ԻՆՉՊԷ՞Ս ԿԸ ՊԱՏՐԱՍՏՈՒԻ ԿԱԹԸ

Ամէն օր դուն կաթ կը խմես: Սակայն ուրկէ՞ կու գայ անիկա: Ճիշդ է, որ ան կաթնատունէ մը անցած է, սակայն ոչ մէկ գործարան կրնայ զայն շինել: Ասոր համար նախ պէտք կայ կովու մը եւ հորթուկի մը… նաեւ` քանի մը ուրիշ բաղադրութիւններու:

ՆԱԽ` ԿՈՎԸ…

Ահա թէ կովը ինչպէ՛ս «կը շինէ» իր կաթը:

1.- Մարսողութիւնը տեղի կ՛ունենայ ստամոքսին մէջ: Կովուն կերած խոտը կը տարբաղադրուի պարզ տարրերու` ջուր, շաքարներ, իւղեր եւ քալսիոմ: Այս տարրերը արիւնին մէջ կ՛անցնին աղիքին ներքնապատերուն ընդմէջէն:

2.- Կթող ելեկտրական մեքենան կը բանի կաթը ծծող հորթուկին բերանին նման: Կովը, ինչպէս բոլոր էգ ստնաւորները, կաթ կ՛արտադրէ իր ձագերը կերակրելու համար:

ԱՊԱ` ԿԱԹՆԱՏՈՒՆԸ

Կաթնատան մէջ կաթ չեն շիներ, զայն կը փոխակերպեն եւ շիշերու մէջ կը լեցնեն:

1.- Կաթը կը հաւաքուի ագարակներէն անցնող սիթեռնով մը: Անիկա կը փոխադրէ հում կաթը` 4 աստիճան տաքութիւն մը պահելով, որպէսզի մանրէները չաճին:3.- Ապա կաթը կ՛ամբարուի մինչեւ 100 հազար լիթր պարունակելու կարողութիւն ունեցող շտեմարաններու մէջ:

 

2.- Կաթնատան մէջ կաթէն փոքր քանակներ կ՛ուսումնասիրուին անոր որակը ստուգելու համար: 3.- Ապա կաթը կ՛ամբարուի մինչեւ 100 հազար լիթր պարունակելու կարողութիւն ունեցող շտեմարաններու մէջ:

4.- Ապա կաթին սերը կը հանուի: Նախ կաթը մօտաւորապէս 50 աստիճանի կը տաքցուի եւ կը դրուի կլոր դարձող մեքենայի մը մէջ: Մեքենան շատ արագօրէն դառնալով` սերը կը բաժնէ կաթէն: 5.- Դարձեալ սեր կը դրուի... Իր իւղէն զրկուած այս կաթը դարձեալ կը խառնուի սերի որոշ քանակով մը: Այս ձեւով կը ստացուի սթանտարտ կաթ մը. այսինքն մենք գիտենք, թէ ան որքան իւղ կը պարունակէ: 6.- Լաւ կը խառնուի: Կաթը կը տաքցուի մինչեւ 65 աստիճան, ապա զայն կ՛անցընեն քամոցէ մը` իւղի գնդիկներուն մեծութիւնը նուազեցնելու համար: Այս ձեւով սերը մակերեսի վրայ չի բարձրանար:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7.- ա.- Կաթը շատ արագ կը տաքցուի: Կաթը կը տաքցուի 15 երկվայրկեան, 72 աստիճան տաքութեան վրայ եւ ապա կը ձգեն, որ պաղի: Այս «տաք-պաղը» կը փճացնէ մանրէները. ասիկա կը կոչուի փասթէօրիզասիոն: Այս փասթէօրիզէ կաթը պէտք է պաղ տեղ մը պահուի եւ սպառուի մինչեւ 7 օր:

7.- բ.- Կաթը շատ աւելի արագ կը տաքցուի: Կարելի է նաեւ կաթը տաքցնել 2 կամ 3 երկվայրկեան, 140-150 աստիճան տաքութեամբ: Ապա կը պաղեցնեն: Ասիկա UHT սթերելիզասիոնն է (UHT, ուլթրա հոթ թամփերաթիւր, շատ բարձր ջերմաստիճան): Այս սթերելիզէ կաթը պէտք է պահուի 15 աստիճանէն նուազ տաք տեղ մը եւ կրնայ գործածուիլ մինչեւ 5 ամիս, եթէ անոր կափարիչը չէ բացուած: 8.- Վերջին հանգրուան` դէպի խանութներ ուղղուելէ առաջ փասթէօրիզէ կաթը կը դրուի շիշերու մէջ, իսկ UHT կաթը խաւաքարտէ տուփերու մէջ` առանց օդի ներկայութեան, որպէսզի մանրէներ չաճին:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ԳԻՏԷԻ՞Ր, ԹԷ…

Կովը օրական 60-80 քիլօ խոտ կ՛ուտէ եւ 80-100 լիթր ջուր կը խմէ: Այս ձեւով ան օրական կ՛արտադրէ 20 լիթր կաթ: Այսինքն` տարեկան 5-6 հազար լիթր կաթ:

 

ՄՏԱԾԵՆՔ

ԽՈՐՈՒՆԿ ՓՈՍ ՄԸ

Մեծահարուստի մը շքեղ, քառակուսի տունը շրջապատուած է 4 մեթր լայնք ունեցող եւ ջուրով լեցուած փոսով մը:

Գողեր կրցած են մտնել տուն` փոսին վրայէն անցնելով: Տեղւոյն վրայ անոնք ձգած են 3,95 մեթր երկար երկու փայտի կտորներ:

Անոնք ինչպէ՞ս կրցած են անցնիլ փոսին վրայէն:

 

ՊԱՏԱՍԽԱՆԸ ՎԵՐՋԱՒՈՐՈՒԹԵԱՆ

 

ԻՆՉՈ՞Ւ ԿԱՐԳ ՄԸ ՈՒՏԵԼԻՔՆԵՐ
ԿԸ ՊԱՀԵՆՔ ՍԱՌՆԱՐԱՆԻՆ ՄԷՋ

Որովհետեւ պաղը կը չէզոքացնէ անոնց պարունակած մանրէները:

Օդին մէջ գտնուող մանրէներուն հետ կապի մէջ մտնելով` կարգ մը ուտելիքներ կը տարբաղադրուին, որովհետեւ անոնց պարունակած մանրէները շատ շուտ կ՛աճին:

Այսպէս, ուրեմն, պաղը կը դանդաղեցնէ այդ մանրէներուն աճն ու գործունէութիւնը: Սառնարանին մէջ ջերմաստիճանը 0 – 4-ի միջեւ կ՛ըլլայ, շատ զգայուն ուտելիքներուն համար, ինչպէս` միսը. մինչեւ 8 կը բարձրանայ բանջարեղէններուն եւ կաթնեղէններուն պարագային, որովհետեւ անոնք աւելի դիմացկուն են:

Այս ձեւով չվնասուած ուտելիքները կրնան պահուիլ  աւելի երկար ժամանակ:

 

ԻՆՉՈ՞Ւ ԳՈՅՈՒԹԻՒՆ ՈՒՆԻՆ ԿԱՆԱՉ
ՁԻԹԱՊՏՈՒՂՆԵՐ ԵՒ ՍԵՒ ՁԻԹԱՊՏՈՒՂՆԵՐ

Ձիթապտուղը ընդհանրապէս քիչ մը երկարի վրայ եւ կորիզ ունեցող պտուղ մըն է: Կարելի է զայն քաղել կանաչ, հասուննալէն առաջ, սակայն անոր համը քիչ մը լեղի կ՛ըլլայ, կամ` սեւ, երբ անիկա կը հասուննայ:

Կանաչ ձիթապտուղին լեղի համը մեղմացնելու համար զայն կը թաթխեն օշնանէ հանուած աղի խառնուրդի մը մէջ, եւ ապա կը լուան եւ կը պահեն աղի ջուրի եւ հոտաւէտ խոտերու խառնուրդի մը մէջ: Սեւ ձիթապտուղները ուղղակիօրէն կը դրուին եռացուած այս խառնուրդին մէջ, ապա կ՛աղուին եւ կը պահուին ձէթի մէջ:

 

ՈՒՐԿԷ՞ ԿՈՒ ԳԱՅ ՍԵՂԱՆԻ ԱՂԸ

Ճաշերուն մէջ մեր գործածած աղը կու գայ ծովէն: Գոյութիւն ունին երկու տեսակներ, մեծ աղը եւ բարակ աղը: Ծովուն ջուրը ջրանցքներու միջոցով կը հասցուի դէպի ծովափնեայ աղաւազանները: Այս մեծ, ոչ շատ խորունկ աւազաններուն մէջ ջուրը կը շոգիանայ արեւուն եւ հովին ազդեցութեան տակ, յատակին կը մնայ աղը: Այս աղը «կը հնձուի» ամէն ամսուան վերջաւորութեան:

Սակայն կարելի է նաեւ աղը հանել հողի ընդերքէն: Այս աղը եկած է այդ շրջաններուն մէջ միլիոնաւոր տարիներ առաջ գտնուող ծանծաղ լճակներէն:

 

ԱՆՀԱՒԱՏԱԼԻ, ԲԱՅՑ ԻՐԱ՛Ւ

– Շուն մը կրնայ դէմքի մօտաւորապէս 100 արտայայտութիւններ ունենալ:

– Վագերաձիին մորթը սեւ է, անոր գիծերը ճերմակ են:

– Երկրագունդին ձեւը թեթեւօրէն տանձի ձեւի կը նմանի:

– 10 տարեկան մանուկ մը միջին հաշուով մօտաւորապէս 20 վայրկեանէն կը քնանայ:

– Էվերեսթը ամէն տարի մօտաւորապէս 3 մմ. կը բարձրանայ:

– Մէկ միլիոն երկվայրկեանը հաւասար է` 11 օր, 13 ժամ, 46 վայրկեան եւ 40 երկվայրկեանի:

– Միացեալ Նահանգներու մէջ աւելի շատ պատկերասփիւռներ կան, քան բնակիչներ` Անգլիոյ մէջ:

– Կրիաները երկրագունդի վրայ կ՛ապրէին հոյամողէսներէն առաջ:

– Սովոյի Մարկարիթա թագուհին կատարած է փիծծայի առաքման առաջին ապսպրանքը, 1889 թուականին:

– Ծովաստղերը ուղեղ չունին:

– Անջրպետին մէջ ձայն գոյութիւն չունի:

– Ֆինլանտայի մէջ զոյգեր կրնան ամուսնանալ ձիւնէ շինուած մատուռի մը մէջ:

– Կարգ մը հաւեր կանաչ կամ կապոյտ հաւկիթներ կ՛ածեն:

– Մենք ամէն օր մօտաւորապէս 25 հազար անգամ շունչ կ՛առնենք:

– Կաթնտու կով մը իր կեանքին ընթացքին կրնայ մօտաւորապէս 100,000 գաւաթ կաթ տալ:

 

ԺԱՄԱՆՑ

 

Կրնա՞ս գտնել երկու պատկերներուն միջեւ գոյութիւն ունեցող տասը տարբերութիւնները:

Կրնա՞ս գտնել իրարու նմանող երկու հեռադիտակները:

 

 

 

 

 

 

 

 

Կրնա՞ս գտնել զանգակին հասցնող ճամբան:

 

 

 

 

 

 

 

Կրնա՞ս ամբողջացնել 3 ընկերներուն դիմանկարները` իւրաքանչիւր նկարին չորս բաժինները գտնելով:

Կրնա՞ս զետեղել 1 - 9 թիւերը այս տախտակին մէջ, որպէսզի իւրաքանչիւր ուղղահայեաց, հորիզոնական եւ շեղակի շարքերուն վրայի թիւերուն գումարը 15-ի հաւասար ըլլայ:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ՄԱՆԿԱՊԱՏԱՆԵԿԱՆ ԷՋԻ ՊԱՏԱՍԽԱՆ

ԽՈՐՈՒՆԿ ՓՈՍ ՄԸ

 

Փայտի երկու կտորները T-ի նման դնելով: Առաջին փայտի կտորը դրուած է փոսին ուղիղ անկիւնին վրայ, իսկ երկրորդը` առաջին փայտէն մինչեւ դիմացի ափը:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Մանկապատանեկան էջը պատրաստեց՝
ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ

 

 

Share this Article
CATEGORIES