ՀԱՄԱՑԱՆՑ ԵՒ ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ԿԵԱՆՔ. ԱՆԻԿԱ ԳԻՏԷ

ՀԱՄԱՑԱՆՑԸ ԿՈՒԿԸԼԻ ՃԱՄԲՈՎ ՆԵՐԿԱՅ Է ՄԵՐ ԱՌՕՐԵԱՅ ԿԵԱՆՔԻՆ ՄԷՋ: ԱՆՈՐ ԿԸ ԴԻՄԵՆՔ` ՈՐԵՒԷ ԲԱՆԻ ՄԱՍԻՆ ՏԵՂԵԿՈՒԹԻՒՆ ՓՆՏՌԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ: «ԼԱՆՏԸՆ ՌԻՎԻՈՒ ԱՖ ՊՈՒՔՍ»Ի ՄԷՋ ԼՈՅՍ ՏԵՍԱԾ ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ ՄԸ` ԱՇԽԱՐՀԻ ԿՈՒԿԸԼԱԿԱՆԱՑՈՒՄԻՆ ՎԵՐԱԲԵՐՈՂ ԳԻՐՔԻ ՄԸ ՄԱՍԻՆ («ՏԸ ԿՈՒԿԸԼԱՅԶԷՅՇԸՆ ԱՖ ԷՎՐԻԹԻՆԿ. ԷՆՏ ՈՒԱՅ ՈՒԻ ՇՈՒՏ ՈՒՈՐԻ». ՀԵՂԻՆԱԿ` ՍԻՎԱ ՎԱՅՏՀԻԱՆԱԹԱՆ), ՀԵՏԱՔՐՔՐԱԿԱՆ ՁԵՒՈՎ ԿԸ ՎԵՐԼՈՒԾԷ ԿՈՒԿԸԼԻ ԴԵՐԸ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐՈՒ ՎՐԱՅ ՀԻՄՆՈՒԱԾ ՄԵՐ ԿԵԱՆՔԻՆ ՄԷՋ: ՍՏՈՐԵՒ` ՅՕԴՈՒԱԾԻՆ ԱՌԱՋԻՆ ՄԱՍԸ, ՈՐ ԿԸ ՆԿԱՐԱԳՐԷ ԿՈՒԿԸԼԻ ԳՈՐԾԵԼԱԿԵՐՊԸ ԵՒ ԱՆՈՐ ՍՏԵՂԾԱԾ ՄՏԱՎԱԽՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ: ՅՕԴՈՒԱԾԻՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ՄԱՍԸ ( ՏԵՍՆԵԼ ՈՒՐԲԱԹ ՕՐՈՒԱՆ ԹԻՒՈՎ) ԿԸ ԲԱՑԱՏՐԷ, ԹԷ ՎԵՐՋԻՆ ՏԱՐԻՆԵՐՈՒՆ ՏԱՐԲԵՐ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐ ԿԻՐԱՐԿԵԼԷ ԵՏՔ ԱՐՀԵՍՏԱԳԻՏԱԿԱՆ  ՃԱՐՏԱՐԱՐՈՒԵՍՏԻ ԱՅՍ ՀՍԿԱՆ Ո՛ՒՐ ԿՐՆԱՅ ՀԱՍՆԻԼ` ԻՐ ԱՄԲԱՐԱԾ ԱՆՍԱՀՄԱՆ ՏԵՂԵԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՎ:

Այս գարնան միլիառատէր Էրիք Շմիտթ յայտարարեց, թէ աշխարհի վրայ գոյութիւն ունին արհեստագիտական միայն 4 յատկանշական ընկերութիւններ. Ափըլ, Ամազոն, Ֆէյսպուք եւ Կուկըլ. այն ընկերութիւնը, զոր ան կը գլխաւորէր մինչեւ վերջերս: Մարդիկ հաւատացին անոր: Ինչ որ այս «չորսերու աւազակախումբը» կը տարբերէր միւս սերունդէն, զոր գերազանցած էր, այն էր, թէ այս նորեկ ընկերութիւնները իրենց արտադրութիւններն ու սպասարկութիւնները կը վաճառէին սովորական մարդոց: Մինչդեռ նախապէս Իթելի, Մայքրոսոֆթի, Տելի եւ Սիսքոյի նման ընկերութիւնները գոյութիւն ունէին` գլխաւորաբար արհեստագիտական խաղալիքներ եւ սուղ արժողութեամբ տեսակաւոր սպասարկութիւններ մատուցելու համար այլ ընկերութիւններու: Եւ որովհետեւ աշխարհի տարածքին գոյութիւն ունին շատ աւելի մեծ թիւով սովորական մարդիկ, քան` գործառնութիւններ, եւ որովհետեւ չկայ բան մը, զոր չեն ուզեր ունենալ անոնք, կամ` որուն կարիք չունին, այլ խօսքով` չկայ բան մը, զոր ունենալու կամ որուն կարիքը զգալու համար կարելի չէ համոզել զանոնք, երբ անիկա քաշողական ուժով կը յայտնուի իրենց պաստառին վրայ, կը նշանակէ, թէ կարելի է իրողապէս անսահման շահ ապահովել նման բաներու վաճառքէն: Շմիտթի 4 ընկերութիւնները միասնաբար կ՛արժեն աւելի քան կէս թրիլիոն տոլար: Արհեստագիտական մարզը նոյնքան մեծ չէ, որքան, օրինակ, քարիւղի ճարտարարուեստը, սակայն տեւաբար կ՛աճի, մինչ ծանուցումի, ճամբորդական, կալուածներու առուծախի, գործածուած թէ նոր ինքնաշարժներու, պոռնկագրութեան, պատկերասփիւռի, ժապաւէններու, երաժշտութեան, հրատարակչական եւ լրատուութեան նման աւանդական ճարտարարուեստներ կ՛առնչուին թուային (տիճիթըլ) տնտեսութեան: Շմիտթ, որ նախապէս կը ղեկավարէր բազմամիլիոն տոլար արժողութեամբ ընկերութիւն մը եւ սորված էր որդեգրել երկարաշունչ հայեցակէտ, նախազգուշացուցած է, թէ իր խանգարիչ աւազակախումբին բոլոր անդամները չեն, որոնք պիտի կարենան գոյատեւել: Հետեւաբար, մինչ տարբեր սկիզբներով ճամբայ ելած ընկերութիւններ կը մէկտեղուին` մրցելու համար նոյն բնագաւառին մէջ, եւ մինչ այն վայրը, որ սովորաբար կը նկատուին «ամպ մը», ինքնին` համացանցը, արդէն կը պարունակէ որեւէ բան, որ նշանակութիւն ունի, անդին` հարցումը հետեւեալն է. «Նախ ո՞ր ընկերութիւնը պիտի չքանայ»:

ԿՈՒԿԸԼ ՉԷՐ ԿԱՆԽԱՏԵՍԱԾ ԱՊԱԳԱՆ

Առաջին անգամ Կուկը՞լը պիտի տատանի: Ո՛չ, որովհետեւ անիկա չէր կանխատեսած ապագան: Շմիտթի արհեստագիտական 4 հրէշներէն` Կուկըլ միշտ ալ ամէնէն աւելի բարձր տենչերը ունեցած է եւ ամէնէն աւելի լծուած է համացանցի վրայ զետեղելու այն, ինչ որ կարելի է: Անոր առաքելութիւնն է «կազմակերպել աշխարհի տեղեկութիւնները եւ զանոնք տիեզերականօրէն մատչելի ու գործածելի դարձնել»: Անոր ամէն տեղ ներկայ փնտռտուքի տուփիկը շրջած է տեղեկութիւն ստանալու ձեւը. այնքան, որ անոր գոյութեան մասին առաջին անգամ լսելէ 10 տարի ետք, այսօր չենք մտածեր որեւէ բան փնտռել` առանց զայն մեքենագրելու Կուկըլի տուփիկին մէջ: Կուկըլի մէջ բան մը կը փնտռենք մեքենաբար, ընդոստ շարժումով. անիկա պարզապէս մաս կը կազմէ մեր արարքներուն: Սակայն բաւարար մտածումի չէ արժանացած այն իրողութիւնը, թէ աշխարհի տեղեկութիւնները դասաւորելու համար Կուկըլ նախ պէտք է տիրանայ անոնց: Իսկ երկար ժամանակի տարողութեամբ «աշխարհի տեղեկութիւնները» շատ աւելին են, քան ինչ որ ոեւէ մէկը երբեւիցէ պիտի կարենար պատկերացնել: Անշուշտ այս մէկը կը նշանակէ ամբողջութիւնը այն բոլորին, որ կը գտնուի Ուըրլտ Ուայտ Ուեպի` այսինքն համացանցի վրայ. այլ խօսքով` պարունակութիւնը աւելի քան մէկ թրիլիոն կայքէջերու (անոնց թիւը մէկ թրիլիոնի կը հասնէր վերջին հաշուարկումին ժամանակ, որ կատարուեցաւ 2008-ին, իսկ այժմ նման թիւ մը պարզապէս անիմաստ է): Սակայն պէտք է ընդունիլ այս մէկը, որովհետեւ Կուկըլ այսպէս սկիզբ առած է` ցանկագրելով եւ դասաւորելով կայքէջերը, երբ 1996-ին հիմնուած է իբրեւ ուսումնասիրական ծրագիր մը` Սթանֆորտի համալսարանին մէջ, նոյնինքն համացանցի ստեղծումէն 5 տարի ետք: Ասիկա կը նշանակէ, որ եթէ Կուկըլի իրաւաբանները յաջողին իրականացնել, ապա Միացեալ Նահանգներու Ներկայացուցչական տան գրադարանին մաս կազմող աւելի քան 33 միլիոն գիրքերէն իւրաքանչիւրին ամբողջական  բովանդակութեան հասողութիւնը պիտի ունենանք Կուկըլի ճամբով: Իսկ եթէ այս բոլորին վրայ աւելցնենք նաեւ տարբեր հրատարակութիւններու, թերթերու եւ անցողակի այլ բաներու բովանդակութիւնը, ապա Կուկըլի վրայ պիտի գտնենք պարունակութիւնը շուրջ 129,864,880 հրատարակութիւններու, որոնք լոյս տեսած են իւրաքանչիւր ցանկագրուած լեզուով` տպագրութեան յայտնագործումէն ի վեր: Իսկ եթէ նկատի ունենանք իւրաքանչիւր տեսերիզ, որ կը զետեղուի հանրութեան մատչելի համացանցի վրայ, եւ եթէ պարզապէս նկատի ունենաք Կուկըլի սեփականութիւն ԵուԹիուպը, ապա պիտի տեսնենք, թէ իւրաքանչիւր երկվայրկեանի Կուկըլի մէջ կ՛աւելնայ շուրջ մէկ ժամ տեւողութեամբ տեսերիզ:

Կուկըլ վայրն է աշխարհի գործառնութիւններուն, կրօնական հաստատութիւններուն, դպրոցներուն, գրադարաններուն, հաւաքական կեդրոններուն եւ հիւանդանոցներուն: Անիկա համաշխարհային հասցէատետր մըն է: Հոն կը գտնենք շուկաներու պարունակութիւնը, թերթերու արխիւները, սակարանային շուկաներու մէջ վայրկեանը վայրեկանին տեղի ունեցող շարժումները: Ասիկա կը նշանակէ, որ եթէ Կուկըլ շարունակէ իր ճամբան, ապա երկրագունդի վրայ իւրաքանչիւր փողոցի անկիւն եւ ճամբեզրի պատկեր` լուսանկարչական կատարելագործուած գործիքներով նկարուած, իր տեղը պիտի ունենայ Կուկըլի մէջ եւ տեւաբար պիտի այժմէականանայ, որքան որ կարելի է: Փողոցը դիտող Կուկըլի (Կուկըլ սթրիթ վիու) տրամաբանութիւնը կամ արդէն` գործունէութիւնը մտածել կու տայ, թէ քաղաքներու փողոցները պիտի պահուին որեւէ ժամանակէ աւելի կանոնաւոր լուսանկարչական հսկողութեան տակ, որովհետեւ որքան աւելի նոր եւ ամբողջական պատկերներ ունենայ Կուկըլը, մարդիկ այնքան աւելի օգտակար պիտի նկատեն զայն, հետեւաբար շատ աւելի պիտի դիմեն անոր: Եթէ Կուկըլ տակաւին չունի ձեր փնտռած մէկ տեղեկութիւնը, ապա կրնաք վստահ ըլլալ, թէ անիկա կը հետապնդէ ձեւ մը` ունենալու զայն, հաւաքելով եւ դասաւորելով հանրային որեւէ տեղեկութիւն, որ գոյութիւն ունի:

«ՏԻԵԶԵՐԱԿԱՆՕՐԷՆ ՄԱՏՉԵԼԻ»

Սակայն այս բոլորը պարզապէս կը ներկայացնեն այն, ինչ որ Կուկըլի մէջ կրնայ փնտռել հանրութիւնը, կամ` այն, ինչ որ «տիեզերականօրէն մատչելի է»: Այս բոլորը պարզապէս փոքր մէկ մասն են այն տեղեկութիւններուն, զորս իրողապէս ունի անիկա: Գիտե՛մ, թէ Կուկըլ տեղեակ է, որովհետեւ փնտռած  եւ գտած եմ, թէ 2011-ի ապրիլ 30-ին կը գտնուէի Ուիլըստըն Ճանքշըն կայարանին մէջ` ճամբորդելու համար դէպի արեւմուտք: Անիկա գիտէ, թէ ո՛ւր էի, ինչպէս գիտէ, թէ ո՛ւր կը գտնուիմ այս պահուս, որովհետեւ միլիոնաւոր անձերու պէս կը կրեմ Անտրոյտ տիպի մարդկային յատկանիշներով օժտուած խելացի հեռաձայն մը, որուն միացուցած եմ Կուկըլի միջոցով վայրեր գտնելու յատուկ սպասարկութիւն մը: Եթէ օգտագործէք Կուկըլի բոլոր արտադրութիւնները, ապա պիտի տեսնէք, թէ անկա գիտէ ինքնութիւնը բոլոր անոնց, որոնց հետ կը հաղորդակցինք ե – նամակով,  հեռաձայնային վայրկենական երկտողերով (ինսթընթ մեսէյճ)) եւ այս բոլորը` մայր ցանկի մը միջոցով, որ մատչելի է միայն մեզի եւ Կուկըլի: Եթէ գործածէք Կուկըլի արտադրութիւնները, պիտի տեսնէք, թէ անիկա ծանօթ է ձեր ե-նամակներուն եւ ձայնով ուղարկած երկտողերուն բովանդակութեան (Կուկըլ վոյս գրութեան կը վերածէ նման երկտողեր եւ զանոնք ե-նամակով կը յղէ ձեզի, միաժամանակ զանոնք առանց պայմանաժամի պահելով Կուկըլի սպասարկութիւններուն մէջ): Եթէ ձեզի համար գրաւիչ են Կուկըլի արտադրութիւնները եւ որեւէ տեղի հասողութիւն ընձեռելու անոնց խոստումները, ինչպէս նաեւ` ձեր համակարգիչը հրդեհի կամ գողութեան դէմ պաշտպանելու կոչուած թղթածրար մը պահելու անոր առաջարկները, ապա Կուկըլ տեղեակ կը դառնայ ձեր գրած իւրաքանչիւր թղթածրարին բովանդակութեան, ձեր կազմած հաշուական ցուցակներուն կամ որեւէ նիւթի մասին ձեր պատրաստած ներկայացումներուն: Եթէ շարունակուի բազմանալ Կուկըլի միջոցով գործող մարդամեքենայի յատկութիւններով օժտուած սարքերու զետեղումը, ինչպէս կը յուսայ այս ընկերութիւնը, ապա անիկա շուտով կրնայ տեղեակ ըլլալ ձեր սառնարանին պարունակութեան եւ ձեր տան մէջ ելեկտրականութեան սպառումի պատկերին:

Կուկըլ գիտէ՛, կամ կը ձգտի գիտնալ, եւ թերեւս շատեր հետզհետէ աւելի կը ձգտին գիտնալ ձեր քրետիթ քարտին թիւերը, գնումի հակումները, ծննդեան թուականը, առողջական անցեալը, ընթերցանութեան սովորութիւնները, երաժշտութեան ճաշակները, ձեր հետաքրքրութիւնները, օրինակ` առաջին ինթիֆատային մասին կամ Օտրի Հեփպըրնի ասպարէզին, դէպի Մեքսիքօ թռիչքներու ժամանակացոյցին, տոկոսէ զերծ փոխատուութիւններու կարելիութիւններուն կամ որեւէ բանի, որուն մասին ձանձրոյթով պիտի խորհրդածէիք  շաբթուան մէջ օր մը, յետմիջօրէի ժամը 3:45-ին, եւ այս բոլորը` շնորհիւ Կուկըլով կատարած ձեր փնտռտուքներուն: Ահաւասիկ` օրինակ մը. եթէ ունիք Կուկըլի սպասարկութեամբ գործող Անտրոյտ հեռաձայն մը, Կուկըլ կրնայ ենթադրել ձեր տան հասցէն, որովհետեւ հաւանաբար գիշերները հոն պէտք է գտնուի ձեր հեռաձայնը: Ասիկա չի նշանակեր, թէ Կուկըլի մէկ պաշտօնեան պիտի լրտեսէր ձեր հեռաձայնը` գիտնալու համար, թէ ո՛ւր կը գիշերէք: Այլ Կուկըլ, իբրեւ սպասարկութիւն, բացայայտօրէն կը հետեւցնէ ձեր ապրած վայրը եւ բացայայտօրէն զայն կ՛արձանագրէ իբրեւ «տան հասցէ»` վայրեր ճշդող իր սպասարկութեան մէջ, որպէսզի զայն տեղադրէ ձեր «աշխատանքի հասցէին» կողքին, ուր կ՛անցընէք ցերեկուան ձեր ժամերը:

ՎԱԽՑՆԵԼՈՒ ԱՍՏԻՃԱՆ ՃՇԳՐԻՏ

Ոմանք սարսափելի կը նկատեն այս բոլորը: Եւ որովհետեւ Կուկըլ իր եկամուտին 95 առ հարիւրը կ՛ապահովէ ծանուցումներ վաճառելով, այսինքն կը շահի տարեկան 30 միլիառ տոլար, ինչ որ կրկնապատիկն է երաժշտական ձայնագրութեան ճարտարարուեստին համաշխարհային տարեկան եկամուտին, շատերուն մտավախութիւնը այն է, թէ մեր մասին անոր հաւաքած բոլոր տեղեկութիւնները կը գործածուին` ստեղծելու համար վախցնելու աստիճան ճշգրիտ պատկեր մը մեր մասին, զոր հետագային Կուկըլ կրնայ ներկայացնել ծանուցողներու` իբրեւ ներկայ կարելիութիւններով մէկտեղուած ամէնէն ամբողջական պատկերը միլիառաւոր անձերու: Կը թուի, թէ այս մտավախութիւնը հիմնուած է այն ենթադրութեան վրայ, որ եթէ Կուկըլ կը հաւաքէ այս բոլոր տեղեկութիւնները, ապա այս մէկը կը կատարէ շահ ապահովելու համար: Ի վերջոյ անիկա հասութաբեր ընկերութիւն մըն է: «Մենք Կուկըլի յաճախորդներ չենք,- կը գրէ Սիւա Վայտհիանաթան «Տը կուկըլայզէյշըն աֆ էվրիթինկ» գիրքին մէջ:- Մենք անոր արդիւնքն ենք: Մենք, ինչպէս նաեւ մեր երեւակայած բաները, մեր կախարդական հմայեակները, մեր ցանկութիւններն ու նախասիրութիւնները այն բաներն են, զորս Կուկըլ կը վաճառէ եւ կը ծանուցէ»: Վայտհիանաթան, որ կը սիրէ նմանաձայն բառերու գործածութիւնը, սակայն այնքան ալ չի սիրեր փաստեր նշել, չի բացատրեր, թէ ի՛նչ ըսել կ՛ուզէ` «կը ծախէ» ըսելով (կամ արդեօք որեւէ նշանակութիւն ունի՞ «երազ մը ծախելը»): Սակայն, եթէ ան ըսել կ՛ուզէ, թէ Կուկըլ մեր մասին իր հաւաքած տեղեկութիւնները տրամադրելի կը դարձնէ ծանուցողներու, ապա կը սխալի: Կարելի չէ Կուկըլի գործիքներով ծանուցում մը հասցնել 32 տարեկան տղամարդու մը, որ կը բնակի Լոնտոնի մէջ, կ՛աշխատի Կոլտման Սաքս հաստատութեան մէջ եւ կը սիրէ դահուկել մասնաւորաբար Քուրշըւելի մէջ: Այս մէկը կարելի է իրագործել Ֆէյսպուքի ճամբով: Սակայն այն կարելիութիւնները, զորս Կուկըլ կ՛ընձեռէ ծանուցողներուն, համեմատաբար սահմանափակ են: Առաւելագոյնը, որ կրնայ ընել անիկա, թիրախ մը ընձեռելն է ծանուցողներու, որպէսզի անոնք հասողութիւն ունենան որոշ հետաքրքրութեամբ անձերու, օրինակ` անոնց, որոնք փնտռտուքներ կը կատարեն դահուկելու եւ յարակից խաղերու մասին: Սակայն ծանուցողներ միշտ ալ հասողութիւն ունեցած են նման անձերու` ծանուցումներ հրատարակելով, օրինակ, «Սքի էնտ Սնոպորտինկ» թերթին մէջ: Այլ պարագաներու Կուկըլ ի՛նք կ՛որոշէ, թէ ո՛ւր եւ ե՛րբ ծանուցումներ պիտի կցէ` օգտագործելով հանրահաշիւներու (ալկորիթմ) իր սեփական համակարգը, զանոնք զետեղելով այնպիսի տեղեր, ուր գիտէ, թէ կրնան գտնուիլ զանոնք կարդացող ամէնէն աւելի մեծ թիւով անձեր: Ծանուցողները դուրս են այս օղակէն:

Հետեւաբար ինչո՞ւ Կուկըլ չի ծախեր իր հաւաքած անձնական տեղեկութիւնները, երբ այնքան շատ տեղեկութիւն ունի մեր մասին: Պատճառներէն մէկը հաւանաբար այն է, թէ այս մէկը «չարիք» պիտի նկատուէր: Իրօք, Կուկըլի նշանաբանը կ՛ըսէ. «Չար մի՛ ըլլար», մի՛ դառնար պատանդը բախտին, եթէ երբեք գոյութիւն ունի անիկա, թէեւ ասիկա սովորաբար կը նշանակէ` «մի՛ գործեր այնպիսի արարքներ, որոնք կրնան զայրոյթ պատճառել Կուկըլ գործածողներուն»: Պիտի զայրանայինք եւ պիտի նախընտրէինք գործածել մրցակից սպասարկութիւն մը, եթէ Կուկըլ հրապարակէր մեր մասին տեղեկութիւններ, որ չէինք գիտեր, թէ ունէր անիկա, կամ` նոյնիսկ մենք անտեղեակ էինք անոնց, ինչպէս այն հաւանականութիւնը, թէ կը տառապինք որոշ հիւանդութենէ մը. այս մէկը Կուկըլ պիտի հետեւցնէր մեր կողմէ կատարուած փնտռտուքներէն: Ֆէյսպուք կրնայ չարիք գործել եւ ներումի արժանանալ: Սակայն արդեօք այդպէ՞ս է: Որովհետեւ անձնական այն տեղեկութիւնը, որ Ֆէյսպուք տրամադրելի կը դարձնէ իբրեւ թիրախ օգտագործուելու համար, այնպիսի տեղեկութիւն է, զոր Ֆէյսպուք գործածողները կամաւոր կերպով յանձնած են, երբ ամբողջացուցած են իրենց անձին վերաբերող հարցարաններ: Օրինակ` ծննդեան թուական, ամուսնական վիճակ, բնակավայր, աշխատավայր: Ամէն անգամ, որ անոնք սեղմեն «լայք» կոճակը համացանցի վրայ, անոնք անխուսափելիօրէն կը յայտարարեն իրենց մէկ հետաքրքրութիւնը, որ կրնայ օգտագործուիլ` զիրենք ընտրելու համար իբրեւ թիրախ: Սակայն այլ պատճառ մըն ալ հաւանաբար այն է, թէ Կուկըլի հաւաքած տեղեկութիւնը շատ թանկագին է` զայն ուրիշին հետ բաժնելու համար, թէ` անիկա այլ շարժառիթ մը ունի` հաւաքելու իւրաքանչիւր տեղեկութիւն, որ կարելի է հաւաքել, թէ` անոր կուտակած տեղեկութիւնը դրամէն աւելի սուղ կ՛արժէ:

ՏԱԿԱՒԻՆ ՍՈՐՎԵԼՈՒ ԸՆԹԱՑՔԻՆ ՄԷՋ

Բուն պատճառը այն է, թէ Կուկըլ տակաւին կը սորվի: Որքան աւելի տեղեկութիւն հաւաքէ անիկա, այնքան աւելի կը գիտնայ եւ այնքան աւելի կը կատարելագործէ իր գործունէութիւնը: Անշուշտ, որքան աւելի կատարելագործուի, անյքան աւելի դրամ կը շահի, եւ որքան աւելի դրամ շահի` այնքան աւելի տեղեկութիւն կը հաւաքէ եւ աւելի կը կատարելագործէ իր սպասարկութիւնները: Կուկըլ մասնագիտացած է այս թէ այն ձեւով միշտ յաղթական դուրս գալու մէջ, սակայն զարմանալին այն է, թէ այս գործընթացը վերջ չունի: Ցարդ իր սորված բաներուն շնորհիւ` Կուկըլ այլեւս պարզապէս համացանցի վրայ փնտռտուքներ կատարող այն տպաւորիչ գործիքը չէ, ինչ որ էր 10 տարի առաջ: Այդ ժամանակ կ՛ենթադրուէր, թէ անոր յաջողութեան բանալին ՓէյճՌենքն էր, որ կը փոխանցէր կատարելապէս ճշգրիտ արդիւնքներ (ինչպէս կը թուէր այդ ատեն): ՓէյճՌենք օրէնքներու շարք մըն էր, որ իւրաքանչիւր կայքէջի համար կը սահմանէր արժէք մը: Ասիկա ցոյց կու տար, թէ որքա՛ն հեղինակաւոր էր տուեալ կայքէջը, հիմնուած` անոր հետ կապուած այլ կայքէջերու թիւին եւ հեղինակութեան վրայ: Զայն յայտնագործած անձը` Լերի Փէյճ (ուրկէ կու գայ չարաճիճի ՓէյճՌենքը) Կուկըլի հիմնադիրներէն էր եւ այժմ դարձեալ անոր գլխաւոր ղեկավարն է: Ան օգտագործած էր ակադեմական ծանօթագրութիւններու համակարգը, որուն մէջ կարեւոր կը նկատուին թերթերու մէջ լոյս տեսած յօդուածներու եւ գիրքերու անունները, երբ անոնց ակնարկութիւններ կատարուած են յատկանշական այլ յօդուածներու կամ գիրքերու մէջ, ինչպէս կը բացատրէ Սթիւըն Լեւի` իր «Ին տը փլեքս» գիրքին մէջ: Լեւի կը սիրէ տպաւորիչ ծագումնաբանութիւնը: Սակայն քիչեր պիտի մտածէին այն իրողութեան մասին, թէ Փէյճ եւ ՓէյճՌենքի մէկ այլ հիմնադիրը` Սերգէյ Պրին նուաճումներ իրագործած են, որովհետեւ երկուքն ալ «Մոնթեսորիի տղաներ» էին, որոնք կանուխ տարիքէն սորված էին հաւատալ, թէ ամէն ինչ կարելի էր: Սակայն հաւանաբար Լեւիի բացատրութիւնը ճիշդ է այն առումով, թէ Փէյճ կու գար ակադեմական ընտանիքէ մը. հայրը դասախօս էր Միշիկընի համալսարանին մէջ, եւ մանկութեան տեւաբար կը շրջէր Սթանֆորտի համալսարանին տարածքներուն վրայ, ինչ որ կը նշանակէ, թէ երբ դէմ յանդիման եկած էր այն հարցին, թէ ինչպէ՛ս պէտք էր նիւթերը բաժնէր ըստ կարեւորութեան, ան անդրադարձած էր, թէ համացանցին անհրաժեշտ մօտեցումը շատ նման էր ակադեմական մարզին մէջ կիրարկուած մօտեցումին: Լերան ստորոտին գտնուող կրտսեր ակադեմականները կամ տկար կայքերու սեփականատէրերը կը ձգտին իրենցմէ բարձր գտնուող հեղինակութիւններու ճանաչումին, ինչպէս` անուանի դասախօսներ կամ համացանցի համաշխարհային կայքեր: Հետեւաբար անոնք կը նշեն ծանօթագրութիւններ` յուսալով, որ պիտի օգտուին անոնց վայելած ճանաչումէն: Նման ծանօթագրութիւններու վրայ հիմնուած դասաւորումներ գերազանցութեան չափանիշներ չեն անպայման: Սակայն անոնք կ՛արտացոլեն, թէ մարդկութիւնը  ի՛նչ բան կը ճանչնայ իբրեւ հեղինակութիւն:

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES