ԱԶԳ ՄԸ ԻՆՉՊԷ՞Ս ԿՐՆԱՅ ԱՐՏՕՆԵԼ ՔՄԱՀԱՃ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ԿԵԱՆՔԵՐՈՒ ՀԱՇՈՒՈՅՆ

1990-ական թուականներու առաջին տարիներուն պաշտօնավարած նախկին նախարարի մը վերջերս ըրած յայտարարութիւնները միտքիս մէջ յառաջացուցին հետեւեալ հարցումը. «Ինչպէ՞ս ազգ մը կրնայ յանուն ահաբեկչութեան դէմ պայքարի` սեփական շահի վրայ հիմնուած քմահաճ քաղաքականութիւններ կիրարկել արիւնահեղութեան հաշուոյն»:

Հանգուցեալ նախագահ Թուրկութ Էօզալի ժամանակաշրջանին փոխ վարչապետի պաշտօն վարած եւ տնտեսութեան նախարար Էքրեմ Փաքտեմիրլի, թրքական օրաթերթերու ըսաւ, թէ կառավարութեան վերջերս բացայայտած քաղաքականութիւնը, որ կը վերաբերի ահաբեկչութեան (օրինակ` ՔԱԿ-ի) դէմ պայքարին մէջ ոստիկանական ուժերու համապարփակ օգտագործումին, ճիշդ ուղղութեամբ քայլ մըն է:

«Աշխարհի այլ վայրերու մէջ բանակները չեն կրցած յաջողիլ հրոսակային կռիւներու ընթացքին: Թրքական զինուորականութիւնը եւս գիտէ ասիկա, բայց կ՛ընդդիմանայ ՔԱԿ-ի դէմ կռիւին մէջ արհեստավարժ ոստիկաններու օգտագործումին:  Ասոր պատճառը այն է, որ զինուորականութիւնը կ՛ուզէ զերծ մնալ խիստ հսկողութենէ, մասնաւորաբար` իր հաշիւներու եւ ծախսերու հսկողութենէն,  ահաբեկչութեան դէմ պայքարը ներկայացնելով դարձաւ պատերազմի նմանող կացութիւն մը», ըսաւ Փաքտեմիրլի, որ նաեւ տնտեսութեան նախկին նախարար էր:

Բայց անատակ քաղաքական գործիչներ, որոնք անկարող էին ապահովելու շատ քաղաքականացած թրքական զինեալ ուժերու քաղաքացիական ժողովրդավարական կառավարումը, հիմնական պատասխանատուն են ՔԱԿ-ի դէմ շարունակուող կռիւին: Այս պատերազմի ամէնէն ծանր կողմերէն մէկը այն է, որ ատիկա մղուած է ոչ արհեստավարժ զինուորագրուածներով, եւ ատոր իբրեւ հետեւանք` ցարդ 50 հազար զոհ կայ: Իսկ վիրաւորներուն եւ մնայուն հաշմանդամներուն թիւը անյայտ է:

Անցեալ տարի Ճեմիլ Չիչեք, այն ատեն փոխ վարչապետ, այժմ` խորհրդարանի նախագահ, յայտարարեց, որ ՔԱԿ-ի դէմ պատերազմը վերջին 28 տարիներուն արժած է մէկ միլիառ տոլար:

Այդուհանդերձ, Թուրքիոյ  ընտրուած քաղաքական գործիչները ՔԱԿ-ի դէմ պայքարելու համար ցարդ չեն որդեգրած ճիշդ ռազմավարութիւնը, որ մնացած է չմարզուած զինուորական ծառայութիւն ընողներուն, եւ անոնք` թրքական զինեալ ուժերու մշակած վնասակար քաղաքականութեան առաջնորդութեամբ:

ՔԱԿ-ի կողմէ 14 յուլիսին քրտաբնակ Տիգրանակերտ նահանգի մօտ կատարուած յարձակումէն (որուն պատճառով 13 թուրք զինուորներ եւ ՔԱԿ-ի 7 անդամներ սպաննուեցան) ետք է միայն, որ կառավարութիւնը մղուեցաւ բացայայտելու` ՔԱԿ-ի առնչուող ահաբեկչութեան դէմ պայքարելու իր նոր ռազմավարութիւնը:

Սակայն թրքական կառավարութեան այն բացայայտումը, որ յատուկ մարզուած ոստիկանութիւնը ապահովութեան ուժերուն հետ պիտի կռուի ՔԱԿ-ի դէմ գիւղական շրջաններուն մէջ, կրնայ ստեղծել որոշ յոյս մը, թէ արհեստավարժներու երկարաժամկէտ օգտագործումը կրնայ մեղմել այս անվերջանալի նուազ սաստկութիւն ունեցող պատերազմը:

Թէեւ ասիկա պէտք է կատարուի այն պայմանով, որ ոստիկանութիւնը ահաբեկչութեան դէմ պայքարին մէջ պիտի գործէ օրէնքի գերակայութեամբ:

ՔԱԿ-ի դէմ կռիւին մէջ ոստիկանական յատուկ գործողութիւններու խումբերու օգտագործումը գիւղական վայրերու մէջ, ոստիկանութեան ընդհանուր հրամանատարութեան  կողքին, տեսականօրէն` փոխկապակցուած թրքական զինեալ ուժերու, դադրած էր 1990-ականներու երկրորդ կէսին: Ասիկա, որովհետեւ ահաբեկչութեան դէմ պայքարելու պարտականութիւնը ունեցող շարք մը ոստիկաններ, համագործակցաբար քանի մը պաշտօնատարներու, մասնակցեցան կազմակերպուած յանցագործութեանց: Այդ ատենէն ի վեր յատուկ մարզուած ոստիկանական խումբերը միայն քաղաքներուն մէջ պատասխանատու են ապահովելու կարգն ու կանոնը, որուն շարքին` ահաբեկչութեան դէմ պայքարը:

Հակաահաբեկչական ոստիկանական ստորաբաժանումները կը հաշուէին շուրջ 11 հազար, երբ անոնք ապահովութեան ուժերուն հետ միասնաբար պատասխանատու էին գիւղական վայրերու մէջ: Կը հաղորդուի, որ վերջերս այս թիւը նուազած է 6500-ի:

Ոստիկանական խումբերու յաջողութեան համար, եւ որպէսզի արդիւնաւէտ ըլլայ ՔԱԿ-ի դէմ պայքարը, նաեւ անհրաժեշտ է, որ ոստիկանական ուժերը ամբողջութեամբ ներքին գործոց նախարարութեան վերահսկողութեան տակ ըլլան:

Ասիկա` այն պատճառով, որ ոստիկանական միաւորները, բաղկացած մեծ մասամբ զինուորագրուածներէ, ինչպէս` թրքական զինեալ ուժերու 90 առ հարիւրը, չի հետեւիր ներքին գործոց նախարարութեան հրահանգներուն, որովհետեւ բանակին հակակշիռին տակն են:

Ասոր իբրեւ հետեւանք` ոստիկանութեան եւ ապահովական ուժերու միջեւ գոյութիւն ունի իշխանութեան կատաղի պայքար եւ անվստահութիւն, որ կը տկարացնէ կարգ ու կանոն հաստատելու, ինչպէս նաեւ ահաբեկչութեան դէմ պայքարելու Թուրքիոյ ջանքերը:

Ներքին սպառնալիքներու վնասազերծումը, որ կ՛իյնայ ներքին գործոց նախարարութեան իրաւասութեան տակ, գործնապէս չի կիրարկուիր: Կազմակերպութիւն մը, որ պատասխանատու է հանրային կարգ ու կանոնի ապահովման եւ ներքին ապահովութեան, ինչպէս նաեւ` Ոստիկանական ընդհանուր հրամանատարութիւնը, ապահովական ուժերն են, որոնք մաս կը կազմեն ներքին գործոց նախարարութեան: Ոստիկանական ընդհանուր հրամանատարութեան պատասխանատուութեան ծիրը դուրս է ապահովական ուժերէն եւ կը կայանայ գիւղական վայրերու մէջ, քաղաքներու սահմաններէն դուրս, ինչպէս նաեւ` այն վայրերուն մէջ, ուր ապահովական ուժեր չկան: Ոստիկանական ընդհանուր հրամանատարութիւնը պատասխանատու է պահպանելու կարգն ու կանոնը ամբողջ Թուրքիոյ տարածքի 91 առ հարիւրին վրայ: Հասարակական կարգի այս սպասարկութիւնը յատկացուած է բնակչութեան մէկ երրորդին:

Գիւղական վայրերու մէջ ապահովական ուժերը ահաբեկչութեան դէմ պայքարի գործածելը կրնայ նաեւ ճամբայ հարթել, երկար ժամանակի վրայ, ներքին ապահովական պարտականութիւններէ զինուորականութեան հեռացումին քաշուելուն:

Բայց այս նոր ռազմավարութիւնը չի կրնար գործել, եթէ պետութեան իմաստութիւնը խիզախ, համարձակ միջոցներ չստեղծէ քրտական հարցին գտնելու համար քաղաքական լուծում մը, որ իր կարգին պիտի նուազեցնէ ՔԱԿ-ի ահաբեկչութիւնը:

ԼԱԼԷ ՔԵՄԱԼ

«Թուտէյզ Զաման»

Share this Article
CATEGORIES