ՏԵՍԱԿԷՏ

Քանատահայ «Հորիզոն» շաբաթաթերթի 2011-ի Նոր տարուան բացառիկ թիւին մէջ Խաչիկ Տէր Ղուկասեանի «Թուրքիոյ նոր օսմանեան շրջադարձը եւ հայութիւնը» վերնագիրով յօդուածը առիթ կու տայ մտածելու, որ Թուրքիա իր իսլամամէտ հակումին յենած` սկսած է ծաւալիլ Օսմանեան կայսրութեան հետքերով դէպի հարաւ: Անշուշտ այս ռազմավարութեան ետին կան Թուրքիոյ տնտեսական եւ քաղաքական շահերը` դէպի քարիւղի տոլարներու շուկայ, որ ամբողջութեամբ քրիստոնեայ պետութիւններու հակակշիռին տակն է: Սակայն երբեմնի քրիստոնէական հզօր պետութիւնները ներկայիս կծկուած են իրենց պատեաններուն մէջ եւ հետզհետէ կը պարպուին իրենց քրիստոնէական գիտելիքներէն ու ներգործօն ուժ ըլլալէ, հակառակ անոր որ այս հանգամանքները օրին մղեցին քրիստոնեայ ժողովուրդները խաչակրութիւն կազմակերպելու` յանուն Երուսաղէմի ազատագրութեան: Այսօր անոնք չունին զանգուածներ ոտքի հանելու ներուժը, փոխարէնը` ստեղծած են հզօր տնտեսութիւններու եւ կործանիչ ուժի վրայ հիմնուած բարեկեցիկ կենցաղ:

Թրքական դիւանագիտութիւնը գիտակից է ասոր եւ դանդաղօրէն կը շարժի դէպի քրիստոնեայ աշխարհը հզօր պահող աղբիւրներ: Գիտէ նաեւ, որ իսլամ ժողովուրդները տակաւին կրնան յանուն իսլամականութեան նոր թրքամէտ Օմար զօրապետի մը (Օմարը այն զօրապետն էր, որ իսլամ կրօնը տարածեց) միջոցով տիրանալ քրիստոնեայ աշխարհը ոտքի պահող հումքի աղբիւրներուն եւ անոնց թելադրել իրենց կամքը:  Ինչպէս դարեր շարունակ քրիստոնեայ ժողովուրդները ըրին, թուրքերը կը սպասեն այդ Օմարի երեւումին, որպէսզի քրիստոնեայ աշխարհին հետ հաշուեյարդար տեսնեն:

Թուրքերուն բուռն ախորժակը դէպի միջինասիական տարածքներ կը բխի նոյն շահախնդրութիւններէն: Սակայն հոն բազմած է իր ոխերիմ թշնամին` ռուսը. մէկ կողմէն թուրք գործակալներ օրն ի բուն կ՛աշխատին զայն ներքնապէս տկարացնելու, միւս կողմէն` ռուսերը կը հակազդեն կատաղի միջոցներով: Արդեօք քրիստոնեայ, այսպէս կոչուած, արեւմտեան պետութիւնները պիտի կարենա՞ն դիմակալել իսլամ նոր օմարներ, երբ անոնք իրենց ծոցին մէջ կը սնուցանեն օմարներու սպասող զանգուածները, մանաւանդ երբ թուրքը ընդունուի Եւրոպական Միութեան մէջ…

Իսկ ո՞ւր է Տէր Ղուկասեանի մատնանշած հայութիւնը այսօր. ան ցրուած է ամբողջ աշխարհի տարածքին: Հայաստանը ասիական իսլամ պետութիւններու քարտէզին վրայ կը ներկայանայ իբրեւ անոնց միջեւ խրուած սեպ. իսկ ինչո՞ւ այդ սեպը չեն կրնար վերցնել այդ հսկայածաւալ իսլամով բնակուած երկիրները. որովհետեւ Ռուսիոյ եւ միւս քրիստոնեայ երկիրներու շահերը այդ կը պահանջեն: Հետեւաբար Հայաստանը իր հայութեամբ կամ առանց հայու` խրուած սեպ ըլլալէ չի դադրիր: Հայաստանը հայ ժողովուրդին մշտնջենական հայրենիքն է` ի հեճուկս բոլոր յոռետեսներուն. հետեւաբար իւրաքանչիւր հայու պարտականութիւնը պէտք է ըլլայ զայն տնտեսապէս զօրացնել, երբ ան տակաւին ռազմապէս անխոցելի է վերը մատնանշած պատճառներուն հիման վրայ: Ասոր լաւապէս կը գիտակցին մեր երկիրը շրջապատող բոլոր երկիրներու անցեալի եւ ներկայի ղեկավարները, իսկ գալիքներն ալ պիտի գիտնան նոյնը:

Մեր տնտեսական-քաղաքական շահերը կը պահանջեն հայ իրողութեան շուրջ համախմբել հայութեան եւ արմատներուն գիտակից բոլոր հայերը` անոնք ըլլան իսլամացած, հեթանոս կամ այլ: Հայաստանի սահմանադրութիւնը որեւէ յօդուածով չի ճշդեր անհատին դաւանանքը: Կրօնը մարդու խղճի հարցն է:

Հայ ժողովուրդին կեանքին մէջ կայ իսլամացած հայերու իրողութիւնը, որ սերտ աղերս ունի թուրքին եւ Թուրքիոյ հետ, մանաւանդ երբ այս պարագան լուսարձակի տակ առնուի հայ ղեկավարութեան կողմէն եւ անոնք ընդունին այդ հայերը հայ ժողովուրդին մէջ` իբրեւ իսլամ դաւանանքի հայեր, մինչ թուրքը կը մերժէ զանոնք ընդունիլ որպէս զտարիւն թուրք եւ անոնց կու տայ «կեաւուր» մակդիրը:

Հայ իրողութեան ներքին ճակատին վրայ հայապահպանման նոր մարտահրաւէր է ասիկա, իսկ արտաքին ճակատին վրայ Հայ դատի հետապնդման նոր ռազմավարութիւն` թուրք ղեկավարութեան յիշեցնելու, որ անոր գործած ցեղասպանութեան հետեւանքն է նաեւ այս իրողութիւնը:

Հայկական մասնակի կամ ամբողջական ղեկավարութեան կողմէ առնուած նման քայլ մը կրնայ ալեկոծել հայ կեանքը եւ խոցել թուրքին հանգիստը: Մեր ղեկավարութիւնը պէտք չէ տատամսի նման յանդուգն հարց արծարծելէ եւ զայն քաղաքական հարցի վերածելէ:

Սփիւռքի ուծացած հայերու թիւին հետզհետէ աճ արձանագրելու մասին կ՛ահազանգենք, ինչո՞ւ չահազանգել իր արմատներուն գիտակից իսլամացած հայերուն մասին, որոնք փրկութեան լաստ կը փնտռեն իրենց ինքնութիւնը պահելու համար:

Իսլամական, քեմալական կամ ներքին պետութեան կողմնակից թուրք ղեկավարութիւնը դէպի հարաւ, արեւելք եւ արեւմուտք իր շահերէն թելադրուած կը գործէ: Ինչո՞ւ մեր ղեկավարութիւնը աննախընթաց համարուող շահերէն մեկնած չգործէ եւ չխանգարէ թուրքին նենգամիտ հաշիւները: Միթէ քաղաքական ասպարէզին մէջ ընդունուած չէ՞, որ ժողովուրդի մը ղեկավարութեան գործը իր ժողովուրդին շահերէն մեկնած ըլլայ: Արդարեւ, Ցեղասպանութեան հարիւրամեակի նախօրեակին միթէ տեղին չէ՞ նման հարց արծարծելը:

Հոս կ՛ուզեմ կրկնել Տէր Ղուկասեանի եզրափակումը. «Փրոթոգոլներուն յառաջացուցած արդար յուզականութենէն ետք, ժամանակը պիտի գա՞յ հասուն բանավէճի»:

Արդարեւ, Ցեղասպանութեան հարիւրամեակի նախօրեակին` միթէ տեղին չէ՞ նման հարց արծարծելը:

ՍՏԵՓԱՆ ՓԱՆՈՍԵԱՆ

Քեմպրիճ

Share this Article
CATEGORIES