ԿՈՉ ԹՈՒՐՔԻՈՅ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻՆ

«Թարաֆ» օրաթերթին մէջ լուր մը կը հաղորդէ, «Շուրջ 60 քիւրտ աշխատաւորներ Այտըն նահանգի Կերմէնճիք քաղաքին մէջ պանդոկի մը շինարարութեան ընթացքին յարձակումի ենթարկուած են մօտակայ գիւղերէն ժամանած եւ գաւազաններով ու քարերով զինուած անձերու կողմէ:

Աշխատաւորներէն մէկը ծանօրէն վիրաւորուելով` հիւանդանոց փոխադրուած է: Այլ աշխատաւոր մը, որ նոյնպէս վիրաւորուած է, ըսաւ. «Իմ զարմիկս նահատակուեցաւ Սիլվանի մէջ, եւ մենք խոշտանգուեցանք իբրեւ քիւրտ ահաբեկիչներ, երբ իմ ընտանիքս զարմիկիս յուղարկաւորութեան կ՛երթար»:

Պատերազմը ասոր կը նմանի:

Կրնա՞ք երեւակայել: Քիւրտ մը նահատակուած է ապօրինի հռչակուած Քիւրտ աշխատաւորական կուսակցութեան (ՔԱԿ) ձեռքով (այլ խօսքով` քիւրտ մը սպաննեց այլ քիւրտ մը), եւ անոր զարմիկը խոշտանգուած է երկրի արեւմտեան շրջանին մէջ, որովհետեւ կարծած են, թէ ան առնչուած է ՔԱԿ-ին:

Մեր կոչին էութիւնը ասիկա է. զերծ մնալ կիրքի գալէ, եւ այս միջադէպը կը փաստէ, որ ճիշդ ենք: Պատերազմ ուզողներուն համար մարդիկը ոչ մէկ նշանակութիւն ունին: Ազատութիւն, արդարութիւն եւ հաւասարութիւն` դիմայարդարում են, ուրիշ ոչինչ: Դուք կ՛ակնկալէ՞ք, որ անոնք ըսեն. «Լա՛ւ, մենք չենք ուզեր կորսնցնել մեր իշխանութիւնը, մենք կ՛ուզենք, որ պատերազմը շարունակուի, որպէսզի վայելենք ատիկա»: Ո՛չ, անշուշտ անոնք այս խօսքը պիտի չըսեն:

Մենք բոլորս նաեւ ընտրութենէն առաջ մտահոգ էինք գրգռութիւններու եւ խափանարարութիւններու պատճառով, ճի՞շդ է: Ինչպէ՞ս կրնաք բացատրել այն փաստը, որ իրականացան մեր մտահոգութիւնները:

Դուք տեսած էք այս դաւը. ատիկա բացայայտուած էր 1994-ին, 1996-ին եւ 2004-ին: Խաղաղութեան հոլովոյթը բազմիցս խափանարարութեան ենթարկուած է, եւ դուք չէք կրցած արգիլել ատիկա, սակայն պէտք չէ՞ աւելի իմաստուն գործէք ձախողեցնելու համար այս խաղը:

Անոնք, որոնք սպաննեցին այս 13 պատանիները (թուրք զինուորները), կ՛ուզեն, որ պատերազմը շարունակուի: Մենք պէ՞տք է տանք անոնց ուզածը: Մենք այս խաղին մէջ կրկի՞ն պիտի ներքաշուինք: Եթէ այո, ապա մենք ինչպէ՞ս, տարբեր պէտք է ըլլանք:

Ես բոլորին (թուրքերուն, հայերուն, քիւրտերուն) կը հարցնեմ, որովհետեւ մենք եղբայրներ եւ քոյրեր ենք: Մենք հաւասար եւ պատուաւոր քաղաքացիներ ենք այս երկրին: Մենք Էրկենեքոնի խնամակալութեան դէմ պայքար կը մղենք: Մեր նպատակն է այս երկրին մէջ միասնաբար ապրիլ:

ՔԱԿ-Պէ. Տէ. Փէ. (Խաղաղութիւն եւ ժողովրդավարութիւն կուսակցութիւն) առանցքը կը լռեցնէ ներքին ընդդիմութիւնը եւ կ՛որդեգրէ գրգռիչ, սադրիչ դիրքորոշում:

Իրենք պոյքոթի ենթարկեցին խորհրդարանը մեծ ներկայացուցչութեամբ, որ կրնայ յատկանշական քայլեր առնել դէպի նոր սահմանադրութիւն եւ քրտական հարցի լուծում: Յիշենք, որ նախագահ Ապտիւլլա Կիւլ եւ վարչապետ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան սպայակոյտի պետին` զօրավար Ըրըք Քոշաների հետ նախագահական պալատին մէջ որոշեցին «Լախտի հարուած»ին առնչութեամբ կասկածելիներու հարցը չարծարծել Զինուորական գերագոյն  խորհուրդի յառաջիկայ ժողովին:

Նաեւ ակնյայտ էր, որ Պէ. Տէ. Փէ. պատրաստ էր վերջ դնելու պոյքոթին, հոկտեմբեր 1-ին, նկատի առնելով կառավարութեան մեղմ մօտեցումը: Իմ աղբիւրներս կ՛ըսեն, թէ ասիկա հաստատուած է ՔԱԿ-ի արգելափակուած ղեկավար Ապտիւլլա Օճալանի ցուցմունքով, հրահանգով: Յարձակումը տեղի ունեցաւ այդ օրը: Ճիշդ նոյն օրը Ժողովրդավարական հաւաքականութեան համագումարը (Տէ. Թէ. Քէ.) Տիգրանակերտի մէջ ժողովրդավարական ինքնավարութիւն հռչակեց:

Ի՞նչ է այս աճապարանքը: Զո՞վ կը փորձենք գրգռել: Ինչո՞ւ ասիկա կ՛ընէք: Դուք կը ձգտիք ներքին պատերա՞զմը հրահրելու:

Նոր սահմանադրութիւնը պիտի ամրապնդէ տեղական վարչակազմերը եւ ներմուծէ վարչական նոր կարգադրութիւն մը, որ նոյնն է, պիտի բաւարարէ Պէ. Տէ. Փէ.-ի պահանջները: Ուրեմն, ինչո՞ւ դուք ասիկա կ՛ընէք: Արդեօ՞ք դուք կ՛աճապարէք, որովհետեւ կ՛ուզէք պատրուակ ունենալ պետական տագնապի մը համար, նկատի առնելով, որ հարցին լուծումը մօտալուտ է:Որքան որ ես կը հասկնամ, ոմանք բացուելու հոլովոյթը իբրեւ զիջում կ՛ընկալեն, եւ այս պատճառով անոնք յաղթանակ կ՛ուզեն, խաղաղութեան փոխարէն` յաղթանակ կ՛ուզեն: Այլ խօսքով.

«Անոնք ամէն պարագայի զիջում պիտի ընեն, բայց ես պէտք է օգտուիմ այս վարկածէն եւ ճնշում բանեցնեմ, որպէսզի ընեն ատիկա: Այս ձեւով ես յաղթանակ կը նուաճեմ եւ Տիգրանակերտը կը վերածեմ նոր Թահրիտ հրապարակի մը: Սուրիա եւ Իրան եւս պէտք է աջակցին եւ զօրակցին, սակայն յաղթանակը իմս պիտի ըլայ: Անկախ անկէ, թէ այս հոլովոյթին ընթացքին քանի՞ հոգի կը մեռնի: Ամէն պարագայի այդ մասին ոչ ոք կը խօսի»:

Բայց ատիկա այդպէս պէտք չէ ըլլայ: Մենք` թուրքերս, քիւրտերս եւ Թուրքիոյ քաղաքացիներս պէտք է արտայայտուինք, խօսինք: Սակայն ինչպէ՞ս:

Մենք ասիկա պէտք է ընենք հանդարտ մնալով, այլ ոչ թէ` անարգելով քիւրտ արուեստագէտ Այնուրը, կամ` քիւրտեր խոշտանգելով: Այս խաղը վիժած է միայն այսպիսի արարքներով: Արդարացիօրէն Էրտողան ուժգին արձագանգեց: Ես ալ ընդվզած եմ: Կը մտածեմ սպաննուած 13 պատանիներու (զինուորներու) ընտանիքներուն մասին: Ես ինծի կ՛ըսեմ. «Անոնք եւ բազմաթիւ ուրիշներ այժմ ողջ պիտի ըլլային, եթէ մենք աւելի իմաստուն գործէինք»: Մահուան բուժում չկայ, բայց մենք կրնանք պաշտպանել անոնք, որոնք ողջ են:

Մենք մեր պատասխանատուութիւնները ունինք, բայց այս պատասխանատուութեանց ամէնէն մեծ մասը կ՛իյնայ վարչապետ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի ուսերուն:

Իմ սիրելի՛ վարչապետս, դուք պէտք է հանդարտիք: Աւելի նախանձախնդիր, անձկալի եղէք բացուելու հոլովոյթը շարունակելու համար: Մի՛ որդեգրէք այն ուղին, որ Թանսու Չիլեր 1990-ական թուականներուն որդեգրեց:

Նպաստեցէք քիւրտ քաղաքացիներու իրաւունքներուն ապահովման: Աշխատեցէ՛ք, որ տեղւոյն ժողովուրդը պետութեան խանդաղատանքը, գուրգուրանքը աւելի ուժգին զգայ:

Ասիկա ըրէք, որպէսզի մենք դադրինք տառապելէ մեր սովորական աղէտներէն:

ՄԱՐԳԱՐ ԵՍԱՅԵԱՆ

«Զաման»

Share this Article
CATEGORIES