Ընդդիմութիւն` Յանուն Հայրենակերտումի Եւ Հայրենապաշտութեան (ՀՅԴ-ի 124-Ամեակին Առիթով)

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ

98027Ինչպիսի՛ բնորոշում կարելի է տալ ՀՅԴ-ի քաղաքական ընդդիմութեան ի հայրենիք, եթէ ոչ եւ հաստատապէս այն, որ Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը իր ծնունդէն ի վեր, եւ աւելի քան հարիւրքսան տարիէ, աշխարհահայեացքային իր բոլոր ըմբռնումներուն, մօտեցումներուն, համոզումներուն, կեցուածքներուն եւ ամբողջ հաւատոյ հանգանակին կիզակէտն է համարեր հայրենապաշտութիւնը, որ իր կարգին էադրոշմ բանաձեւումով մը կ՛արտացոլայ ՀՅԴ ծրագիրի եւ կանոնագիրի ընդմէջէն:

Հաւանաբար ըսուի, թէ ինչո՛ւ առանձնացնել ՀՅԴ-ի հայաստանեան կեանքի քաղաքական գործունէութիւնը, երբ սփիւռքահայ իրականութեան մէջ անոր աւելի քան հարիւրամեայ ներկայութիւնը բաւարար ներուժի եւ փորձառութիւններու պատմութիւն մը կ՛ընդգրկէ:

Այլ խօսքով, հաւանաբար ըսել ուզուածը կրնայ ըլլալ այն, թէ արդեօք հա՞րկ է տրոհել ՀՅԴ-ի աշխատանքային հասկացողութիւնները, զանոնք դիտարկելով տուեալ պահու, ժամանակին եւ աշխարհագրական պարունակին մէջ, պարզապէս չխեղաթիւրելու իրողութիւնները, ընկրկումներն ու յաջողութիւնները:

Այս բոլորին մատնանշումը կը կատարենք, պարզապէս յստակացնելու այն հասկացողութիւնը, որ ՀՅԴ-ի ողջ գործունէութիւնը իր բազմաբնագաւառ եւ ինչու չէ թեւաւոր կողմնորոշումներով` էապէս կը բխի հայրենապաշտութենէ եւ ազգասիրութենէ, եւ անոր դրսեւորումներուն մենք կը հանդիպինք Հայ դատի նուիրականութեան ընդհանուր բացատրութեամբ:

Եթէ երբեք դաշնակցական գրականութենէն առանձնացնենք երկու բնագաւառ (յուշագրութիւն եւ հրապարագրութիւն), արդէն մենք մեզ տեղադրած կ՛ըլլանք բաւարարուած զգալու ամէնէն ճիշդ ճանապարհին: Եւ հոս է, որ իրերայաջորդ սերունդներ իրենց կարգին հարկ է մօտէն ծանօթանան եւ ըստ էութեան թափանցեն ազգային ու յեղափոխական դիմագիծով եւ կառուցուածքով յիշատակեալ մեր կուսակցութեան գաղափարական եւ աշխարհահայեացքային ակունքներուն:

Այլ ասած, հոսկէ մեկնած եւ բնական ընթացքով մը կը բիւրեղանան այնպիսի իրականութիւններ, դիպաշարեր եւ կեցուածքներ (քաղաքական, ընկերային, տնտեսական, գաղափարական եւ ինչու չէ համամարդկային), որոնք էապէս կ՛առնչուին հայ ժողովուրդի մօտիկ անցեալի թէ ժամանակակից կեանքին, մտածումին, պահուածքին եւ կողմնորոշումներուն:

Ճիշդ է նաեւ այն, որ ՀՅ Դաշնակցութեան քաղաքական թէ գաղափարական հարթակները ապրեցան շրջադարձային հանգրուաններ, յայտնապէս Հայաստանի առաջին հանրապետութեան անկումէն ետք, բայց մանաւանդ` խորհրդային վայրագ վարչակարգի հաստատումով, երբ մեր կազմակերպութիւնը դիմագրաւելէ ետք տարբեր ցնցումային խոչընդոտներ, պարտաւորուած կը զգար հեռանալ հայրենի հողէն եւ աւելի եւս թափ տալ սփիւռքահայ կեանքի կազմակերպումին եւ հաւաքագրման սրբազան աշխատանքին:

Բոլորիս ծանօթ հակախորհրդային պայքարի իր կեցուածքներով հանդերձ, ՀՅԴ-ի համար չէ եղած օր մը, որ գերադասած չըլլար Արարատին հասնելու երազն ու կամքը, բայց մանաւանդ` հայրենաբնակ ժողովուրդի անվտանգութիւնն ու բարօր կեանքի ապահովումը:

Արդ, ի զուր հնչած էին անցեալին եւ կը շարունակեն մնալ այդպիսին բոլոր այն մտմտուքներու եւ խծբծանքներու արշաւները, որոնք կը փորձէին նսեմացնել ՀՅԴ-ի ազգանուէրի ու հայրենապաշտի գործունէութիւնը:

Յայտնապէս այս հասկացողութեամբ է, որ երբ շեշտը կը դնենք ՀՅԴ-ի հայաստանեան կեանքի գործունէութեան վրայ եւ լուսարձակի տակ կ՛առնենք անոր քաղաքական ընդդիմութեան խորքն ու կշիռը, ապա ընդգծած կ՛ըլլանք այն էական վարքագիծը, որով կը տարբերի մեր կուսակցութիւնը շատերէ, իր յստակատեսի մօտեցումներով եւ ըմբռնումներով: Այստեղ, յօդուածի մը սահմանափակ տողերով կարելի չէ մէկ առ մէկ անդրադառնալ ՀՅԴ-ի քաղաքական աշխատանքներուն ի հայրենիք եւ տուեալ կեցուածքներուն ընդմէջէն լոյսին բերելու նշեալ իւրայատուկ վարքագիծերը: Անշուշտ, խօսքը չի վերաբերիր լոկ խորհրդարանական, իրաւական թէ սահմանադրական իրաւասութիւններու, այլ պետականութեան խարսխումին:

Պէտք է անդրադառնալ նաեւ, որ վերանկախ հայրենիքի քաղաքական մտածողութեան մէջ տակաւին առկայ են այնպիսի ապազգային, հնաբոյր եւ ապաշնորհ մտածական տարածքներ, խորհրդային ժառանգեալ մօտեցումներ եւ գործելակերպեր, որոնք ո՛չ միայն արգելք կը հանդիսանան հայոց պետական կարգ ու սարքին ամրակայման, պետականութեան զարգացման, այլ նաեւ` արգելակիչ տարրեր կ՛ըլլան հայ քաղաքական մտքի առաւել բոցավառումին եւ ընդհանրապէս կուսակցական աշխատանքներու արդիւնաւէտութեան:

Այդուամենայնիւ, ընդհանրութիւններ մասնաւորելու հարկադրանքին  տակ կը գտնուի ՀՅ Դաշնակցութիւնը` ի հայրենիք եւ սփիւռս աշխարհի:

Այլ խօսքով, 21-րդ դարու առաջին քսանամեակի հսկայածաւալ ճնշումին տակ, կեանքի ու գիտութեան սրընթաց եւ անհամատեղելի յառաջդիմութիւններու  դիմաց, եւ, հակառակ դաշնակցական իրերայաջորդ սերունդներու, մարմիններու եւ ղեկավարութիւններու թողած ժառանգին նկատմամբ տածուած յարգանքին ալ ժամն է հասեր վերանորոգ կամքի եւ պայծառատեսի գաղափարայնութեամբ վերաշաղախել դաշնակցականի  ըմբռնումներն ու մօտեցումները, վերատեսութեան ենթարկել գաղութահայ կեանքի հայապահպանման գործընթացները, ժրաջան եւ կենսունակ գործելակերպերու որդեգրումով` փոփոխութիւններու տեսադաշտ ընծայել ներքին կազմակերպական կեանքի առաւել առողջացման, ընթացիկ սովորամոլութիւններու չքացման, դէպի դաշնակցական գաղափարական ակունքներ վերադառնալու պատրաստակամ եւ անմնացորդ նուիրաբերումին:

Անաչառութիւնը մեզ կը մղէ այլապէս չթերագնահատելու անցեալի տարուած եւ տակաւ շարունակուող ամէն նուիրական աշխատանք: Այդուհանդերձ, հաւաքական կեանքի մէջ հիմնական եւ կողմնորոշիչ հասկացողութիւններ իրենց դերակատարութեամբ օգտաշատ են բարեկարգչական աշխատանքներու ձեռնարկումին եւ դէպի ապագայ հայող գործունէութիւններու անյապաղ որդեգրումին:

Այսինքն, համագաղութային աշխատանքներու ծիրին մէջ, եւ ազգային պարունակի վերաջրդեղման հրամայական պահանջին ընդառաջ, ՀՅԴ-ի դիմաց մեծագոյն մարտահրաւէրն է կանգնած Միջին արեւելեան հայ գաղութներու ճակատագիրն ու ապագայի նկատմամբ որդեգրուելիք առաջադրանքները:

Աւելի՛ն. համազգային տարողութեամբ եւ հայոց պետականութեան ուղղակի,  հնչեղ, ուԺական ներկայութեան եւ ներգրաւումին նպաստող քայլերու մասին է խօսքը, որոնց իրականացման մէջ մեծ բաժին ունի ՀՅ Դաշնակցութիւնը:

Այլ ասած, միթէ կեանքի պարտադրանքներու առանցքին հայապահպանման նուիրական աշխատանքներու համայնապատկերը խորքային փոփոխութեան պէտք չունի՞, որպէսզի ա՛լ ձերբազատինք հնամաշ եւ անհեռանկար մօտեցումներէ:

Ինչպէս քաղաքական ընդդիմութեան հարթակը կը պահանջէ ըլլալ այնքան մը զգօն եւ հեռահայեաց, նոյնպիսի կացութեան դէմ յանդիման կը գտնուինք ազգովին սփիւռքեան կեանքի գալիք տասնամեակներու տնօրինման մէջ:

Եթէ երբեք խորասոյզ ակնարկով մը լոյսին բերենք մօտիկ անցեալի  դաշնակցական հրապարակագրական ամբողջ հարստութիւնը, մենք մեզ կը գտնենք պատկառելի գրականութեան մը դիմաց, ոչ միայն այլազան գրիչներու եւ իրաւ մտաւորականներու ներկայութեան, այլ նաեւ` արծարծուած նիւթերու հրաշալի եւ գիտականացած վերլուծութիւններու յաղթարշաւով:

Այսինքն, իւրաքանչիւր տասնամեակի ընթացքին, դաշնակցական մտքի կարկառուն դէմքերու եւ գրիչներու ցուցաբերած յաւուր պատշաճի խօսքերէն անդին մենք ականջալուր կ՛ըլլանք այնպիսի փորձագիտական մօտեցումներու, յղացքներու եւ առաջադրանքներու, որոնք միայն պատիւ կը բերեն հայ կեանքին ու քաղաքական մտածողութեան:

Ամբողջ տասնամեակներ, դաշնակցական քաղաքական միտքն ու յատկապէս գաղափարական շտեմարանը ցոյց տուած է այնպիսի բարձունք` արծարծուած թեմաներու այլազանութեան տեսակէտէ, աշխարհաքաղաքական ըմբռնումներու եւ կեցուածքներու հասկացողութեամբ, որոնց նմանին մենք չենք հանդիպիր վերջին քսանամեակին: Եւ սա է մեզ մտահոգութեան գիրկը մատնողը, այնքան մը որ հարկ է մտածել այս ուղղութեամբ եւ առանց բարդոյթի:

Առանց չափազանցութեան եւ հպարտօրէն կարելի է ընդգծել, որ դաշնակցական միտքն ու գրիչը իր գերհզօր ներկայութիւնն է պարտադրեր ազգային ու համամարդկային ոլորտներու բնորոշման եւ յստակեցման մէջ:

Այլ խօսքով, դաշնակցական յուշագրական գրականութեան ամէնէն ցայտուն գիծն է եղած` տուեալ ժամանակի պատմութեան փրկութիւնն ու առկայ ներքին հարցերու, վէճերու, անհասկացողութիւններու եւ ապրումներու վերարժեւորումը` յանուն ապագայ սերունդներու դաստիարակութեան եւ ճիշդ կազմաւորման:

Արդեօք նման խիզախ եւ յանդուգն մօտեցում չէ՞ ՀՅ Դաշնակցութեան անցեալի արխիւներու տակաւ հրատարակումը եւ ազգին սեփականութիւնը դարձնելու քաջ գիտակցութիւնը:

Իրօք, ՀՅ Դաշնակցութեան յոբելենական տարեդարձին ընդառաջ (125-ամեակ), ինչպիսի մտորումներու ալ մենք մեզ յանձնած ըլլանք, հիմնական արժեչափն ու կողմնորոշիչը պիտի ըլլայ ՀՅ Դաշնակցութեան ողջ պատմութեան վերաջրդեղումն ու երիտասարդացումը, այնքան մը, որ ներկայ սերունդներ ինքնըստինքեան մղուին ակօսելու ՀՅԴ-ի ամբողջ գրականութիւնը` իբրեւ անգնահատելի հարստութիւն եւ ապառաժեայ շտեմարան:

Այլապէս, յարափոփոխ կեանքի ու դժուարութիւններու դէմ յանդիման, նոյնքան փոփոխութիւններու կարօտ մեր կեանքը կրնայ մատնուիլ ամլացման եւ ինքնասպան վիճակներու, եթէ երբեք արեամբ, քրտինքով եւ զոհողութեամբ չթարմացուի դաշնակցական շտեմարանը, չբորբոքի եւ չայժմէականանայ:

Արդ, ի զուր կը հնչեն այն բոլոր բացագանչութիւնները` հայրենիքի կերտման եւ հայրենապաշտութեան հրաւիրող, պարզապէս որովհետեւ առանց դաշնակցական կամքի ու պահուածքի իրաւ արտայայտութեան, անոնք կը ծառայեն սոսկ մանր խանդավառութիւններու եւ բռնազբօսիկ վիճակներու ստեղծման:

Ամէն անգամ որ դաշնակցական գործի, մտքի ու կամքի դրսեւորումներ  էապէս չեն խարսխուած նոյնինքն ընդդիմանալու դաշնակցական աշխարհահայեացքին եւ գաղափարական հասունացման աստիճանաչափին, բարեփոխութիւններու, նորովի ընկալումներու վրայ, բարեկարգչական մօտեցումներու եւ վերանորոգուելու տարբեր առաջադրանքներ կը մնան լուսանցքային բարբաջանքներ:

Հզօր եւ միացեալ Հայաստանի, կազմակերպ ու անվտանգ սփիւռքի, ինչպէս նաեւ հայ ազգի հայաստանակեդրոն վարքագիծի իրականացման եւ առաւել ամրապնդման նպաստող հանգամանք կը մնայ համազգային մտքի ու կամքի մտածողութեամբ պարուրելու ներկայ ու հետագայ սերունդներ:

Այս առումով, ՀՅ Դաշնակցութեան վերապահուած է առաջնակարգի դերակատարութիւն, անվերապահ եւ իւրովի մասնակցութիւն:

 

 

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )