ՍՆՆԴԱԳԻՏԱԿԱՆ. 10 ՍԽԱԼ ԿԱՐԾԻՔՆԵՐ ՍՆՆԴԱԿԱՆՈՆԻ ՄԱՍԻՆ

«Ջուրը կը նիհարցնէ», «հացը կը գիրցնէ», «անանասը կը նիհարցնէ,» նման հաստատումներու եւ սխալ կարծիքներու շարքը երկար է: Եկէք` ծանօթանանք քանի մը հատին եւ վերստուգենք մեր գիտելիքները, ինչ կը վերաբերի նիհարնալու սննդականոնին:

1

«Ջուր խմելը կը նիհարցնէ»: Անշուշտ, որ մարդ ջուր խմելով չի նիհարնար, սակայն ջուր խմելը չափազանց կարեւոր է նիհարցնող սննդականոններուն ընթացքին, նախ` քանի որ ջուրը ջերմուժ չի պարունակեր, երկրորդ` կուշտ կը պահէ եւ երրորդ` կ՛օգնէ, որ մարմնէն թոյները մէզի եւ քրտինքի ճամբով դուրս գան: Ոեւէ անձ, միջին հաշուով օրական մէկուկէս լիթր ջուր պէտք է խմէ. այս քանակը կը տարբերի անձէ անձ, եղանակէ եղանակ:

Չմոռնանք, որ ջուրը նաեւ չափազանց անհրաժեշտ է մեր մորթին:

2

«Հացը կը գիրցնէ»: Կախում ունի, թէ ի՛նչ տեսակ հաց կը սպառենք. լաւ պիտի ըլլայ, որ ուտենք ամբողջական հացահատիկով, բնաթելով հարուստ, դիւրամարս հացը: Ամբողջական հացահատիկով պատրաստուած 100 կրամ հացը կը պարունակէ 230 ջերմուժ, ֆրանսական պակեթ հացը` 280: Տրուած ըլլալով, որ հացը դանդաղ շաքար կը պարունակէ, պէտք չէ, որ հրաժարինք անկէ, բայց զգուշանանք չափազանցելէ:

3

«Անանասը կը նիհարցնէ»: Անհիմն հաստատում… Իրականութիւն է, որ անանասը փրոմելին կոչուած նիւթը կը պարունակէ եւ անիկա կը դիւրացնէ մարսողութիւնը եւ կը ներծծէ բնասպիտը. սակայն փրոմելինը կը գտնուի միայն պտուղին կեդրոնական բաժինին մէջ:

Շատեր կրիֆոնին եւ խնձորին նոյնպէս կը վերագրեն նիհարցնելու յատկութիւնը, ճիշդ է, որ այս երկու պտուղները քիչ ջերմուժ կը պարունակեն, սակայն ասոնց վրայ կեդրոնանալով մարմինը կը զրկուի, այլ կենսանիւթերէ եւ հանքայիններէ, միւս կողմէ` կորսնցուցած քիլոները շուտով կը վերագտնէ:

4

«Դանդաղ ուտելը կը նիհարցնէ»: Երկար ծամելով եւ դանդաղ ուտելով կ՛օգնենք ստամոքսին, որ ուտելիքները լաւ մարսէ, սակայն ասիկա ոչ մէկ ձեւով կը նպաստէ նիհարնալու. մինչդեռ արագ ուտելով ստամոքսին առիթ չենք տար, որ կշտանալու նշաններ տայ: Լաւագոյն լուծումը պիտի ըլլայ առնուազն 20 վայրկեան ժամանակ տրամադրել իւրաքանչիւր ճաշի ժումի:

5

«Տայեթ ուտելիքներն ու խմիչքները կը նիհարցնեն»: Տայեթ արտադրութիւններուն մէկ կարեւոր մասը, եթէ զուրկ է շաքարէ, հարուստ է իւղով եւ` հակառակը: Հետեւաբար պէտք է շատ լաւ կարդալ պիտակները եւ չխաբուիլ խոշոր տառերով գրուած բացատրութենէն: Յաճախ տայեթ ուտելիքները  կը պարունակեն շաքարը փոխարինող կամ պահպանիչ վնասակար նիւթեր:

Հետեւաբար հարիւր տոկոսով կարելի չէ դատապարտել տայեթ ուտելիքներն ու խմիչքները: Նիհարնալու ծառայող սննդականոններուն մէջ անոնցմէ ոմանք ունին իրենց դերը, սակայն պէտք է զգուշանալ անոնց չափազանցութենէն:

6

«Ճոխ ընթրիքը կը գիրցնէ»: Կախում ունի թէ ճոխ ըսելով` ի՛նչ կը հասկնանք: Եթէ ընթրիքին հրամցուած ուտելիքները թացանով, իւղոտ կամ տապկուած ուտելիքներ են, կասկած չկայ, որ վնասակար են եւ գիրցնող: Սակայն ընթրիք մը կրնայ ճոխ համարուիլ եւ բաղկացած ըլլալ աղցաններէ եւ պտուղներէ, այս պարագային վերը ըսուածը չ՛արդարանար:

7

«Մէկ ժում ուտելը կը նիհարցնէ»: Մարմինը ճաշի 3 ժումերու վարժեցնելը լաւագոյն ձեւն է: Ժում ջնջելով` կարելի չէ նիհարնալ, կարեւորը ուտելիքին տեսակն ու քանակն է, պատահական ժում մը զեղչելով մարսողական գործարաններուն կշռոյթը կը խախտենք, կը ստիպենք, որ անոնք կրկնապատկեն իրենց աշխատանքը` խախտած ժումերուն միջեւ:

8

«Մարզանքը կը նիհարցնէ»: Մարզանքը սքանչելի է, եթէ միեւնոյն ատեն որդեգրենք կեանքի ճիշդ ընթացք, առողջապահական ուտելիքներ եւ այլն… Շատեր իրենց ուտելիքին ուշադիր չեն ըլլար այն հաստատ համոզումով, թէ օրական կէս ժամ կը քալեն կամ մարզանք կ՛ընեն:

Հետեւաբար սխալ է այն հաստատումը, թէ մարզանքը կը նիհարցնէ. սակայն իմանանք, որ մարզանքը կ՛օգնէ, որպէսզի մարմնին իւղերը աւելի դիւրին այրին, անկախ մարզանքին այն բոլոր բարիքներէն, զորս կարելի չէ բոլորը հոս յիշել:

9

«Ձիթապտուղին ձէթը օգտակար է»: Այս հաստատումը ճիշդ ըլլալով հանդերձ, չի նշանակեր, որ անիկա անվնաս է: Յատկապէս նիհարնալու սննդականոնի հետեւողներուն ըսենք, որ ձէթը նոյնքան ջերմուժ կը պարունակէ, որքան` որեւէ ճարպային մարմին: Հետեւաբար կարելի չէ մտքի մեծ հանգստութեամբ առատ ձէթ սպառել:

Միւս կողմէ, իմանանք սակայն, թէ ձիթաիւղը կենդանական իւղերուն անպատեհութիւնները չունի եւ նոյն վտանգները չի սպառնար մեր առողջութեան:

10

«Տուրմը կը գիրցնէ»: Ինչպէս որեւէ շաքար պարունակող ուտելիք` տուրմը անշուշտ որ կը գիրցնէ, եթէ չափազանցենք: Սակայն անոր պարունակած հանքայինները կը մղեն, որ չզրկուինք անկէ, սակայն չափաւորենք սպառումը:

 

ԳԵՂԵՑԿԱԳԻՏԱԿԱՆ

ՃԱՆՉՆԱԼ ՄՈՐԹԻՆ ՏԵՍԱԿԸ

Եղանակի փոփոխութիւնները, ապականած կենսոլորտն ու տարիքը իրենց հետքերը կը ձգեն դէմքի մորթին վրայ:

Դէմքի մորթին տեսակը (չոր, իւղոտ, բնական) ճշդելով` կարելի է որոշել, թէ ինչպէ՛ս պէտք է խնամել զայն, ի՛նչ դիմակներ գործածել կամ ինչպիսի՛ գեղեցկագիտական արտադրութիւններու ապաւինիլ` պահպանելու համար դէմքին առողջ, թարմ եւ գեղեցիկ տեսքը:

Ինչպէ՞ս ճանչնալ դէմքին մորթին տեսակը.-

1.- Դէմքը լուալ որակաւոր օճառով եւ սպասել մէկ ժամ:
2.- Թուղթէ թաշկինակով  մը ծածկել  դէմքը:
3.- Թաշկինակին վրայ քանի մը վայրկեան մատներով մեղմօրէն ճնշել:
4.- Թաշկինակով սրբել ճակատը, քիթն ու կզակը:
5.- Եթէ թաշկինակին վրայ ոչ մէկ բիծ կայ կը նշանակէ, թէ դէմքին մորթին տեսակը չոր է:
6.- Եթէ թաշկինակին վրայ, ճակատի եւ քիթի բաժինը քիչ մը իւղ նկատէք կը նշանակէ, թէ մորթին տեսակը բնական է:
7.- Եթէ թաշկինակին զանազան մասերուն վրայ իւղի բիծեր յայտնուին, կը նշանակէ, որ մորթը իւղոտ է:

ՉՈՐ ՄՈՐԹԻ ԾԵՓՈՒԿ

Հաւկիթի դեղնուցը «զարնել» 1 թէյի դգալ մեղրի հետ, աւելցնել 1 թէյի դգալ ձէթ: Խառնուրդով ծեփել դէմքը, սպասել 20 վայրկեան, ապա լուալ գաղջ ջուրով:

ԲՆԱԿԱՆ ՄՈՐԹԻ ԾԵՓՈՒԿ

Հասած, թթուաշ խնձորները եփել կաթով, խիւսի վերածել եւ քսել դէմքին: Պահել 15-20 վայրկեան եւ ցօղուել գաղջ ջուրով:

ԻՒՂՈՏ ՄՈՐԹԻ ԾԵՓՈՒԿ

2 ապուրի դգալ փոշի argile-ը լուծել 1 ապուրի դգալ վարդի ջուրի մէջ, աւելցնել 1 թէյի դգալ ձէթ. ստացուած նիւթը տարածել դէմքին վրայ, ձգել 10 վայրկեան, ապա ցօղուել գաղջ ջուրով:

 

ԱՌՈՂՋ ՄԱԶԵՐ

Շուշմայի իւղը մաքրելու, բորբոքումները հանդարտեցնելու եւ մանաւանդ գլխուն մորթը եւ մազերը արեւու վնասակար ճառագայթներէն պաշտպանելու յատկութիւնը ունի:

Շուշմայի իւղին այս բարիքներէն օգտուելու համար պեն-մարիի միջոցով ապուրի երկու դգալ շուշմայի իւղ տաքցուցէք (հազիւ գաղջ), ապա անով մարձեցէք ձեր գլուխը շաբաթը մէկ անգամ:

Թելադրելի է մարձումը կատարել լուացուած մաքուր մազերու վրայ: Մարձումէն ետք գլուխը փաթթել մաքուր անձեռոցով մը, տասը վայրկեան սպասել եւ ապա առատօրէն ցօղուել:

Միւս կողմէ, թեփէն ձերբազատելու եւ հերաթափութիւնը դադրեցնելու համար գլխուն մաշկը շփել կիտրոնի հիւթով:

Գլխու չոր մորթի պարագային, հերաթափութիւնը կանխելու համար կը թելադրուի մազերը լուալ առանց շամփուէնի, ցամքեցնելէ ետք սովորական աղով 10 վայրկեան թեթեւօրէն մարձել գլուխը: Այս դիւրին միջոցը շատերուն գոհացում տուած է:

 

ԽՈՀԱՆՈՑԻ ԳԱՂՏՆԻՔՆԵՐԷՆ

ԳԻՏԷԻ՞Ք, ԹԷ…

Միսը շատ երկար տապկուելու պարագային կը կորսնցնէ իր համը, տեսքը եւ սննդական արժէքը:

***

Խաշած միսը հիւթալի կ՛ըլլայ, եթէ կտորները եռացած ջուրի մէջ, թեթեւ կրակի վրայ եփին:

***

Որպէսզի միսը լաւ կարմրի, տապկելէ առաջ զայն ծծուն թուղթով ցամքեցնել:

***

Որպէսզի իւղը շատ չներծծուի, տապկելէ առաջ իւղին 1 դգալ քացախ խառնել:

***

Մէկ քիլօ միսը խաշելէ ետք կը մնայ 600 կրամ: իսկ տապկելէն ետք` 620-650 կրամ:

***

Յօշած միսը պէտք է անմիջապէս գործածել, որովհետեւ շուտ կը քայքայուի, նոյնիսկ` սառնարանը պահելու պարագային:

***

Միսը աւելի շուտ կ՛եփի, եթէ անոր ջուրին աւելցուի 1 դգալ քացախ եւ 1 դգալ կիտրոնի հիւթ:

***

Ուշ եփող միսը կը փափկանայ, եթէ կտորները ծեծուին տախտակէ մուրճով:

***

Թարմ միսը պէտք է ըլլայ` վարդագոյն, իւրայատուկ հաճելի հոտով:

***

Եփած միսը աւելի բնասպիտ կը պարունակէ եւ աւելի դիւրամարս է, քան հումը:

***

Միսերէն ամէնէն դիւրամարսը նապաստակի միսն է, ապա` հաւու, կովու եւ խոզի: Ամէնէն դժուարամարսը ոչխարինն է:

***

Միսին 100 կրամը կը պարունակէ երեք անգամ աւելի երկաթ, քան` կարգ մը ընդեղէններու եւ սոյային մէջ գտնուողը: Միսին պարունակած երկաթը մարմնին կողմէ աւելի դիւրին ներծծուելու առաւելութիւնը ունի:

 

ԽՈՀԱԳԻՐ

ՄԻՍՈՎ ՄԱՔԱՐՈՆ`
ԿԱՂԱՊԱՐԻ ՄԷՋ

Բաղադրութիւն.

500 կրամ մաքարոն
300 կրամ միջակ յօշուած միս
2 ապուրի դգալ լոլիկի խիւս
1 թէյի դգալ պղպեղի խիւս
4-5 ապուրի դգալ ձէթ
1 սոխ` մանր մանրուած
Կէս գաւաթ կարագ
2 հաւկիթ
1 ստեպղին` մանր մանրուած
Պտղունց մը կասիա
Աղ, սեւ փոշի պղպեղ
Կէս գաւաթ փոշի քահքէ (կսկուծ)

Պատրաստութիւն.

Խաշել մաքարոնը աղով ու 2 ապուրի դգալ ձէթով, մինչեւ որ փափկանայ (ալ-տանթէ), ապա քամոցի մէջ փոխադրել:

Տաքցնել ձէթը տապակին մէջ, աւելցնել ստեպղինը, սոխը եւ դարձնել քանի մը վայրկեան, աւելցնել միսը եւ շարունակել տապկել: Աւելցնել լոլիկի եւ պղպեղի խիւսը, համեմները: Եփել 10 վայրկեան եւս եւ մարել կրակը:

Առատ իւղով եւ կարագով ծեփել 24 սմ չափի ափսէ մը եւ պատել զայն կսկուծով:

Խառնել մաքարոնը հաւկիթին հետ, ապա կէսը տեղաւորել ափսէին յատակը, վրան տարածել միսը, ապա ծածկել մնացեալը մաքարոնով: Երեսը սփռել մնացեալ կսկուծը եւ աւելցնել կարագի կտորները:

Եփել նախապէս տաքցուած փուռի մէջ` 180 ջերմաստիճանով, մինչեւ որ երեսը կարմրի:

Հանել կաղապարէն եւ զետեղել ներկայանալի, բաց ամանի մը մէջ, շուրջը զարդարել լոլիկի շերտերով եւ հազարով:

Բարի՛ ախորժակ:

 

ՇԱԲԹՈՒԱՆ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԻՒՆԸ

ԱՊՐԻ

Խա՛նդ տանք, պատրա՜նք տանք ազգին` որ ապրի,
Այս յուսաբեկիչ պատրանքներն ի վեր,
Ապրի: Մենք խորհինք այդ տուրքին բարի,
Ատո՛ր միմիայն, մնացեալն է ըստուեր:

Մոռնանք մեր միտքերն` որ կը յուզեն մեզ.
Լըքե՛նք հոգեկան բաւիղները բարդ,
Ըլլանք պարզ` մեր պարզ ժողովուրդին պէս,
Եւ ո՛չ թէ լարի վրայ ճախրող գերմարդ:

Կ՛անցնի՜նք օր մը մենք,- կ՛ապրի ազգը մեր:
Գոյութիւնն իր` միակ իմաստն է կեանքին:
Ըլլանք գոյութեան բեղմնաւոր սերմեր:

Կը հիննան, կ՛անցնի՜ն մեր մտքերն անգին,
Հաւատքնե՛րը մեր… Տանք տուրքը բարի,
Խա՛նդ տանք, պատրա՜նք տանք ազգին` որ ապրի:

ՆԻԿՈՂՈՍ ՍԱՐԱՖԵԱՆ

Կնոջական էջը պատրաստեց՝
ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ

 

 

Share this Article
CATEGORIES