ՀՅԴ ԲԻՒՐՈՅԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆԻ ԽՕՍՔԸ ՓԱՐԻԶՈՒՄ` ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱՆԿԱԽՈՒԹԵԱՆ 20-ԱՄԵԱԿԻՆ ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՁԵՌՆԱՐԿԻՆ (25.09.2011)

Մենք տօնում ենք մեր անկախութեան 20-ամեակը: Մեր դժուար ու չքնաղ անկախութեան 20-ամեակը:

Մենք ապրեցինք զրկանքներով ու հիասթափութիւններով, յաջողութիւններով ու ոգեւորութիւններով հարուստ քսան տարիներ:

Մենք տօնում ենք մեր անկախութեան 20-ամեակը: Որքա՞ն ցաւոտ ու կնճռոտ խնդիրներ ունի քսանամեայ Հայաստանի Հանրապետութիւնը:

Որքա՞ն յաճախ էք դուք մեր անկախ հայրենիքից վատ լուրեր ստանում: Ընկերային-տնտեսական դժուարութիւններ, պարբերաբար կեղծուող ընտրութիւններ, զանազան այլ անարդարութիւններ, անվերջ արտագաղթ…

Եւ հարց է առաջանում. այսքանից յետոյ ի՞նչն ենք տօնում: Սակայն մի՛ շտապէք եզրակացնել. ձեր դատողութեան կշեռքի մի նժարին դրէք մեր կեանքի դրական կողմերը, միւսին` բացասական:

Դրական նժարին դրէք հայոց անկախ պետականութեան վերականգնումը: Միեւնոյն նժարին դրէք ազատագրուած Արցախը եւ հայոց բանակը:

Իսկ միւս նժարին դրէք` ինչ ուզում էք. ժողովրդավարութեան պակաս, ընկերային  դժուարութիւններ, հասարակական անարդար յարաբերութիւններ, տնտեսական կաշկանդումներ, իշխանաւորների կամայականութիւններ եւ էլի` ի՛նչ որ ուզէք:

Դրէ՛ք, կշռէ՛ք եւ դատէ՛ք:

Վստահ եմ` բոլորդ ինձ հետ համաձայն կը լինէք. աւելի ծանր, շա՜տ աւելի ծանր է կշռելու այն նժարը, որի վրայ դրուած են մնայուն արժէքները` անկախ պետականութիւնը, ազատագրուած Արցախը եւ հայոց  բանակը:

Եւ դա ոչ թէ այն պատճառով, որ միւս նժարի վրայ դրուածները կարեւոր, նոյնիսկ շատ կարեւոր ու կենսական չեն: Ո՛չ, հազար անգամ ո՛չ: Պատճառը բոլորովին այլ է:

Մենք ստեղծել ենք ու ունենք անկախ պետականութիւն, անկախ հայրենիք: Անկախ հայրենիք, որ մերն է, եւ մենք ունենք հնարաւորութիւն այդ հայրենիքում լուծել մեր խնդիրները:

Որքա՞ն ժամանակ ենք մենք զրկուած եղել միասին, ազգովի, մեր սեփական հայրենիքում զարգանալու,  արժանապատիւ կեանքով ապրելու, մեր հաւաքական, ազգային ճակատագիրը տնօրինելու հնարաւորութիւնից:

Մինչդեռ այսօր ունենք այդ հնարաւորութիւնը: Այսօր ունենք այն, ինչից զրկուած ենք եղել ինը դար շարունակ: Ունենք այն պատմական միջավայրը, ուր հնարաւոր է միասին, իբրեւ ազգ զարգանալ: Մենք ունենք հիմնականը, մնայունը: Մենք ունենք մեր անկախ Հայաստանը:

Մենք ցեղասպանութեան ենթարկուեցինք, մեզ կոտորեցին, որ գոյութիւն չունենանք իբրեւ ազգ, որ պետութիւն չդառնանք, որ դադարենք ինքնուրոյն քաղաքական գործօն լինելուց:

Սակայն անկախ հայրենիքի գոյութեան փաստը ապացոյցն է այն բանի, որ մենք ունենք կամք` ցեղասպանութեան հետեւանքները թօթափելու եւ ամբողջութեամբ վերականգնուելու:

Անկախ հայրենիքի գոյութեան փաստն ապացոյցն է այն բանի, որ մենք ազգ ենք, պետականութիւն եւ միջազգային մակարդակում` քաղաքական ինքնուրոյն գործօն:

Ծանր է կշռելու այդ նժարը նաեւ, որովհետեւ անկախ պետականութիւնը ազգային իղձերի իրականացման հիմնական միջոցն է: Անկախ պետականութիւնը ազգի շարունակականութեան ապահովման հիմնական գրաւականն է: Եւ վերջապէս, անկախ պետականութեան պայմաններում է, որ մեր հաւաքական կեանքում կարելի է հասնել արդարութեան հաստատման: Եւ միայն անկախ պետականութեան պարագայում է, որ կարող է խօսք գնալ ժողովրդավարութեան մասին:

Մնացեալը ժամանակի եւ հաւաքական կամքի հարց է: Ու չնայած` սուղ է մեր ժամանակը, չնայած` մենք այլեւս ուշանալու ժամանակ չունենք, բայցեւայնպէս մեր ժամանակն այլեւս ընթանում է մեր հայրենիքում:

Կշեռքի այդ նոյն նժարի վրայ է դրուած նաեւ ազատագրուած Արցախը:  Ազատագրուած Արցախը, որ այլեւս անդառնալի իրողութիւն է:

Ինը դար յետոյ մենք հող ենք ազատագրել, հայրենիքի սրբազան մաս ենք ազատագրել եւ այս յաղթանակից  նահանջ, վերադարձ չկայ: Չկա՛յ, եւ վե՛րջ:

Արցախի ազատագրական պայքարը միայն չյանգեց Արցախի ազատագրման յաղթանակին. այն գոյն ու բովանդակութիւն տուեց մեր անկախ պետականութեանը, այն կեանք ու նկարագիր տուեց մեր բանակին:

Վերջին քսան տարիներին շատ բաների համար ենք պարտական Արցախի ազատագրական պայքարին: Այն մեզ հպարտութիւն, ինքնավստահութիւն եւ յոյս պարգեւեց: Այն մեզ նպատակասլացութիւն, աննահանջ պայքարով ու միասնականութեամբ ամէն դժուարութիւն յաղթահարելու հաւատ փոխանցեց:

Մենք մէկ անգամ եւս ապացուցեցինք, որ երբ միասնական ենք, կարող ենք ամէն նպատակ նուաճել: Նոյն ազգային միասնականութիւնն է մեզ անհրաժեշտ Արցախի ազատագրման փաստը միջազգայնօրէն եւ վերջնականապէս արձանագրելու համար:

Մենք մէկ անգամ եւս համոզուեցինք, որ երբ արդար ենք եւ մեր արդար պահանջը հետապնդելու համար` վճռական, միասնական ու պատրաստ պայքարելու, ի վիճակի ենք մեր ճշմարտութիւնը մեզանից շատ աւելի մեծ ուժերի, բոլորի՛ն պարտադրելու:

Մենք ապացուցեցինք, որ պայքարով կարող ենք հաւաքական նպատակներ իրականացնել եւ այդ պայքարում ուժի քանակային յարաբերակցութիւնը կարեւոր չէ, այլ կարեւոր է մեր միասնականութիւնը, վճռականութիւնը, նպատակասլացութիւնը:

Մենք ազգ ենք, որ կարող ենք նուաճել ապրելու, զարգանալու, միասնաբար ապրելու զարգանալու, միացեալ Հայաստանում միասնաբար ապրելու եւ զարգանալու մեր`  ի վերուստ տրուած իրաւունքը:

Ուրեմն ազատագրուած Արցախը ապացոյցն է մեր ազգի կենսունակութեան: Ազատագրուած Արցախը վստահ մեկնարկն է դէպի միացեալ Հայաստանի կերտման մեր երթի: Ազատագրուած Արցախը երաշխիքն է մեր ազգի հզօրացման:

Կշեռքի նոյն նժարի վրայ է դրուած հայկական բանակը, իբրեւ ինքնապաշտպանութեան եւ ազգային անվտանգութեան ապահովման յոյսն ու ապաւէնը:

Իրականութիւնն այն է, որ հայկական բանակը հէնց մենք ենք` բոլորս: Ազգ-բանակն է մեր իրականութեան համահունչը: Մենք փոքր ազգ ենք եւ պարտաւոր ենք այդպիսին լինել: Պէտք է կազմակերպուենք այդպէս:

Մենք վաղուց  պարտաւորուած կը լինէինք դիմագրաւել մի նոր պատերազմի, եթէ չլինէր մեր բանակը` իր մարտունակութեամբ, իր պատրաստուածութեամբ ու սպառազինմամբ: Գիտեմ, մենք հիմնականում մեր կենսունակ տնտեսութեամբ, ներազգային առողջ մթնոլորտով ու միասնականութեամբ պէտք է բացառենք նոր պատերազմի հաւանականութիւնը, սակայն իրողութիւն է, որ պատերազմից խուսափելու համար անընդհատ պէտք է պատրաստ լինել պատերազմի, եւ դրա գրաւականը մեր բանակն է:

Մեր յաղթական բանակը մեր պատիւն է, մեր աչքի լոյսը, սակայն այն մեր հասարակութեան մասն է` շարունակութիւնը, որը հասարակութիւնից ստանում է ամբողջ լաւն ու միաժամանակ վատը: Բանակում պէտք է լինի այնպիսի ղեկավարուած  իրավիճակ, որպէսզի լաւն ընդունելով հանդերձ, չէզոքացուի վատը:

Ժամանակն է ճշգրտօրէն ձեւաւորել ու քաջալերել հայ սպայի, բանակայինի, հրամանատարի կերպարի յատկանիշները: Պէտք է փոխել արժեչափերը. փողը, շրջապատը, թիկնապահների քանակը, ինքնաշարժների տեսակը չեն կարող հեղինակութիւն ապահովել հայ սպայի ու հրամանատարի համար, այլ` ասպետութիւնը, համեստութիւնը, հայրենասիրութիւնը, պարկեշտութիւնն ու պատուախնդրութիւնը:

Մեր անկախութեան ամբողջ այս քսան տարիների ընթացքում ամէն օր, ամէն վայրկեան մեր ապաւէնը եղել է եւ կայ մեր բանակը: Մեր բանակը` իր բոլոր խնդիրներով հանդերձ:

Հիմա ես չեմ կարող շրջանցել մի կարեւոր թեմա: Վերջին շրջանում հասարակութեան լայն քննարկման առարկայ դարձան բանակում առկայ խնդիրներն ու տեղի ունեցող ցաւալի միջադէպերը: Եւ սա սպառնում է կրել շարունակական բնոյթ, եթէ ժամանակին չկանխուի: Ես նկատի ունեմ` կանխուի բանակում առկայ խնդիրներին ու տեղի ունեցող միջադէպերին հասարակական հնչեղութիւն տալը: Ոմանք կ՛ասեն, որ դրա լաւագոյն միջոցը հէնց խնդիրներն ու միջադէպերը վերացնելն է: Անշո՛ւշտ դա այդպէս է:

Բայց քիչ առաջ նշեցի, որ բանակը մեր հասարակութիւնից անջատ չէ, այլ` նրա շարունակութիւնը: Անշուշտ բանակի ղեկավարութիւնը պէտք է յստակ պատասխանատուութիւն կրի բանակի ներքին մթնոլորտի ու վատ երեւոյթների վերացման համար, սակայն «զարմանալի» է, որ ոմանք մասնաւորապէս թիրախ են դարձնում բանակը` ընդհանրապէս մեր հասարակութեան մէջ առկայ արատաւոր երեւոյթների համար:

Հայաստանն Աւստրիան չէ, եւ Հայաստանի հարեւանները քաղաքակիրթ չեխերն ու հունգարները չեն: Ես չեմ կարծում, որ նրանք, ովքեր բանակում ժամանակ առ ժամանակ տեղի ունեցող տխուր միջադէպերը դարձնում են մատի փաթաթան, այս ամէնը չեն գիտակցում:

Մեր բանակը մեր ամենամեծ ձեռքբերումն է: Այն մեր նորանկախ պետականութեան ամենակազմակերպուած դրական կառոյցն է եւ չի կարելի այն վարկաբեկել մասնաւոր սխալների եւ պարագայաբար դրսեւորուող անընդունելի արատների համար, որից ,ցաւօք, զերծ չէ մեր հասարակութեան մէջ որեւէ կառոյց:

Ցաւում եմ, որ ստիպուած եղայ խօսել այս թեմայի շուրջ: Երանի հնարաւոր լինէր ասել միայն այն, որ անկախութեան ամբողջ այս քսան տարիների ընթացքում ամէն օր, ամէն վայրկեան մենք ապաւինել ենք մեր բանակին: Ասել ու անցնել առաջ…

Հայկական պետականութեան անկումով եւ Հայաստանից հայկական նախարարական տների հեռացումով մենք կորցրինք մեր մարտական ուժը, մեր ինքնապաշտպանութեան կարողութիւնը, մեր անվտանգութիւնը ապահովելու հնարաւորութիւնը: Դարձանք վիրաւոր ու խոցելի` արտաքին հարուածների դէմ: Իբրեւ տրամաբանական հետեւանք` սկսուեց մեր ժողովրդի անկումը:

Մենք կորցրինք ու կորցրինք մինչեւ 19-րդ դար, մինչեւ` հայ ազատագրական պայքարի  ծաւալում, երբ ժողովրդի ծոցից ելան Գէորգ չաւուշները, Սերոբ աղբիւրներն ու ռուբենները` ձեւաւորելու հայոց  մարտական ուժը: Մինչեւ` կամաւորական գնդերի կազմակերպում, որոնք կարողացան Սարդարապատում, Բաշ Ապարանում եւ Ղարաքիլիսայում հայ ժողովրդին փրկել  վերջնական կործանումից:

Արցախի ազատագրական պայքարով նորէն ձեւաւորուեց հայոց մարտական ուժը, որը դարձաւ հայկական բանակի ստեղծման  հիմնաքարը:  Այժմ կայացած իրողութիւն է հայկական բանակը, մեր յոյսը, պատիւը, մեր ողնաշարը, դէմքն ու ինքնապարտադրման միջոցը: Հայկական բանակը, որին անկախութեան ողջ այս քսան տարիների ընթացքում ապաւինել ենք ամէն օր, ամէն վայրկեան:

Եւ վերջապէս, այս նժարի վրայ է մեր էութիւնը, մեր ապագան, մեր շարունակականութեան  գրաւականը: 20 տարուայ իրողութիւն է այս ամէնը, մի հայեացքով կարճ, մէկ այլ հայեացքով վստահութիւն ներշնչող իրողութիւն:

Այո,  մենք ստեղծել ենք, մենք ունենք հիմնականը, մնայունը` մեր տունը: Մենք դժուարութեամբ ու զոհաբերութիւններով կերտել ենք մեր տան հիմքերն ու տանիքը, այժմ ժամանակն է տան ներքին հարցերը կարգաւորելու, ես համոզուած եմ, եւ դուք էլ հաւատացէք` կարգաւորելու ենք:

Ես տեսնում եմ վաղուայ Հայաստանը, որ մենք ենք կառուցելու, կառուցելու ենք միասնաբար` ազգային միասնականութեամբ:

Ես տեսնում եմ վաղուայ Հայաստանը, որն իր գրկի մէջ է առնելու տարագիր ու արտագաղթի ցուպը վերցրած հայորդիներին: Ովքեր տուն են վերադառնալու` սեփական երկրում իրենց ազգային ճակատագրի տնօրինման գործին մասնակից դառնալու համար: Ովքեր տուն են վերադառնալու` իբրեւ ազգ արդարութեան, ազատութեան եւ միասնականութեան պայմաններում ապրելու եւ արարելու: Տուն են վերադառնալու, որովհետեւ միայն հայրենիքում կարելի է ամբողջական երջանկութիւն ունենալ:

Վերջում խօսքս պէտք է ուղղեմ նաեւ ձեզ, սիրե՛լի հայրենակիցներ: Մենք հպարտանում ենք ձեզանով ու, համոզուած եղէք, ըստ արժանւոյն գնահատում ենք ձեր այն գործունէութիւնը, որի շնորհիւ հայ ժողովուրդը դառնում է ազդու քաղաքական գործօն Եւրոպայում: Շարունակէք ձեր արդիւնաւէտ գործը, շարունակէք նպաստել, որ հզօրանայ հայ ժողովուրդը եւ Հայաստանի անկախ հանրապետութիւնը: Միաժամանակ դարձէք ազդու գործօն մեր երկրի մէջ: Ձե՛ր երկրի մէջ: Համոզուած եղէք` մեր պայքարը ազնիւ է եւ բարի: Եւ համոզուած եղէք` մեր պայքարը յաջողութեամբ  է պսակուելու:

Եկէք` սրտանց ու անկեղծօրէն տօնենք այս տօնը:

Շնորհաւոր` Հայաստանի Անկախութեան 20-ամեակը: