50 ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ (5 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐ 1961)

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿԵԱՆՔԸ
ՊՈՄՊԷՅԻ ՄԷՋ

(ՍԵՓ. ԹՂԹԱԿՑՈՒԹԻՒՆ «ԱԶԴԱԿ»Ի)

Դէպի Աւստրալիա ճամբորդութեանս ընթացքին բախտն ունեցայ շաբաթ մը մնալու Պոմպէյ, որ նաեւ կը նկատուի «Հնդկաստանի Դուռը»:

Հաւատարիմ մնալով հայու բարի սովորութեան` հետաքրքրուեցայ այստեղի հայ կեանքով: Պէտք է ըսել, թէ նախապէս ընդհանուր ծանօթութիւն մը ունէի Հնդկաստանի եւ մանաւանդ Կալկաթայի հայկական կեանքի մասին, Լոնտոնի մէջ անոնցմէ շատերուն հանդիպած ըլլալով:

Հնդկաստանի եւ Ծայրագոյն Արեւելքի փոքր հայկական գաղութներու հայերը մեծաւ մասամբ պարսկահայեր են: Անոնք, ժամանակի ընթացքին, ձգելով Նոր Ջուղայի եւ Թեհրանի հայաշատ կեդրոնները, գաղթած են Հնդկաստան, Սէյլան եւ Ինտոնեզիոյ կղզիները` ընդհանրապէս վաճառականութեամբ զբաղելով: Ոմանք չափազանց հարստացած են անցեալին, բայց տիրող կարծիքն այն է, թէ ասոնցմէ շատեր հեռատես եղած չըլլալով, առանց կտակի մեռած են եւ միլիոններ հայ ազգին համար կորսուած են` օտարներուն գրպանը մտնելով:

Հնդկաստանի նշանաւոր քաղաքներէն Կալկաթայի, Մատրասի եւ Պոմպէյի մէջ շատ սովորական է հանդիպիլ պողոտայի մը, որ Արմինիըն Սթրիթ կը կոչուի:

Ներկայիս Պոմպէյի մէջ շատ փոքր հայկական գաղութ մը գոյութիւն ունի` մօտ 25 անձերէ բաղկացած:

1947-ին, բրիտանական տիրապետութեան վախճանին, շատ մը հայեր ձգելով այս ափերը` գաղթած են այլ երկիրներ: Արդ, ներկայ գաղութին մեծագոյն մտահոգութիւնն է պահպանել այս գաղութին եւ եկեղեցւոյ գոյութիւնը:

Տեղւոյս Ս. Պետրոս եկեղեցին 200 տարուան կեանք ունի: Սակայն մօտակայ Սուրաթ քաղաքին մէջ հայ եկեղեցի մը գոյութիւն ունեցած էր 400 տարի, մինչեւ վերջերս, ոչ մէկ հայ մնալով տեղւոյն կալուածները ծախուած ըլլալով` հասոյթը յատկացուած է Պոմպէյի Ս. Պետրոսի նորակառուցման եւ անոր հասոյթ ապահովող 6 յարկանի շէնքի մը շինութեան: Այս վերջինին հասոյթը եկեղեցւոյ ծախքերը հոգալէ ետք նաեւ բաւական պիտի ըլլայ ապագային սփիւռքի հայաշատ կեդրոններէ սաներ պահելու:

Պոմպէյի, ինչպէս նաեւ Կալկաթայի եկեղեցիները միշտ նոր Ջուղայի թեմին կապուած եղած են: Սակայն երբ Նոր Ջուղա Անթիլիասի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան միացաւ, մանրամասնութիւններուն առանց տեղեակ ըլլալու, Պոմպէյի եկեղեցական խորհուրդը կ՛որոշէ Նոր Ջուղայի հետ կապերը խզել եւ Էջմիածին կապուիլ: Սակայն յետոյ նկատի կ՛առնուի, որ ըլլա՛յ քաղաքական եւ ըլլա՛յ գործնական գետնի վրայ այս որոշումը իրենց շահերուն հակառակ կը հանդիսանայ:

Օրինակ` անցեալ յունուարէն ասդին, եկեղեցւոյ քահանան վախճանած ըլլալով` առանց քահանայի կը մնայ հօտը, քանի որ Էջմիածին կարող չէ եղած նոր քահանայ մը ուղարկել: Եկեղեցական խորհուրդը յարմար կը նկատէ այս եկեղեցւոյ հովիւ մը, որ միեւնոյն ատեն ընտանիքի տէր է:

Ս. Պետրոսի եկեղեցական խնամակալ խորհուրդի նախագահն է տիկին Սիրվարդ Բարսեղեան եւ քարտուղարը` տոքթ. Արամ Եղիազարեան: Միւս անդամներն են` տոքթ. Լեւոն Խաչատուրեան, Ռոպեր Շամլեան եւ Երանուհի Լորա:

Ամէն հայ պէտք է գնահատէ այս ազգայիններուն դժուար պայմաններուն տակ հայապահպանման մեծ ջանքը:

ԶԱՒԷՆ ԳԱԼԸՊՃԵԱՆ

Պոմպէյ

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆ

ԱՐԺԷՔԱՒՈՐ ՄԵՏԱՂԻ ՄԸ
ԱՐՏԱԴՐՈՒԹԻՒՆԸ ԱԼԱՎԵՐԴԻԻ ՄԷՋ

Երկու երկրաբաններ` Գ. Հայրապետեան եւ Մ. Եպիսկոպոսեան յաջողած են արժէքաւոր մետաղ մը` սելեն ստանալ պղինձի թափուկներէն: Մշակած են նոյնպէս աժան եւ շուտ ստանալու կերպը: Հետազօտութիւնները եւ փորձերը տեւած են երեք տարի: Սելենի գործարան մը պիտի շինուի Ալավերդիի մէջ, որ պղինձի արտադրութեան կարեւոր կեդրոնն է Հայաստանի մէջ:

ԵՐԵՒԱՆԻ ՄՈԼՈՐԱԿԱՑՈՅՑԸ

Մօտ տասը տարի է մոլորակացոյց (փլանիթեր) մը հաստատուած է Երեւանի մէջ, որ կը գործէր Մոսկուա պատրաստուած կէտային ելեկտրական լամբով աշխատող գործիքով մը: Այժմ Երեւանի մոլորակացոյցը կը գործէ աւելի կատարելագործուած գործիքով մը, որ ստացած է Արեւելեան Գերմանիայէն, վերջերս: Այս գործիքը աստղազարդ երկնքին համապատկերը կը յառաջացնէ տեսողական եղանակով, որ ոսպնեակներու բարդ համակարգ մըն է: Աստղոտ երկնքին տպաւորութիւնը կը ստացուի բնականին շատ նման: Նոր գործիքին միջոցով կարելի է ցուցադրել Ծիրկաթին, մոլորակներուն եւ լուսնին շարժումները:

Share this Article
CATEGORIES