ԸՄԲՌՆԵԼ ԼԻՊԻՈՅ ԲԱՆՏԵՐՈՒ ՔԱՈՍԸ

Ալժուտայտա բանտը

Լիպիոյ ղեկավար գնդապետ Մ. Քազզաֆիի քաոսային տապալումին հետ ամբաստանութիւններ սկսան տարածուիլ, որ երկրին բանտերը չարաշահման եւ անարդարութեան վայրեր եղած են:

Պի.Պի.Սի.ի լրագրող Քարոլին Հաուլին հանդիպեցաւ քաղաքայինի մը, որ որոշած է մաքրաջրել ակնյայտ միտումը:

55-ամեայ Թահեր Հիւսնէյն կը բնակէր Քալիֆորնիոյ Սաքրամենթօ քաղաքին մէջ, ուր ինքնաշարժներ կը վաճառէր  եւ կամաւոր ստանձնած էր բանտի մէջ իսլամ հոգեւորականի աշխատանքը: Այժմ ան կառավարիչն է Ժուտայտայի, որ Լիպիոյ մայրաքաղաք Թրիփոլիի մէջ ամէնէն մեծ բանտերէն մէկն է:

Լիպիոյ մէջ շարունակուող քաղաքական եւ ապահովական դատարկութեան մէջ ան ատիկա կամաւոր կ՛ընէ:

Բանտի կառավարումը անցեալ ամիս ստանձնելէն ի վեր (ժամանակաւոր դասաւորումով մը), ինք եւ իրեն հետ աշխատող մարդիկը աշխատավարձ չեն ստացած:

Թ. Հիւսնէյն

«Ես կ՛ուզեմ օգնել նոր Լիպիոյ կառուցումին,- կ՛ըսէ Թահեր Հիւսնէյն:- Բայց կառավարութենէն օգնութիւն չկայ: Մենք աշխատավարձ չենք ստանար: Ես գիշերները միայն 2-3 ժամ կը քնանամ, շատ ընելիքներ կան: Բանտարկեալներուն համար իմ դրամովս օճառ գնեցի»:

«ԳԱՂՏՆԻ ՊԱՀԵԼԻՔ ՈՉԻՆՉ»

Հիւսնէյն, որ Լիպիա վերադառնալէ ետք ինք եւս այս տարեսկիզբին բանտարկուած էր Ժուտայտայի մէջ, կ՛ըսէ, թէ ինք տրորած, ջախջախած է բանտին մէջ տեղի ունեցող չարաշահումները, զեղծումները:

«Մենք դուրս շպրտեցինք այն մարդիկը, որոնք այդ բաները կ՛ընէին: Ես ատիկա հանդուրժելու պատրաստ չէի: Ասիկա պէտք է քաղաքակրթուած վայր մը ըլլայ: Դուք ազատ էք շրջագայելու եւ դիտելու: Մենք գաղտնի պահելիք ոչինչ ունինք», ըսաւ ան Պի.Պի.Սի.ին:

Շուրջ 1000 արգելափակեալներու շարքին է քարիւղի ընկերութեան համար աշխատող նախկին օդաչու մը` Ժումաա Սալեհ, բանտարկութեան առաջին օրը, աչքը կապուած, ելեկտրական հոսանքի ցնցումներու ենթարկուած է ամբողջ գիշերը: Ասիկա անշուշտ` Թահեր Հիւսնէյնի ժամանումէն առաջ:

Բանտարկեալները հաստատեցին, որ խոշտանգումները այժմ դադրած են Ժուտայտայի մէջ:

Բայց ասիկա միայն մէկն է Լիպիոյ քանի մը բանտերէն, որոնք ներկայիս կը գտնուին տարբեր զինուորական խորհուրդներու եւ զօրամասերու զանգուածի մը հսկողութեան տակ:

Եւ Ներման միջազգային կազմակերպութիւնը նկարագրած է «համատարած» չարաշահումներ` վերջին քանի մը շաբաթներուն:

Կազմակերպութիւնը կ՛ըսէ, որ կալանաւորման կեդրոններէն մէկուն մէջ իր հետազօտողները մտրակի ձայներ եւ ճիչեր լսած է: Այլ կեդրոնի մը մէջ նշմարած են գաւազան, պարան եւ ռետինէ խողովակ:

«Այս արգելափակեալները շատ պարագաներու մէջ առանց հրամանագիրի ձերբակալուած են, խոշտանգուած (երբեմն` աւելի վատ տառապանքներու ենթարկուած են), ձերբակալութեան եւ արգելարան ժամանելու ատեն», կ՛ըսէ կազմակերպութենէն Հասիպա Հաժ Սահրաուի:

«Անոնք խոշտանգումներու ենթակայ են զինեալ ուժերու անդամներու կողմէ, որոնք յաճախ իրենց անձնական նախաձեռնութեամբ կը գործեն»:

Թրիփոլիի բնակիչ մը, սեւ լիպիացի մը, որ շատ վախցած էր իր ինքնութիւնը բացայայտելու համար, Պի. Պի. Սի.ին ըսաւ, որ զինեալներ ծխախոտներ մարած են իր կռնակին եւ ոտքին  վրայ, որովհետեւ ինք թաւարղա ցեղախումբէն է, որ կ՛աջակցի, կը զօրակցի տապալած ղեկավար գնդապետ Մ. Քազզաֆիի:

«Ես զինուոր մը չեմ: Ես պատերազմին հետ ոչ մէկ կապ ունիմ: Եւ այժմ ես սարսափած եմ», ըսաւ ան:

Արդարութեան գործող նախարար Մոհամետ Ալակի խոստացած է հետաքննել` կեդրոնական վերահսկողութեան բացակայութիւնը մեղադրելով այս խնդրին համար:

«Ես ձեզի կրնամ վստահեցնել, որ այս արարքները կազմակերպուած չեն: Թերեւս ատոնք անհատներու արարքներն են, ոչ աւելին», ըսաւ ան:

«Մեր յեղափոխութիւնը իրականացաւ, որովհետեւ մենք մարդկային իրաւունքներ կ՛ուզենք, այնպէս որ, մենք չենք կրնար այսպիսի բռնարարք արտօնել»:

Ժուտայտայի մէջ արգելափակեալները իրենց երեսները փակցուցին ճաղերուն` պատմելու համար իրենց պատմութիւնները:

«ՀԱՃԻՍ ՕԳՆԷ»

«Բանտարկեալներու մեծամասնութիւնը անմեղ է», կը հաստատէ բանտապահը: ն համար իմ դրամովս օճառ գնեցի»:

«Հոս գտնուողներուն միայն մէկ առ հարիւրը յանցաւոր է», ըսաւ արգելափակեալ մը:

«Այն մարդիկը, որոնք իսկապէս մեղաւոր են, բոլորն ալ փախած են: Մենք բոլորս կալանաւորուած ենք, որովհետեւ անոնք կը կարծեն, թէ մենք Քազզաֆիի աջակցած ենք: Բայց ամէն ոք պէտք էր աջակցէր Քազզաֆիի»:

Այլ անձ մը ըսաւ, թէ ինք կալանաւորուած է, որովհետեւ կառավարամէտ զինեալները կը փնտռէին իր եղբայրը, որ իբրեւ զինուոր ծառայած էր բանակին: Ուրիշ մը ձերբակալուած է, երբ անոր ինքնաշարժին նստարանին տակէն Քազզաֆիի լուսանկարը յայտնաբերուած է:

Երրորդ մը նշեց, թէ ինք պարզապէս կալանաւորուած է արիւնի վրիժառութեան մը համար:

«Անոնք ոչինչ, ոչ մէկ հետաքննութիւն ըրին,- ըսաւ ան` արցունքները հոսեցնելով դէմքին վրայ:- Ես տուն կ՛ուզեմ երթալ»:

Հիւսնէյն կը գիտակցի, կ՛ընդունի, որ արգելափակեալներէն ոմանք անմեղ են:

Անոնց շարքին կան հարիւրաւոր նիկերիացիներ եւ ափրիկեան այլ երկիրներէ անձեր (այրեր եւ կիներ), որոնք կալանաւորուած են, որովհետեւ կեցութեան օրինական փաստաթուղթերը չունէին:

«Հաճի՛ս, հաճի՛ս, բան մը ըրէ մեզի օգնելու համար», աղաչեց յուսահատ կին մը` Օլիչի Տիոքա:

Ներման միջազգային կազմակերպութիւնը գիտակից է այն հիմնական մարտահրաւէրներուն, զորս կը դիմագրաւեն Լիպիոյ նոր իշխանութիւնները:

Բայց կազմակերպութիւնը կոչ ըրած է անոնց, որպէսզի շարունակուող չարաշահումները «չարատաւորեն նոր Լիպիոյ մարդկային իրաւանց ցուցանիշը»:

 

 

 

Share this Article
CATEGORIES