ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ. ՅԱՆՈՒՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԱՅԻՆ ԻՇԽԱՆԱՓՈԽՈՒԹԵԱՄԲ ՆՈՐ ՈՐԱԿԻ ԻՇԽԱՆՈՒԹԵԱՆ ՁԵՒԱՒՈՐՄԱՆ (ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՄԷՋ ՀՅ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԱԿԱՆ ՎԵՐԸՆՁԻՒՂՄԱՆ 21-ԱՄԵԱԿԻՆ ԱՌԻԹՈՎ)

Յառաջիկայ երկու տարիներուն ընթացքին Հայաստանի մէջ յաջորդաբար տեղի պիտի ունենան համապետական ընտրութիւններ` խորհրդարանական եւ նախագահական մակարդակներու վրայ: Բնականաբար ալ, հիմակուընէ սկսած կրնանք նկատել նախընտրական շրջանը` ընտրութիւններուն շուրջ քաղաքական ուժերու դիրքորոշումներուն արտայայտման ընդմէջէն: Եւ նախընտրական շրջանի կանուխ սկսիլը բաւարար ցուցանիշ մըն է, որ Հայաստանի ներքաղաքական կեանքին կը սպասէ բաւականին թէժ աշուն եւ ձմեռ:

Հայրենի ներքաղաքական իրադարձութեանց հետեւողները վերջին շրջանին պիտի նկատեն իւրայատուկ եռուզեռ` կապուած մասնաւորաբար իշխանութիւն-Հայ ազգային քոնկրես երկխօսութեան հետ: Ասիկա թերեւս 2008-ի յետընտրական տագնապէն ետք Հայաստանի վկայած ամէնէն նշանակալից իրադարձութիւնն է` քան մը առումներով: Ժամանակակից քաղաքական կեանքին մէջ եւ ժողովրդավարական փորձի տեսանկիւնէն երկխօսութիւնը ինքնին ողջունելի երեւոյթ է եւ քաղաքական բարձր մշակոյթի արտայայտութիւններէն մէկը: Ասկէ զատ, սակայն, սկսած երկխօսութիւնը կամ բանակցութիւնները կը լիցքաթափեն ներքաղաքական լարուածութիւնը: Սակայն ժխտականը այն է, որ թէ՛ իշխանութիւնը եւ թէ՛ Հայաստանի առաջին նախագահ Լեւոն Տէր Պետրոսեանի ղեկավարած ընդդիմադիր քաղաքական ուժը` Հայ ազգային քոնկրեսը, առնուազն 3 տարիով ուշացած են երկխօսութեան դիմելու եւ լիցքաթափման հոլովոյթին անցնելու իմաստով: Իրարու նկատմամբ վստահութեան վերականգնման հոլովոյթը պէտք էր սկսէր 1 մարտ 2008-ի չարաբաստիկ դէպքերէն եւ Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոպերթ Քոչարեանի կողմէ Երեւանի մէջ արտակարգ դրութեան հռչակումէն անմիջապէս ետք, ինչ որ օրին բազմիցս շեշտուած է ՀՅԴ Հայաստանի Գերագոյն մարմինին կողմէ հրապարակուած իրերայաջորդ յայտարարութեանց եւ կեցուածքներուն մէջ:

Սակայն այստեղ հարկ է նշել կարեւոր կէտ մը: Իշխանութիւն-Հայ ազգային քոնկրես երկխօսութիւնը իր ներկայ ձեւաչափով նաեւ մտահոգութիւններու դուռ կը բանայ քաղաքական դաշտին մէջ գործող ուժերուն առջեւ` զանազան պատճառներով: Ընդդիմադիր Հայ ազգային քոնկրեսին կողմէ արտակարգ նախագահական եւ խորհրդարանական ընտրութիւններ կազմակերպելու հարցին վրայ կատարուած շեշտադրումը մեծ չափով կը խանգարէ ժողովրդավարական հոլովոյթներուն հերթականութիւնը: Պէտք է այստեղ նկատի ունենալ նաեւ, որ արդէն 2012 խորհրդարանական ընտրութիւններուն համար ընդամէնը մնացած  են ամիսներ եւ ոչ թէ ամբողջ տարի մը: Այս ժամանակաշրջանը հայրենի քաղաքական կուսակցութիւններուն համար հազիւ թէ բաւէ նախընտրական պատշաճ քարոզչութիւն իրականացնելու, հապա ի՞նչ տրամաբանութեամբ կը խօսուի ոչ միայն խորհրդարանական ընտրութիւնները, այլ նաեւ նախագահական ընտրութիւնները յառաջաձգելու եւ զանոնք խորհրդարանական ընտրութիւններէն առաջ կատարելու մասին:

Աւելի հիմնաւոր մտահոգութիւնը սակայն այս չէ, այլ իշխանութեան բաժնեկցութեան հեռանկարը, որուն նախադրեալները արդէն իսկ սկսած էին երեւիլ  նախքան երկու կողմերուն միջեւ բանակցութիւններու հանդիպումներուն սկսիլը: Փաստօրէն հիմա այսպէս ըսած «արմատական ընդդիմութիւն» կոչուած բան գոյութիւն չունի այլեւս, եւ զարմանալի չէ իշխանութեան բաժնեկցութեան հեռանկարը, որովհետեւ թէ՛ ընկերային-տնտեսական, թէ՛ ազգային-քաղաքական կարեւորագոյն հարցերուն պարագային իշխանութիւնը բաղկացնող քաղաքական ուժերը (Հայաստանի հանրապետական կուսակցութիւն, Բարգաւաճ Հայաստան կուսակցութիւն եւ Օրինաց երկիր կուսակցութիւն) եւ ընդդիմադիր Հայ ազգային քոնկրեսը մեծ անհասկացողութիւններ չունին գաղափարական մակարդակի վրայ, եւ մինչեւ իսկ կրնանք ըսել` քաղաքական երկփեղկումի զոյգ բեւեռները գաղափարական միեւնոյն դպրոցին կը պատկանին:

Եւ այստեղ կը յառաջանայ արդարացի հարց մը: Արդեօք իշխանատենչութեան այն մոլուցքը, որով համակուած են ե՛ւ իշխանական համաձայնական կառավարութիւնը բաղկացնող ուժերը, ե՛ւ ընդդիմադիր Հայ ազգային քոնկրես դաշինքը, երաշխի՞ք մըն է Հայաստանի դիմագրաւած բազմապիսի հարցերը լուծելու: Անմիջապէս կը պատասխանենք` ո՛չ: «Արմատական ընդդիմութեան» ինքնաչէզոքացման պայմաններուն մէջ, աւելի քան որեւէ ժամանակ, անհրաժեշտութիւնը կը ծագի ե՛ւ իշխանութիւններուն, ե՛ւ ընդդիմադիր քոնկրեսին այլընտրանք եղող բեւեռի մը կայացման, այլընտրանքային բեւեռ մը, որ իր ուժը ստանայ արդէն ձեւաւորման ընթացքի մէջ գտնուող քաղաքացիական հասարակութենէն:

Այս իմաստով ալ ՀՅ Դաշնակցութիւնը, որ տակաւին 2008-ին քաղաքական կեանքի ընդդիմադիր դաշտ անցնելով յայտարարեց, թէ ինք այնուհետեւ կը ներկայանայ իբրեւ այլընտրանքային քաղաքական ուժ, լաւ կ՛ընէ, երբ կը յենի քաղաքացիական հասարակութեան վրայ, եւ աւելի՛ն` ի՛նք կը նախաձեռնէ «Քուէն ուժ է» հասարակական շարժումին, յառաջիկայ ընտրութիւններուն սեմին պաշտպանելու համար քաղաքացիներուն ընտրութեան իրաւունքը: Ասիկա քայլ մը առջեւ է` հասարակութեան միջոցով հակակշիռի տակ առնելու այն բազմաթիւ թերութիւնները, որոնցմով յատկանշուած էին նախորդ բոլոր ընտրական հոլովոյթները Հայաստանի անկախութեան վերականգնումէն ետք: Ընտրակեղծիքը եւ յարակից հարցերը պիտի չբացառուին իշխանութեան եւ ընդդիմադիր թեւի մը միջեւ իշխանութեան բաժնեկցութեան նպատակով կատարուած երկխօսութեան իբրեւ արդիւնք: Թերեւս ճիշդ հակառակը տեղի ունենայ: Ինչպէս բոլոր ժողովրդավարական զարգացած երկիրներուն մէջ, ընտրութիւններու արդարութիւնը եւ թափանցիկութիւնը խաթարող յոռի երեւոյթներուն բացառումը տեղի կ՛ունենայ քաղաքացիական հասարակութեան կայացման միջոցով:

Անկէ ետք կու գայ երկրորդ հանգրուանը, որ լուրջ մտածելու հանգրուանն է: Տուեալ ուժը ի՞նչ ընելու համար կը մասնակցի համապետական այսինչ կամ այնինչ ընտրութիւններուն: Բաւարա՞ր է ըսել` «այսինչ հեռացի՛ր», որպէսզի ամբողջ համակարգը առողջանայ, մանաւանդ եթէ համակարգը ինք բազմապիսի հարցերով ծանրաբեռն է: Այլընտրանքային քաղաքական ուժը իր ուշադրութիւնը կեդրոնացուցած պիտի ըլլայ համակարգային փոփոխութեան հարցին վրայ, որովհետեւ եթէ ընտրութիւններուն իբրեւ հետեւանք անձեր փոխուին միայն եւ ոչ թէ համակարգը եւ զայն ուղղորդող մտածելակերպը, ապա աւելի մեծ հարցերու առջեւ կրնանք գտնել մենք զմեզ:

ՀՅ Դաշնակցութեան 31-րդ Ընդհանուր ժողովը իր հրապարակած յայտարարութեան մէջ յատուկ կարեւորութեամբ կը շեշտէ ընտրութիւններու միջոցով համակարգային արմատական փոփոխութիւններ կատարելու անհրաժեշտութեան վրայ` յայտարարելով. «ՀՅ Դաշնակցութեան քաղաքական օրակարգի գլխաւոր առաջնահերթութիւնն ու համակուսակցական խնդիրը յառաջիկայ համապետական ընտրութիւնների նախապատրաստութիւնն է` նպատակ ունենալով համակարգային իշխանափոխութեամբ նոր որակի իշխանութեան ձեւաւորումը, համակարգային բարեփոխումները, ազգային-պետական ուղեգծի եւ ընկերային արդարութեան սկզբունքների արմատաւորումը, քաղաքական համակարգի լիարժէք կայացումը, Հայաստանի արագընթաց զարգացումը»:

Ուրեմն յառաջիկային ՀՅ Դաշնակցութեան գործունէութիւնը հիմնականօրէն պիտի ընթանայ վերոյիշեալ բանաձեւումին ոգիին համաձայն: Հայաստանի մէջ ՀՅ Դաշնակցութեան կազմակերպական վերընձիւղման 21-ամեակին ասիկա նոր խթան կը հանդիսանայ կուսակցութեան ազգային եւ ընկերային նպատակներու իրագործման իմաստով:

ԺԱՔ Յ. ՅԱԿՈԲԵԱՆ

ՀՅ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆԸ ԿԸ ԲԱՑԱՅԱՅՏԷ
ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ՄԷՋ ԻՐ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԱԿԱՆ
ՆԵՐԿԱՅՈՒԹԻՒՆԸ

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան Բիւրոյի ներկայացուցիչ ընկերներ Հրայր Մարուխեան եւ Հրաչ Տասնապետեան 8 օգոստոս 1990-ին կը հրապարակեն ՀՅԴ Բիւրոյի ստորեւ տրուած յայտարարութիւնը` ՀՅ Դաշնակցութեան իբրեւ կազմակերպութիւն Հայաստանի մէջ ներկայութեան եւ գործունէութեան մասին:

ՅԱՅՏԱՐԱՐԱԳԻՐ

Նկատի ունենալով Հայաստանի Հանրապետութեան ներկայ իրավիճակը, յատկապէս` Արցախի սպառնացող վտանգը եւ մեր ազգային ազատագրական շարունակուող պայքարի ներկայ փուլին թելադրանքները, ՀՅ Դաշնակցութիւնը կը բացայայտէ իր կազմակերպական ներկայութիւնը` Հայաստանի ամբողջ տարածքին եւ կը յայտնէ հայ ժողովուրդին, որ

Ա.- ՀՅ Դաշնակցութիւնը շուտով կ՛ունենայ Հայաստանի իր կեդրոնական գրասենեակը, պաշտօնաթերթը եւ մամլոյ տեղեկատուական կեդրոնը:

Բ.- Յառաջիկայ ամիսներուն, ՀՅ Դաշնակցութիւնը հայրենի հայութեան կը ներկայացնէ գործունէութեան իր պաշտօնական փլաթֆորմը` քաղաքական, տնտեսական, հասարակական եւ ընկերային մարզերուն մէջ:

Գ.- Եւ վերջապէս, զինուած` ազգային ազատագրական պայքարի մեր հարիւրամեայ փորձառութեամբ, առաջնորդուելով ազգային պահանջատիրական պայքարի միասնութեան հրամայականով, ՀՅ Դաշնակցութիւնը իր բոլոր ուժերն ու կարողականութիւնը այսուհետեւ եւս ի սպաս կը դնէ Հայ ժողովուրդի ազգային եւ մարդկային իրաւունքներու ձեռքբերման եւ հայրենիքի քաղաքական, հասարակական, տնտեսական, գիտաթեքնիքական եւ մշակութային հզօրացման:

Հայաստանի ինքնիշխան իրավիճակի իրագործումէն մինչեւ միացեալ, ազատ եւ անկախ Հայաստանի կերտումը, մեր պայքարը երկարաշունչ է եւ դժուարին: Պէտք է տոկա՛լ, պէտք է պայքարի՛լ եւ հանգրուանային նուաճումներով հասնիլ մեր ազգային տեսլականի իրագործման:

Յանձնառութեան եւ նուիրումի այս ճամբուն վրայ, ՀՅ Դաշնակցութիւնը գիտակցօրէն կը ստանձնէ իրեն վիճակուած առաքելութիւնը:

ՀՅԴ ԲԻՒՐՕ

8 օգոստոս 1990
Երեւան

Share this Article
CATEGORIES