն. «Մարիամ Մագդաղինացի` Երանութեան Մէջ»

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

ՑԱՐԴ Կ՛ԵՆԹԱԴՐՈՒԷՐ, ԹԷ ԱՅՍ ԳԵՂԱՆԿԱՐԻՆ ԲԱԶՄԱԹԻՒ ԸՆԴՕՐԻՆԱԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ ԳՈՅՈՒԹԻՒՆ ՈՒՆԻՆ, ԻՍԿ ԲՆՕՐԻՆԱԿԸ ՇԱՏՈՆՑ ԱՆՀԵՏԱՑԱԾ ԷՐ: ՍԱԿԱՅՆ ԱՇԽԱՐՀԻ ՏԱՐԱԾՔԻՆ ՔԱՐԱՒԱՃԻՈՅԻ ԱՄԷՆԷՆ ԱԿԱՆԱՒՈՐ ՄԱՍՆԱԳԷՏԸ ԿԸ ՀԱՍՏԱՏԷ, ԹԷ ԶԱՅՆ ՅԱՅՏՆԱԲԵՐԱԾ Է «ԵՒՐՈՊԱՅԻ ՄԷՋ: «ՏԻ ԻՆՏԻՓԵՆՏԸՆԹ» ԿԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԷ ԱՆՈՐ ՏԵՍՈՒԹԻՒՆԸ:

985car1Շատոնց կորսուած Քարաւաճիոյի մէկ գեղանկարը, զոր պարոք գեղանկարչութեան վարպետը կը կրէր իրեն հետ 1610-ին, երբ մահացած էր, ի վերջոյ ի յայտ եկած է, ինչպէս կ՛ըսէ աշխարհի տարածքին Քարաւաճիոյի գլխաւոր մասնագէտը:

Կ՛ենթադրուի, թէ Քարաւաճիոյի գծած Մարիամ Մագդաղինացիի գեղանկարին բազմաթիւ ընդօրինակութիւնները գոյութիւն ունին: Սակայն Քարաւաճիոյի ականաւոր մասնագէտ Մինա Կրեկորի ինքնավստահօրէն կ՛ըսէ, թէ վճռականապէս հաստատած է իրականութիւնը եւրոպական սեփական հաւաքածոյի մը մէջ պահուած տարբերակի մը:

Տարիներ շարունակ իրական տարբերակը փնտռելէ ետք Կրեկորի բացագանչած է` «ի վերջոյ գտայ քեզ», երբ դէմ յանդիման եղած է Քարաւաճիոյի բնօրինակին: Եթէ ճիշդ է անոր հաստատումը, ապա յայտնաբերումը մեծ կարեւորութիւն կը ներկայացնէ արեւմտեան արուեստին համար:

Ֆլորանսի Արուեստի պատմութեան Ռոպերթօ Լոնկի հինադրամի նախագահ Կրեկորիի համաձայն, կասկածէ վեր է գեղանկարին մէջ Քարաւաճիոյի յատուկ կնիքը: «Մարմինը գծուած է տարբեր երանգներով, դէմքը կ՛արտացոլէ ապրումի մը սաստկութիւնը, պիրկ դաստակները, իրարու զօդուած մատները, գեղեցիկ մազերը… լոյսի եւ գոյնի հրաշալի փոխարկումները, այս բոլորը ցոյց կու տան, թէ գեղանկարը կը պատկանի Քարաւաճիոյի», կ՛ըսէ ան:

Կրեկորի կը հաստատէ, թէ վերջնական ապացոյցը գեղանկարին թիկունքին միացած ձեռագիր երկտող մըն է, որ զայն կը վերագրէ Քարաւաճիոյի եւ կը նշէ, թէ անիկա ապսպրուած է գեղանկարիչին գլխաւոր հովանաւորներէն` Հռոմի Սիփիոնէ Պորկեզէ կաթոլիկ կրօնաւորին կողմէ: Գեղանկարին սեփականատէր ընտանիքը, որ կապ հաստատած է Կրեկորիի հետ, կը յայտնէ, թէ զայն վաճառելու նպատակ չունի:

Հռոմի մէջ կարգ մը մասնագէտներու կողմէ իրական նկատուած «Քլայն Մակտալենա» գեղանկարին գոյութիւնը ինքնին մտածել կու տայ, թէ յաւելեալ տարակարծութիւնները բացառուած չեն: Կրեկորի կը փորձէ համոզել գեղանկարին սեփականատէրերը, որ զայն ցուցադրեն հանրութեան: «Նոյնիսկ Քարաւաճիոյի չափանիշներով գեղեցիկ եւ յեղաշրջող գեղանկար մըն է այս,- կ՛ըսէ ան:- Գերագոյն նպատակը պիտի ըլլայ առիթ տալ, որ ամէն ոք տեսնէ զայն: Սակայն միայն կրնամ ըսել, թէ անիկա կը գտնուի Եւրոպայի մէջ»:

Քարաւաճիօ փառաբանուած է լոյսի եւ շուքի հակադրութեան յեղաշրջող իր մօտեցումով, որ արուեստի մէջ ծանօթ է իբրեւ քիարոսքուրօ, եւ որուն վրայ հիմնուած է արուեստը պարոք ժամանակաշրջանի աւելի ուշ տիտաններու, ինչպէս` Ռամպրանթ եւ Վելասքեզ:

Կ՛ենթադրուի, թէ Քարաւաճիօ 1606-ին գծած է Մագդաղինացին, ոճիրի յանցանքով ամբաստանուելէ եւ Հռոմէն խոյս տալէ կարճ ժամանակ մը ետք: Ապա, երբ Հռոմ վերադարձի ճամբան բռնած է հայցելու համար պապին ներողամտութիւնը, իրեն հետ տարած է գեղանկարը, սակայն հիւանդացած է ճամբուն վրայ եւ բարձր ջերմէ տառապելով` մահացած է Թոսքանայի մէջ:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )