Դրական Մի Լուր Հայաստանից

ԱՐՄԻՆԷ Կ. ԳՈՒՆՏԱԳՃԵԱՆ

Բազում չարախօսութիւններից, երբեմն տեղի ու երբեմն էլ անտեղի,  այստեղ ուզում եմ պատմել մի շողացող ու իրապէս գնահատելի ծրագրի մասին, որին կարող էք ականատես լինել ամէն կիրակի Հանրային հեռատեսիլով` որը կոչւում է «ՀԱՅ  ԱՍՊԵՏ» գիտելիքների մրցոյթ` դպրոցակաների միջեւ:

2006  թուականից ի վեր, հիմնադրամի միջոցներով եւ վարպէտ լրագրող, բեմագիր Կարին Տոնոյեանի ղեկավարութեամբ հիմնուել է հայագիտութեան եւ հայրենաճանաչման մի շատ արդիւնաւէտ ծրագիր: Սա մի եզակի դաստիարակչական եւ հայրենասիրական մրցոյթ է, որի շնորհիւ մատաղ սերունդը ձեռք է բերում դիմադրելու կարողութիւն` արտաքին մարտահրաւէրներին: Ծրագիրը ջանում է զինել հայ մանուկին իր ստացած ազգային գիտակցութեամբ եւ միջազգային գիտութեամբ դիմադրել ու զգօն լինել քայքայիչ օտարածին ազդեցութիւներին եւ կասեցնել մեզ պարտադրող օտարի կամքը:

Կարին Տոնոյեանը գրել է բազմաթիւ հեռուստատեսիլի, բանակի 15, 16 եւ 17 ամեակների եւ Սարդարապատի 90-ամեակի բեմագրութիւնները: Նա ասում է, որ հիմա երգահան Մարտին Ահարոնեանի հետ զբաղուած է` գրելով ԱՆԻ պատմական քաղաքի  համար նոր երգ, որը բեմադրուելու է պարերով:

Այս հեռուստատեսային խաղ-մրցոյթը եթեր է սփռւում նոյնանուն ընդարձակ եռայարկ դպրոցի շէնքից, ուր ամէն օր սովորում են 35 աշակերտ, որոնք ընդունուել են մէկ ամիս խիստ փորձառական շրջան անցնելուց յետոյ: Ուրբաթ եւ շաբաթ օրերին 80 աշակերտ են գալիս դպրոց` միօրեայ դասերին հետեւելով, եւ նորից ընտրւում են լուրջ ու խիստ շահագրգռուած երեխաներ: Քանի որ ներկայումս միայն շէնքի կէսն է տրամադրուած այս նպատակի համար, տնօրէն Տոնոյեանը երազում է, որ մօտ ապագայում դպրոցը աւելի ընդարձակուի, որ կարելի լինի աւելի մեծ թիւով ամէնօրեայ աշակերտ ունենալու: Ամէն տարի Հայաստանի 105 դպրոցներից գալիս են այստեղ 1200 աշակերտ` մասնակցելու «Հայ ասպետ» մրցոյթին: Մինչեւ օրս շուրջ 7000 երեխայ է մասնակցել: Նախօրօք մասնակցող դպրոցներին ուղարկւում է հարկաւոր գրքեր ու տրւում է երկու ամիս ժամանակ` պատրաստւելու մրցոյթին, գրքերից բացի, տրամադրւում է պարերի «Տի. Վի. Տի.»-ներ եւ երգերի խտասալիկներ: Ամէն շաբաթ երեք խմբեր են մրցում իրար դէմ, որոնք են` կարմիր, կապոյտ եւ նարնջագոյն: Դպրոցական տարեվերջին ամենաբարձր նիշ հաւաքած խումբերը անվճար մեկնում են շրջապտոյտի` Արեւմտեան Հայաստան:

Դպրոցականներից բացի, «Հայ ասպետին» մասնակցում են նաեւ հայկական բանակից զինուորներ: Մինչեւ օրս մասնակցել են 18 զօրամաս Արցախից եւ 30 զօրամաս` Հայաստանից: Ծրագիրը կայանում է պետութեան յատկացրած տարեկան 6 միլիոն դրամով: Ամէն շաբաթ մրցոյթը յաղթող խմբին բաշխուած նուէրները հայթայթում է Համաշխարհային Հայկական համագումարը («Քոնկրես») եւ այլ բարերար նուիրատուներ:

Կազմակերպութեան անձնակազմը բաղկացած է 27 հոգուց: Հանրապետութեան կրթական ծրագրին զուգահեռ դասաւանդւում է խորացուած կերպով հայոց պատմութիւն, լեզուներ, ինչպիսիք են` ռուսերէն, անգլերէն, թուրքերէն, առասպելներ, առակներ, ասացուածքներ, եւ հեքիաթներ, ազգային  եւ դասական պար, ազգային երգ եւ այլն: Դասերը տեւում են մինչեւ ժամը 5:00-ը: Բոլոր ուսուցիչները փորձառու մանկավարժներ են:

Տարեկան 70 միլիոն դրամ յատկացում կայ կրթութեան եւ գիտութեան նախարարութիւնից,եւ 10-15 միլիոն դրամի նիւթական աջակցութիւն էլ` պաշտպանութեան նախարարութիւնից: Այս գումարներից ծախսւում է արշաւներ կազմակերպելու համար Հայաստանի զանազան մարզեր ու քաղաքներ, օրինակ` Գիւմրի, Լոռի, Արցախ, Սիւնիք  Տաւուշ եւ այլն: Ամէն տարի սեպտեմբերի 21-ին, Հայաստանի Անկախութեան տօնի առթիվ, լեռնագնացութիւն է լինում Արագած,  Աժդահակ եւ այլ բարձրունքներ: «Մենք փոքրիկ, ժիր ու քաջ զինուորներ ենք մեծացնում,- ասում է Կարին Տոնոյեանը.-Վերակենդանացնում ենք մեր բոլոր ազգային տօներն ու աւանդական սովորոյթները»:

ԱՊԱԳԱՅԻ  ԾՐԱԳԻՐՆԵՐ-  Տիկին Տոնոյեանը ծրագրում է Ցեղասպանութեան հարիւրերորդ  տարելիցին, 1500 հայ ասպէտներով «Ֆլեշ մոպ» կատարել Անի քաղաքի աւերակների դիմացի սարահարթում: Պետութեան հովանաւորութեամբ, ծրագրում է  յաջորդ տարի էլ 600-800 ասպետներով արշաւի գնալ մարզերում:  Մի այլ հետաքրքիր ծրագիր եւս կայ իր մտքում.  Կարին Տոնոյեանը ձեռնարկած է համաշխարհային ստորագրահաւաք-բողոք ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ին ( armcongress.am), քանի որ վերջերս թուրք կառավարութիւնը ձեռնարկած է Անի քաղաքի եկեղեցիները նորոգելու աշխատանքին օտար մասնագետներով, որոնք անխնայ ոչնչացնում են հայկական հետքերը` նորոգելու պատրուակով:

Այժմ  նախապատրաստւում է նաեւ Եղեռնի 100-ամեակին նուիրուած հեռուստախաղ` համալսարանների ուսանողների միջեւ, որը 2015-ին կը ցուցադրուի ամէն ամսի 24-ին: Այս խաղի յաղթողները եւս կը մեկնեն պատմական  Արեւմտեան Հայաստան:

Ես անձամբ ներկայ եղայ դպրոցի դասարաններում, շրջեցի մաքուր խոհանոցում` ճաշի պահին, տեսայ համազգեստների ու նուէրների  պահարանները, գրադարանը, ու հեռացայ  շատ տպաւորուած եւ ուրախ, որ ունենք մեր մայրաքաղաքում այսպիսի մի կարեւոր դաստիրակչական ազգօգուտ մի հաստատութիւն:  Տնօրէն Տոնոյեանը վերջում ինձ նուիրեց իրեց պարբերական ամսագրերից մի քանի հատ ու մի եզակի նուէր` գեղեցիկ երկրագունդ հայերէնով,  իբրեւ գնահատանք  անցած գարնանը իրենց նուիրած իմ  ստեղծած քերականական-ուսումնական խաղերի որ կոչւում է «Հոմանիշային զոյգեր»:

Ով որ տեսած է «Հայ ասպետ» մրցոյթ-խաղը,  Հանրային հեռուստատեսութիւնից, հիացել է թէ՛ տարրական եւ թէ՛ միջնակարգ աշակերտների գիտելիքների ու գեղեցիկ հայերէն խօսքի կարողութեան վրայ:

Սրտանց մաղթում եմ Կարին Տոնոյեանին, որ յղացած է այսպիսի մի բարձրորակ դաստիարակչական ձեռնարկ,  ամենայն բարիք ու յաջողութիւն: Յիշեմ այստեղ մի լաւ ասացուածք` «Նախընտրելի է վառել մի մոմ, քան թէ անիծել խաւարը»: