ՀԱՐԱԶԱՏ ՕՃԱԽ, ՈՐ ԱՐԴԷՆ ԵՐԿՈՒ ՏԱՐԵԿԱՆ Է

Բա­րե­րա­րու­թիւնը  եղած է բազ­մա­թիւ ազն­ուա­կան հա­յե­րու կեն­ցա­ղի ու կեան­քի մէկ կա­րե­ւոր մա­սը: Մա­նա­ւանդ օտար ափե­րուն  ապ­րած եւ հայ­րե­նի հող ու մշա­կոյ­թէ զրկուած հա­յե­րը ջանք չեն խնա­յած նոյն այդ օտար հո­ղե­րուն վրայ հա­յա­նպաստ գոր­ծեր կա­տա­րե­լու` այդ ձե­ւով պա­հե­լով հայ­րե­նի­քի ու ար­մատ­նե­րու հետ հո­գե­ւոր ու մնա­յուն կա­պը:  Այդ­պի­սի հա­յե­րէն եղած է նա­եւ եգիպ­տա­հայ  Աւե­տիս Չա­գեճ­եա­նը,  որուն մի­ջոց­նե­րով եգիպ­տա­հայ գա­ղու­թին մէջ կա­տար­ուած են  յի­շա­տա­կե­լի գոր­ծեր. անոր հո­վա­նա­ւո­րու­թեամբ կա­ռուցո­ւած շի­նու­թիւն­նե­րէն մաս մը տա­կա­ւին կան­գուն է Գա­հի­րէի մէջ` իբ­րեւ վկա­յու­թիւն ժա­մա­նա­կին  մեծ ու հզօր դե­րա­կա­տա­րու­թիւն ու­նե­ցած եգիպ­տա­հա­յու­թեան, ինչ­պէս, օրի­նակ, աւե­տա­րա­նա­կան հա­մայն­քի հայ­կա­կան եկե­ղե­ցին, որ Աւե­տիս Չա­գեճ­եան կա­ռու­ցած  է  իր մօր պատ­ուին: Այ­սօր ալ  եկե­ղեցիի պա­տին վրայ պահ­ուած է «Ի յի­շա­տակ Վիք­թոր­իա Չա­գեճ­եա­նի»  գրու­թիւնը…  Սա­կայն Աւե­տիս Չա­գեճ­եա­նի դուստ­րը` Լիւ­սի Չա­գեճ­եան-Թիւ­թիւնճ­եա­նը,  չի սի­րեր խօ­սիլ այդ մա­սին:  Ան իր հայ­րա­կան ըն­տա­նի­քին ամուր եւ հայ­կա­կան աւան­դոյթ­նե­րը իր մէջ պա­հած ու Լի­բա­նան եկած է,  հաս­տատ­ուած է հոս  եւ լու­ռու­մունջ կը շա­րու­նա­կէ բա­րե­րար ըն­տա­նի­քին աւան­դու­թիւն­նե­րը` միշտ, սա­կայն, խու­սա­փե­լով խօ­սե­լէ իր կա­տա­րած գոր­ծե­րուն մա­սին: Ան վստահ է,  որ  նուի­րա­տուն կամ բա­րե­րա­րը  իր կա­տա­րա­ծին մա­սին պէտք չէ բարձ­րա­ձայն խօ­սի, եթէ ան ի սրտէ  կա­տա­րած է, պէտք է միայն գո­հու­նա­կու­թիւն զգայ` տես­նե­լով գոր­ծին ար­դիւնք­նե­րը: Նոյն ձե­ւով,  տի­կին Լիւ­սին չման­րա­մաս­նեց  իր ու ամու­սի­նին` Կար­պիս Թիւ­թիւնճ­եա­նին կա­տա­րած բա­րե­րա­րու­թիւն­նե­րուն մա­սին,  բայց մենք գի­տենք, որ  այս ըն­տա­նի­քը իր նպաս­տը ու­նե­ցած է գա­ղու­թի մշա­կու­թա­յին, կրթա­կան մար­զե­րու մէջ, ինչ­պէս նա­եւ տա­րի­ներ շա­րու­նակ  աջակ­ցած է ըն­կե­րա­յին ծրա­գի­րի մը, որուն շնոր­հիւ օժան­դա­կու­թիւն ստա­ցած է 300 հայ ըն­տա­նիք:

Իսկ Թիւ­թիւնճ­եան ըն­տա­նի­քին անու­նով կա­տար­ուած ամե­նա­մեծ բա­րե­րա­րու­թիւնը թե­րեւս եր­կու տա­րի առաջ Շաղ­զոյ­եան կեդ­րո­նին մէջ բաց­ուած  Հա­մազ­գա­յի­նի «Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան» ցու­ցաս­րահն է, որուն հիմ­նադր­ման երկ­րորդ տա­րե­դար­ձը կը լրա­նայ այս օրե­րուն:

Հրա­շա­լի  ցու­ցաս­րահ է Հա­մազ­գա­յի­նի «Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան» սրա­հը, որ եր­կու տա­րի­նե­րու ըն­թաց­քին միայն դրա­կան ու հա­ճե­լի զգա­ցո­ղու­թիւն­ներ փո­խան­ցեց բո­լո­րիս:  Ցու­ցաս­րա­հը դար­ձաւ ոչ միայն կեր­պար­ուես­տի գոր­ծեր ցու­ցադ­րե­լու վայր, այլ նա­եւ` բազ­մա­թիւ ար­ուես­տա­սէր­նե­րու  հա­մար ջերմ ու հա­րա­զատ հան­դի­պում­նե­րու, ար­ուես­տի լոյ­սի ներ­քոյ զի­րար տես­նե­լու, միտ­քեր փո­խա­նա­կե­լու  կեդ­րոն մը…

Իր բա­ցու­մը կա­տա­րե­լով  2009 թուա­կա­նի նո­յեմ­բե­րին` ցու­ցաս­րա­հը իր գոր­ծու­նէ­ու­թեամբ ամ­րագր­ուե­ցաւ «Վա­հէ Սե­թեան» հրա­տա­րակ­չա­տան, գրա­տա­րած­ման կեդ­րո­նի եւ գրա­խա­նու­թի կող­քին եւ իբ­րեւ մշա­կու­թա­յին կա­ռոյց` մեծ դե­րա­կա­տա­րու­թիւն ստանձ­նեց  Հա­մազ­գա­յի­նի բազ­մա­ճիւղ գոր­ծու­նէ­ու­թեան մէջ, ի հար­կէ նա­եւ ըլ­լա­լով առա­ջին ար­հես­տա­վարժ  ցու­ցա­սրա­հը` թէ՛  Հա­մազ­գա­յի­նէն, թէ՛ Պուրճ Հա­մու­տէն  ներս առ­հա­սա­րակ:

Ցու­ցաս­րա­հի երկ­րորդ տա­րե­դար­ձին առի­թով «Ազ­դակ» հան­դի­պում ու­նե­ցաւ  ինչ­պէս  «Վա­հէ Սե­թեան» հրա­տա­րակ­չա­տան, գրա­տա­րած­ման կեդ­րո­նի տնօ­րէն Յա­կոբ Հա­ւա­թեա­նին, այն­պէս ալ ցու­ցաս­րա­հին մէջ ան­հա­տա­կան ու խմբա­յին ցու­ցա­հան­դէս­ներ ու­նե­ցած   կարգ մը ար­ուես­տա­գէտ­նե­րու, ինչ­պէս նա­եւ ցու­ցաս­րա­հի գե­ղար­ուես­տա­կան յանձ­նա­խում­բի քա­նի մը ան­դամ­նե­րու հետ:

Յա­կոբ Հա­ւա­թեան նշեց, որ ի սկզբա­նէ, մին­չեւ ցու­ցաս­րա­հին հիմ­նու­մը,  իրենց առ­ջեւ առա­ջադ­րանք­ներ դրած են, որոնց մէկ մա­սը կա­տար­ուած է.  «Ի սկզբա­նէ  նպա­տակ կար լի­բա­նա­նա­հայ մշա­կու­թա­յին կեան­քին բե­րել նոր որակ  եւ մթնո­լորտ, մեր մշա­կու­թա­սէր հան­րու­թեան ծա­նօ­թաց­նել հայ­րե­նի եւ սփիւռ­քա­հայ գե­ղան­կա­րիչ­նե­րը,  քան­դա­կա­գործ­ներն ու այլ մար­զե­րու մէջ  իրենց ար­ժա­նա­ւոր դիր­քե­րը նուա­ճած ար­ուես­տա­գէտ­նե­րը,  բաց­ուիլ տե­ղա­կան մի­ջա­վայ­րին   եւ մեր մշա­կու­թա­յին  հա­րուստ ժա­ռան­գու­թեանն ու աւան­դին իրա­զեկ դարձ­նել նա­եւ  լի­բա­նան­ցի ժո­ղո­վուր­դը: Ան­շուշտ շատ ընե­լիք­ներ կան տա­կա­ւին, սա­կայն կրնանք ըսել, որ այս բո­լո­րը իրա­կա­նաց­նե­լու հա­մար ճա­նա­պար­հի մէկ մա­սը ար­դէն ան­ցած ենք», «Ազ­դակ»ին ըսաւ Յա­կոբ Հա­ւա­թեան, շեշ­տե­լով կա­րե­ւո­րու­թիւնը մա­նա­ւանդ ար­ուես­տա­սէր­նե­րուն դե­րին այդ ան­ցած ճա­նա­պար­հին մէջ.  «Մեր ար­ուես­տա­սէր հա­սա­րա­կու­թիւնը գիտ­ցաւ ար­ժե­ւո­րել այս­պի­սի  հաս­տա­տու­թեան  մը  ներ­կա­յու­թիւնը` գա­ղու­թին մէջ: Այս եր­կու տա­րի­նե­րը մէկ ան­գամ եւս ապա­ցու­ցե­ցին, որ մենք ու­նինք բարձ­րա­ճա­շակ ար­ուես­տա­սէր», Յա­կոբ Հա­ւա­թեան  այդ մէ­կը հա­մա­րեց յա­ջո­ղու­թեան հիմ­նա­քա­րե­րէն մէ­կը` մեծ ուժ նկա­տե­լով ոչ միայն ար­ուես­տա­գէ­տը, այլ` ար­ուես­տա­սէ­րը, որուն հա­մար է, որ ամէն ջանք ու եռանդ կը թափ­ուի` ցու­ցա­հան­դէս մը յա­ջողց­նե­լու հա­մար:

Ցու­ցաս­րա­հը բաց­ուած է` լրաց­նե­լու նա­եւ ցու­ցաս­րա­հա­յին աս­պա­րէ­զի` մեր մէջ առ­կայ բա­ցը, հայ­կա­կան մի­ջա­վայ­րին մէջ գրե­թէ չկան ցու­ցաս­րահ­ներ, եւ հայ  նկա­րիչ­նե­րուն իրենց ապ­րած ու ստեղ­ծա­գոր­ծած մի­ջա­վայ­րին մէջ ան­հա­տա­կան ցու­ցա­հան­դէս ու­նե­նա­լու քիչ հնա­րա­ւո­րու­թիւն տրուած էր:

Ցու­ցաս­րա­հը իր գոր­ծու­նէ­ու­թեամբ չմնաց զուտ հայ­կա­կան  ­ծիրին մէջ, այլ աւել­ցաւ Լի­բա­նա­նի մէջ գոր­ծող հին ու նոր ցու­ցաս­րահ­նե­րու կար­գին` դառ­նա­լով գե­ղար­ուես­տի գոր­ծե­րու ցու­ցադ­րու­թեան մնա­յուն հաս­ցէ մը:

Մի­ա­ժա­մա­նակ ցու­ցաս­րա­հին մէջ ցու­ցադրո­ւած գոր­ծե­րուն հան­դէպ  հե­տաքրք­րու­թիւն կար նա­եւ Լի­բա­նա­նէն դուրս:

«Անոնք, որոնք զա­նա­զան առիթ­նե­րով Լի­բա­նան այ­ցե­լե­ցին, մե­ծա­պէս գնա­հա­տե­ցին կա­տար­ուած աշ­խա­տան­քը, եւ իրենք ալ առիթ ու­նե­ցան ար­ուես­տի այդ  գե­ղե­ցիկ գոր­ծե­րէն   ու­նե­նա­լու եւ տա­նե­լու իրենց հետ», աւել­ցուց Յա­կոբ Հա­ւա­թեան:

Լի­բա­նա­նէն դուրս հե­տաքրք­րու­թեա­նը կը նպաս­տէ նա­եւ ցու­ցաս­րա­հի  ար­դէն գոր­ծող կայ­քէ­ջը` www.artgallery.hamazkayin.com

Կայ­քէ­ջը ոչ միայն Հա­մազ­գա­յի­նի ցու­ցաս­րա­հին քա­րոզ­չու­թիւն է, այլ նա­եւ ձե­ւով մը քա­րոզ­չու­թիւնն է այն­տեղ ցու­ցադր­ուած ար­ուես­տա­գէտ­նե­րուն եւ նա­եւ ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն­նե­րու  հա­մար հսկա­յա­կան շտե­մա­րան մըն է, եւ այդ մէ­կը իր նպաս­տը կը բե­րէ այս մար­զի զար­գաց­ման հո­լո­վոյ­թին:

Ան  նման կա­ռոյ­ցի մը գո­յու­թիւնն ու անհ­րա­ժեշ­տու­թիւնը կա­րե­ւոր նկա­տեց ինչ­պէս ժո­ղո­վուր­դի եւ ար­ուես­տա­սէր հա­սա­րա­կու­թեան գե­ղար­ուես­տա­կան մա­կար­դա­կի բարձ­րաց­ման, այն­պէս ալ նոր սե­րուն­դին հա­մար: Բազ­մա­թիւ ու­սա­նող­ներ, դպրոց­նե­րէն աշա­կեր­տա­կան խում­բեր այ­ցե­լած են եւ կը շա­րու­նա­կեն այ­ցե­լել ցու­ցաս­րահ` հա­ղոր­դակց­ուե­լու ժա­մա­նա­կա­կից գե­ղան­կար­չու­թեան, տեղ­ւոյն վրայ անոնք ստա­ցած են իրենց յու­զող հար­ցե­րուն  պա­տաս­խան­նե­րը կա՛մ հե­ղի­նա­կի, կա՛մ մաս­նա­գէ­տի կող­մէ. «Այդ մէ­կը իր դրա­կան  ազ­դե­ցու­թիւնն ան­պայ­ման ու­նե­նա­լու է անոնց հո­գե­կերտ­ուած­քին վրայ. ար­ուես­տը ազն­ուաց­նող, բիւ­րե­ղաց­նող բարձր գա­ղա­փար­ներ ներշն­չող մարզ մըն է եւ ար­ուես­տի հետ առն­չուող պա­տանի­ին միայն դրա­կանն է, որ  կը փո­խան­ցէ», մեր զրոյ­ցի ըն­թաց­քին նշեց Յա­կոբ Հա­ւա­թեան:

Ցու­ցաս­րա­հը ար­դէն եր­կու տա­րե­կան է եւ ձեռք­բե­րում­նե­րուն կող­քին խօ­սե­լով նա­եւ դժուա­րու­թիւն­նե­րու մա­սին, Յ. Հա­ւա­թեան յայտ­նեց հե­տեւ­եա­լը.

«Դժուա­րու­թիւն­ներ գրե­թէ չեն եղած, ինչ ալ որ եղած են, եղած են առար­կա­յա­կան հար­ցեր: Ի վեր­ջոյ,  այս մար­զը նա­եւ ձե­ւով մը ներդ­րում պա­հան­ջող մարզ մըն է, են­թա­կան եթէ պի­տի ու­զէ բո­լոր ար­ուես­տա­գէտ­նե­րէն գոր­ծեր ու­նե­նալ, քիչ մը դժուար է այդ մէ­կը, այ­սօր­ուան պայ­ման­նե­րը թե­րեւս որոշ չա­փով մը կը դժուա­րաց­նեն գոր­ծը: Յու­սանք` աւե­լի բա­րեն­պաստ պայ­ման­նե­րու բե­րու­մով աւե­լի  լայն տա­րո­ղու­թիւն կը գտնէ աշ­խա­տան­քը», ըսաւ ան` չժխտե­լով, որ անց­նող ամիս­նե­րուն ցու­ցաս­րա­հը, այն­ուա­մե­նայ­նիւ, ար­դա­րա­ցու­ցած է ինք­զինք իբ­րեւ առեւտրա­կան կա­ռոյց եւ ձե­ւով մը նա­եւ սա­տա­րած է Հա­մազ­գա­յի­նի գրահ­րա­տա­րակ­չա­կան  աշ­խա­տանք­նե­րուն…

ՆԵՐ­ԿԱ­ՅԱՑ­ՆԵԼ ՄԻԱՅՆ ԲԱՐՁ­ՐԱՐ­ԺԷ­ՔԸ

Մեր զրու­ցա­կի­ցը յայտ­նեց, որ առա­ջին օրէն ցու­ցաս­րա­հին կից կազմ­ուե­ցաւ ար­ւես­տա­բան­նե­րէ եւ ար­ուես­տա­գէտ­նե­րէ բաղ­կա­ցած  գե­ղար­ուես­տա­կան  վար­չու­թիւն մը, որ  առա­ջին օրէն մին­չեւ այ­սօր մեծ բծախնդ­րու­թիւն  ցոյց տուած է ներ­կա­յաց­ւած դի­մում­նե­րուն, ներ­կա­յաց­ուած գոր­ծե­րու որա­կին.  «Այդ իմաս­տով շատ յա­ճախ կը պար­տա­ւոր­ուինք շատ աւե­լի բծախն­դիր ըլ­լալ, սրա­հը չվե­րա­ծել պար­զա­պէս նկար վա­ճա­ռե­լու վայ­րի մը,  մնալ  մաս­նա­գի­տա­կան բար­ձուն­քի վրայ: Սի­րո­ղա­կան բա­ժի­նը մեր առա­քե­լու­թե­ան մաս­ չի­ կազմ­եր», ըսաւ Յա­կոբ Հա­ւա­թեան:  Ան խօ­սե­ցաւ նա­եւ յա­ռա­ջի­կա­յին սրա­հի աշ­խա­տանք­նե­րուն մէջ սպա­սուող փո­փո­խու­թեան մա­սին. ցու­ցա­սրա­հը պի­տի դառ­նայ նա­եւ ար­ուես­տի նիւ­թե­րու շուրջ քննար­կում­նե­րու կեդ­րոն մը, ին­չը լրա­ցու­ցիչ առիթ մը կ՛ըլ­լայ ար­ուես­տա­գէտ­ներն ու ար­ուես­տա­գէտ­նե­րը  կրկին ան­գամ հա­մախմ­բե­լու: Այդ մէ­կը նա­եւ բազ­մա­թիւ գե­ղան­կա­րիչ­նե­րու ցան­կու­թիւն է: Մեր զրու­ցա­կի­ցը նկա­տեց, որ առ­հա­սա­րակ Լի­բա­նա­նի մէջ ար­ուես­տա­գէտ­նե­րը հան­դուր­ժող են մէ­կը միւ­սին կա­տա­րած գոր­ծին հան­դէպ, եւ զերծ են առ­հա­սա­րակ ըն­դուն­ուած եւ տա­րած­ուած այն մտայ­նու­թե­նէն, որ ար­ուես­տա­գէտ­նե­րը զի­րար չեն հան­դուր­ժեր. «Մենք մեր գոր­ծին մէջ տե­սանք, որ այդ մէ­կը շատ նուա­զա­գոյն է,  ընդ­հան­րա­պէս մէ­կը միւ­սին գործն ու յա­ջո­ղու­թիւնը շատ կը գնա­հա­տէ, առանձ­նա­պէս ակ­նա­ռու դիւ­րազ­գա­ցու­թիւն­ներ չկան այս առու­մով,  ինչ որ շատ  ող­ջու­նե­լի է,  քա­նի որ բո­լորն ալ, ինչ որ կ՛ընեն, իրենց գոր­ծին հա­ւա­տա­լով է, որ կ՛ընեն:  Իրեր­հաս­կա­ցո­ղու­թեան ոգին, որ կայ ար­ուես­տա­գէտ­նե­րուն մի­ջեւ, պար­տա­ւո­րեց­նող հան­գա­մանք է մե­զի հա­մար, որ մենք մնա­յուն ձե­ւով զի­րենք հա­մախմ­բենք եւ մի­ջա­վայր ստեղ­ծենք»:

«Եւ ի հար­կէ, առանց իրենց ազն­ուա­կա­նու­թիւնը վի­րա­ւո­րե­լու, կ՛ու­զեմ շնոր­հա­կա­լու­թիւն յայտ­նել Կար­պիս եւ Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան­նե­րուն, որոնք չմնա­ցին սոսկ բա­րե­րար­ներ եւ չբա­ւա­րար­ուե­ցան բա­րե­րա­րի իրենց կար­գա­վի­ճա­կով, այլ իրենց կա­րե­լին ըրին` սրա­հը նկա­տե­լով իրենց հա­րա­զատ օճա­խը, ապ­րե­ցան սրա­հի ու­րա­խու­թիւն­նե­րով եւ յա­ջո­ղու­թիւն­նե­րով:  Կրնամ ըսել, թէ որ­քան մեծ էր իրենց նիւ­թա­կան աջակ­ցու­թիւնը, նոյն­քան ալ մեծ էր նա­եւ բա­րո­յա­կան աջակ­ցու­թիւնը», Հա­մազ­գա­յի­նի «Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան» ցու­ցաս­րա­հի մա­սին մեր զրոյ­ցը այս­պէս եզ­րա­փա­կեց Յա­կոբ Հա­ւա­թեան:

Ցու­ցաս­րա­հը բաց­ուե­ցաւ Լի­բա­նա­նի երի­ցա­գոյն ար­ուես­տա­գէտ­նե­րէն մէ­կուն` Կիւ­վտէ­րի ցու­ցա­հան­դէ­սով, որուն ազ­դե­ցու­թիւնը բա­րե­բեր եւ դրա­կան եղաւ ցու­ցաս­րա­հին  հա­մար: Այդ դրա­կան ազ­դե­ցու­թեան մա­սին խոր իմաս­տա­սի­րու­թեամբ իր ցու­ցա­հան­դէ­սին օրը  խօ­սած էր նախ ինք` Կիւվ­տէր, ըսե­լով, որ տի­ե­զե­րա­կան մեծ ուժն է, որ ուղ­ղոր­դած է այս գոր­ծը…

Կիւ­վտէ­րի ցու­ցա­հան­դէ­սին յա­ջոր­դե­ցին ար­ժէ­քա­ւոր ու հե­տաքրք­րա­կան ցու­ցա­հան­դէս­ներ, որոնք նոր անուն­ներ ու ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան  ու­ղի­ներ բա­ցա­յայ­տե­ցին մեր մշա­կու­թա­յին կեան­քին մէջ: Մի­ա­ժա­մա­նակ ար­ուես­տա­սէ­րը հնա­րա­ւո­րու­թիւն ու­նե­ցաւ տես­նե­լու ար­դէն ծա­նօթ ար­ուես­տա­գէտ­նե­րու  նոր  գոր­ծեր: Ի յայտ եկան նոր ձե­ռագ­րեր, հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թեան   նոր  եւ ար­ուես­տի շա­հը պաշտ­պա­նող բազ­մա­թիւ մտայ­ղա­ցում­ներ:  Ցու­ցաս­րա­հը չմնաց լոկ գե­ղար­ուես­տի գոր­ծեր ցու­ցադ­րե­լու վայր մը, այլ դար­ձաւ ջերմ ու տա­քուկ մի­ջա­վայր, որ­տեղ մեր այս ան­պաշտ­պան օրե­րուն պաշտ­պան­ուած են   ար­ուես­տա­գէտն ու անոր շա­հը, մի­ա­ժա­մա­նակ  յարգ­ուած է շա­հը բարձ­րա­ճա­շակ  ար­ուես­տա­սէ­րին,  որ բո­լոր սրահ­նե­րուն մէջ  չէ, որ կրնայ գտնել  իր նա­խա­սի­րու­թիւն­նե­րուն հա­մա­պա­տաս­խան գոր­ծեր: Ցու­ցա­հան­դէ­սի բա­ցում­ներ, մտեր­միկ հան­դի­պում­ներ, զրոյց­ներ, քննար­կում­ներ, ծա­նօ­թու­թիւն­ներ, հին ծա­նօ­թու­թիւն­նե­րու վեր­յի­շում­ներ, գե­ղե­ցի­կի եւ լու­սա­ւո­րի  վե­րա­հաս­տա­տում…

 Ցու­ցաս­րա­հին մա­սին կը խօ­սին իրենք` ար­ուես­տա­գէտ­նե­րը.

Կիւ­վտէր, գե­ղան­կա­րիչ, Լի­բա­նան.- «Իմաս­տուն ցու­ցաս­րահ մըն է մեր այս ցու­ցաս­րա­հը,  ես զայն կեն­դա­նի օր­կա­նիզմ կը նկա­տեմ, որ ու­նի իր մտա­ծո­ղու­թիւնը, իր շնչա­ռու­թիւնը եւ իր շարժ­ուե­լու ուղ­ղու­թիւնը:

«Հետզ­հե­տէ ա՛լ աւե­լի կ՛ընդ­լայ­նէ իր աշ­խա­տանք­նե­րը, պի­տի գայ ժա­մա­նակ մը, երբ ամէն մարդ պի­տի ու­զէ հոն ցու­ցադր­ուիլ:  Այ­սօր 30-40 տար­ուան ցու­ցաս­րահ­ներ կան, որոնք կը նա­հան­ջեն, բայց Հա­մազ­գա­յի­նի ցու­ցաս­րա­հը առաջ գնաց: Պա­տիւ է, որ իմ ցու­ցա­հան­դէ­սով բաց­ուե­ցաւ անի­կա,  շատ լաւ ցու­ցա­հան­դէս մը ու­նե­ցայ եւ կը պատ­րաստ­ուիմ յա­ջորդ հա­ւա­քա­ծոս ներ­կա­յաց­նել, որ նո­րու­թիւն է, միշտ նո­րու­թիւն­ներ ու­նիմ, միշտ պատ­րաստ եմ իմ սի­րե­լի սրա­հին մէջ նոր գոր­ծեր ընե­լու»:

Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան, գե­ղան­կար­չու­հի, ցու­ցաս­րա­հի բա­րե­րա­րու­հի.- «Այս ցու­ցաս­րա­հին հիմ­նու­մը պա­տա­հա­կան չե­ղաւ, անի­կա իմ  սրտիս շատ խօ­սող բան մըն էր, մա­նա­ւանդ որ հայ­կա­կան շունչ պի­տի ըլ­լար, ատի­կա մե­զի հա­մար շատ կա­րե­ւոր է:  Ցու­ցաս­րա­հը սա­տար եղաւ հայ գա­ղու­թին, Պուրճ Հա­մու­տին, ամէն ինչ շատ յա­ջող ան­ցաւ, քով-քո­վի եկան ար­ուես­տա­գէտ­նե­րը, որոնց հա­մար   այս հան­դի­պում­նե­րը շատ կա­րե­ւոր են: Հա­րա­զատ սրահ մըն է, կար­ծես  բո­լորս մէկ տան մէջ կը հա­ւաք­ուինք,  տա­քուկ ու ջերմ բան մը կայ ատոր մէջ, մա­նա­ւանդ որ բո­լորս ալ  գրե­թէ զի­րար կը ճանչ­նանք: Ու­րախ եմ, որ այս­պէս բան մը եղաւ, ատ­կէ աւե­լի մեծ ու­րա­խու­թիւն չկայ ին­ծի հա­մար»:

Գրի­գոր Նո­րիկ­եան, գե­ղան­կա­րիչ, Լի­բա­նան.- Կը շնոր­հա­ւո­րեմ ան­շուշտ, եր­կու տա­րե­կան եղաւ ցու­ցաս­րա­հը եւ  մենք,  իբ­րեւ հայ նկա­րիչ­ներ, չենք կրնար չու­րա­խա­նալ, քա­նի որ  մե­զի հա­մար բաց­ուե­ցաւ ցու­ցաս­րա­հը:  Քա­ղա­քին մէջ կան այլ սրահ­ներ, սա­կայն առեւտ­րա­կան ուղղ­ւա­ծու­թիւն ու­նին, այս սրա­հը այդ­պի­սին չէ, այլ ար­ուես­տի  շունչ  մը եւ ուղղ­ուա­ծու­թիւն մը ու­նի: Ող­ջու­նե­լի է, որ նկա­րիչ­նե­րուն իրենց ցու­ցա­հան­դէ­սի բաց­ման առի­թով սրա­հը ինք   պատ­կե­րա­գիր­քը նուէր կ՛ընէ:  Նկա­րիչ­նե­րուն հնա­րա­ւո­րու­թիւն տուաւ իրենց գոր­ծե­րը կա­խե­լու տեղ ու­նե­նալ, այն­պէս, ինչ­պէս դե­րա­սա­նը բե­մի պէտք ու­նի, մենք` նկա­րիչ­ներս ալ պէտք ու­նինք սրա­հի, որ մեր նկար­նե­րը ցու­ցադ­րենք:

Տնօ­րէ­նը լաւ կ՛աշ­խա­տի, վար­չու­թիւն մը ստեղծ­ուած է, որ նոյն­պէս  լաւ կ՛աշ­խա­տի: Նոր անուն­նե­րը  ի յայտ եկան այս եր­կու տար­ուան ըն­թաց­քին, ին­չը  կ՛ող­ջու­նենք:

Կ՛ու­զենք, որ ցու­ցա­հան­դէս­նե­րէն զատ այս­տեղ նա­եւ քննար­կում­նե­րու կեդ­րոն ըլ­լայ, եւ այդ քննար­կում­նե­րը ըլ­լան ցու­ցա­հան­դէ­սէն դուրս: Եր­բեմն բա­ցու­մի օրը կու գան եւ ինձ­մէ կար­ծիք կը հարց­նեն նկա­րի մը մա­սին, բայց  ես բա­ցու­մին օրը չեմ կրնար կար­ծիք  յայտ­նել, ճիշդ չէ, այդ օրը ար­ուես­տա­գէ­տին օրն է, պէտք է առիթ տրուի, որ հե­տա­գայ օրե­րուն յայտն­ուին այդ կար­ծիք­նե­րը:

Հա­յաս­տան-սփիւռք կա­պե­րու առու­մով շատ կա­րե­ւոր կը նկա­տեմ կա­տար­ուած գոր­ծը,  յու­սանք` այդ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թիւնը փո­խա­դարձ կ՛ըլ­լայ, ոչ միայն Հա­յաս­տա­նէն գե­ղան­կա­րիչ­նե­րու ցու­ցա­հան­դէս­ներ կը կազ­մա­կերպ­ուին, այլ նա­եւ` այս­տե­ղէն հոն:

Ես շատ կա­րե­ւոր կը նկա­տեմ այս ցու­ցաս­րա­հին ներ­կա­յու­թիւնը մա­նա­ւանդ Պուրճ Հա­մու­տի մէջ:  Ժա­մա­նա­կին եթէ  ըսէ­ին, թէ Պուրճ Հա­մու­տի մէջ ցու­ցա­հան­դէս պի­տի ըլ­լայ, մարդ չէր գար, հի­մա Պուրճ Հա­մու­տը ձե­ւով  մը կեդ­րոն դար­ձաւ այդ առու­մով եւ ատի­կա` ի շնոր­հիւ ցու­ցաս­րա­հին:   Մենք բո­լորս շնոր­հա­կա­լու­թիւն կը յայտ­նենք Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եա­նին  եւ տնօ­րէ­նու­թեան, որ միշտ ծա­ռա­յեն ար­ուես­տին:

Սիլ­վա Աճեմ­եան, ար­ուես­տա­բան, Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան ցու­ցաս­րա­հի գե­ղար­ուես­տա­կան յանձ­նա­խում­բի ան­դամ.- «Մենք ու­րախ ենք, սա­կայն պէտք է ըսեմ, որ աշ­խա­տանք կայ տա­կա­ւին ընե­լիք, պէտք չէ բա­ւա­րա­րու­ինք եղա­ծով: Տա­կա­ւին նոր ճամ­բայ ելած ենք, յու­սամ` կը հաս­նինք աւե­լի լաւ ար­դիւնք­նե­րու»:

Մի­սաք Թերզ­եան, գե­ղան­կա­րիչ, ցու­ցաս­րա­հի գե­ղար­ուես­տա­կան յանձ­նա­խում­բի ան­դամ, Լի­բա­նան.- «Պէտք է ըսել, որ բաղ­դատ­մամբ այլ սրահ­նե­րու, որոնք տասն­եակ տա­րի­ներ հրա­պա­րա­կի վրայ են, մեր ցու­ցաս­րա­հը ար­դէն առա­ջին տարի­էն  յա­ջո­ղու­թիւն ու­նե­ցաւ: Շատ մարդ այ­ցե­լեց այս եր­կու տար­ուան ըն­թաց­քին,  ին­չը կը նշա­նա­կէ, որ մար­դիկ հե­տաքրքր­ուած են եւ կը քա­ջա­լե­րեն:  Այ­ցե­լու­նե­րը ե՛ւ հայ էին, ե՛ւ տե­ղա­ցի, նա­եւ` օտար­ներ: Ես շատ սրահ­նե­րու հետ կը գոր­ծակ­ցիմ եւ ըսեմ, որ այս վեր­ջին տա­րի­նե­րուն բո­լորն ալ գան­գատ ու­նին` թէ՛ այ­ցե­լու­նե­րու թիւի եւ թէ՛ մար­դոց հե­տաքրք­րու­թեան առու­մով, բայց մեր ցու­ցաս­րա­հը այդ սիւ­նա­կին մէջ չէ:  Ատոր պատ­ճառ­նե­րէն մէկն ալ թե­րեւս այն է, որ լուրջ աշ­խա­տանք կը տա­նինք ար­ժէ­քա­ւոր գոր­ծեր ընտ­րե­լու, միշտ լա­ւա­գոյ­նը ցու­ցադ­րե­լու առու­մով, չենք ու­զեր, որ մեր մա­կար­դա­կը ցած­նայ: Ես ցու­ցաս­րա­հին վար­չու­թեան մէջ եմ, եւ ամէն ինչ կ՛ընենք` ար­դէն ստեղծ­ուած մա­կար­դա­կը պա­հե­լու հա­մար: Անձ­նա­պէս  արա­բա­կան սրահ­նե­րու հետ շատ աշ­խա­տած եմ  եւ եր­բեք տար­բե­րու­թիւն չզգա­ցի մեր եւ իրենց սրահ­նե­րուն  մի­ջեւ, մեր ցու­ցաս­րահն ալ իր բարձր մա­կար­դա­կին վրայ է:  Միշտ լա­ւա­տես  ենք, յու­սանք, որ մեր աշ­խա­տանք­նե­րը պա­րա­պի չեն եր­թար, ժո­ղո­վուր­դը կը հա­ւա­տայ մեր գոր­ծին, միշտ կը քա­ջա­լե­րէ:  Արեւ­շա­տու­թիւն կը մաղ­թեմ նա­եւ տնօ­րէ­նու­թեան եւ Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եա­նին»:

Արե­ւիկ Պետ­րոս­եան, գե­ղան­կար­չու­հի, Հա­յաս­տան.-  «Իմ խո­րին հա­մոզ­մամբ բարձր արո­ւես­տը չի ճա­նա­չում ազ­գու­թիւն, կրօն, լե­զու,  սեռ, ժա­մա­նակ… Աշ­խար­հի պատ­մու­թեան առա­ջին իսկ էջե­րից մինչ այ­սօր մեզ հի­աց­նում, զար­գաց­նում, դաստ­ի­ա­րա­կում եւ կեանք է տա­լիս` մեզ հա­սած ար­ուես­տի այս ան­սահ­ման ժա­ռան­գու­թիւնը»:

Բայց կար­ծես այս փխրուն գե­ղեց­կու­թիւն ար­ւես­տը միշտ կա­րիք է ու­նե­ցել ոչ միայն հան­դի­սա­տե­սի, ար­ուես­տա­սէ­րի, քննա­դա­տի, այլ` նուիր­եալ ան­հատ­նե­րի,  որոնք շռայ­լօ­րէն կա­րո­ղա­ցել են ներդ­րել իրենց կեան­քը, ժա­մա­նա­կը,  որ­պէս­զի պաշտ­պա­նեն,  հարս­տաց­նեն, ներ­կա­յաց­նեն ու փո­խան­ցեն սե­րունդ­նե­րին: Ար­ուես­տա­սէր բա­րե­րար Յո­վիկ Քիւրքճ­եա­նի հո­վա­նա­ւո­րու­թեամբ եւ Հա­մազ­գա­յի­նի «Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան» սրա­հի հրա­ւէ­րով  այս տա­րի ես հիւ­րըն­կալ­ուե­ցի  Պէյ­րութ, Լի­բա­նան եւ ներ­կա­յաց­րի «Գոյ­ներ Հա­յաս­տա­նից»  նկար­նե­րիս հա­ւա­քա­ծոն: Կար­ծում եմ` այն մեծ հե­տաքրք­րու­թեան ար­ժա­նա­ցաւ: Ի հար­կէ, կ՛ու­զեմ առի­թից օգտ­ուել եւ շնոր­հա­կա­լու­թիւն յայտ­նել տի­կին Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եա­նին` այս գե­ղե­ցիկ ար­ուես­տի կեդ­րո­նը հիմ­նադ­րե­լու հա­մար, որն իր շուրջն է հա­ւա­քում գե­ղե­ցի­կի գա­ղա­փա­րով ապ­րող մարդ­կանց:

Եւ ինչ­պէս կա­րող եմ չնշել Հա­մազ­գա­յի­նի կեդ­րո­նի այն նուիր­եալ անձ­նա­կազ­մին, ազ­նիւ եւ իրենց գոր­ծին նուիր­ուած մարդ­կանց, ի դէմս Յա­կոբ Հա­ւա­թեա­նի, ով­քեր ուժ եւ եռանդ չեն խնա­յում իրենց աշ­խա­տան­քում: Իւ­րա­քան­չիւր նկա­րիչ կամ ստեղ­ծա­գոր­ծող էլ, իր կող­քը նման նուիր­ուած եւ պատ­րաս­տա­կամ մար­դիկ տես­նե­լով, ան­շուշտ ու­րախ եւ ինք­նավս­տահ պի­տի զգայ:

Ռազ­միկ Պեր­թիզ­եան, գե­ղան­կա­րիչ, Լի­բա­նան.– Մեր ապ­րած կեան­քի ձե­ւը  այն­պի­սին է, որ ստեղ­ծա­գոր­ծող մար­դիկ կտրուած են իրար­մէ, իրա­րու հան­դի­պե­լու քիչ տե­ղեր եւ առիթ­ներ կան: Այդ առու­մով ցու­ցաս­րա­հը լա­ւա­գոյն տե­ղե­րէն մէկն է` իրա­րու հան­դի­պե­լու, զրու­ցե­լու, նո­րու­թիւն­նե­րով եւ ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան միտ­քե­րով  կիս­ուե­լու:  Ցու­ցաս­րա­հը նո­րու­թիւն եւ նրբա­գոյն շունչ բե­րած է մեր գա­ղու­թին, ուր կը տի­րէ ձանձ­րոյ­թը:   Մի­ջա­վայր ստեղ­ծե­լու առու­մով նախ շատ կա­րե­ւոր կը նկա­տեմ այս սրա­հին գո­յու­թիւնը:

Ու­րախ եմ, որ ես ալ  ան­հա­տա­կան ցու­ցա­հան­դէս ու­նե­ցայ այս­տեղ, սրա­հը ըն­ձեռ­նեց իւ­րո­վի ներ­կա­յա­նա­լու,  մար­դոց հետ իւ­րո­վի շփուե­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւն, ին­չին իբ­րեւ  ար­դիւնք` զգա­ցի, որ գնա­հատ­ուած  եմ:  Եւ, տես­նե­լով արուես­տա­սէ­րի հե­տաքրք­րու­թիւնը պատ­մա­կան նիւ­թե­րու հան­դէպ, որոնք իմ գոր­ծե­րուս մէջ կան, ատի­կա ին­ծի ձե­ւով մը կը պար­տա­ւո­րեց­նէ, որ ես շա­րու­նա­կեմ այս նիւ­թը, ստեղ­ծա­գոր­ծեմ մեր պատ­մու­թեան կա­րե­ւո­րա­գոյն  դրուագ­նե­րուն շուրջ:

Ու­րա­խա­լի է տես­նել յատ­կա­պէս լի­բա­նան­եան լրատ­ուա­մի­ջոց­նե­րու ներ­կա­յու­թիւնը, որոնք բա­ցու­մի կամ հե­տա­գայ օրե­րուն ան­պայ­ման կ՛ադ­րա­դառ­նան ցու­ցա­հան­դէս­նե­րուն:

Գրի­գոր Ակոբ­եան, գե­ղան­կա­րիչ, Քա­նա­տա.- «Ես ան­կեղ­ծօ­րէն զար­մա­ցած եմ, թէ  ինչ­պի­սի լաւ ցու­ցա­հան­դէս կրնայ կազ­մա­կեր­պել «Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան» սրա­հը` սկսած հրա­ւի­րա­տոմ­սե­րէն, ծա­նու­ցում­նե­րէն, պատ­կե­րա­գիր­քէն, հա­ղոր­դագ­րու­թիւն­նե­րէն,  որոնք ոչ միայն հայ­կա­կան շրջա­նակ­նե­րուն կ՛ուղղ­ուէ­ին, այլ նա­եւ` օտար­նե­րուն:

Իմ շնոր­հա­կա­լու­թիւն­ներս կը յայտ­նեմ տնօ­րէ­նու­թեան:

Իբ­րեւ ար­ուես­տի սրահ, ես կը կար­ծեմ, որ պա­տե­րը կրնա­յին աւե­լի պարզ ըլ­լալ, առանց ձե­ւա­ւոր­ման, եւ սրա­հը քիչ մըն ալ աւե­լի լու­սա­ւոր­ման կա­րիք ու­նի:

Ինչ կը վե­րա­բե­րի իմ ցուց­հան­դէ­սիս, ապա անի­կա իմ սպա­սե­լիք­նե­րէն աւե­լի լաւ էր… Կրկին շնոր­հա­կա­լու­թիւն:

Զէյ­նա Պըտ­րան, գե­ղան­կար­չու­հի, Լի­բա­նան.- «Ու­րախ եմ, որ առի­թը ու­նիմ ար­տա­յայ­տե­լու իմ երախ­տա­գի­տու­թիւնս եւ յար­գանքս` հայ  ժո­ղովր­դին  եւ հայ գա­ղու­թին  եւ ի մաս­նա­ւո­րի նա­եւ` Հա­մազ­գա­յի­նին եւ Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եա­նին: Յու­սամ` այս ցու­ցաս­րա­հը շատ բա­րե­րար ազ­դե­ցու­թիւն ու­նե­ցաւ լի­բա­նան­եան մշա­կու­թա­յին կեան­քին մէջ եւ օգ­նեց, որ ի յայտ գան տա­ղան­դա­ւոր­նե­րը եւ բա­ցա­յայտ­ուին նա­եւ լի­բա­նան­եան եւ հայ­կա­կան ար­-ւես­տի աւան­դոյթ­նե­րը: Մի­եւ­նոյն ժա­մա­նակ ծա­նօ­թաց­նել ար­ուես­տը` ըն­կե­րու­թեան, հա­մայն­քին, որ իմ կար­ծի­քովս շատ  սուրբ առա­քե­լու­թիւն մըն է: Կը կար­ծեմ, որ ցու­ցա­սրա­հը կրցաւ իրա­գոր­ծել այս մէ­կը եւ հաս­նիլ իր նպա­տակ­նե­րուն:  Ին­ծի հա­մար պա­տիւ էր ցու­ցադր­ուիլ այս սրա­հին մէջ:  Կը մաղ­թեմ յա­ռա­ջըն­թաց` եկող­նե­րուն»:

Մի­րէյ Կո­կիկ­եան, գե­ղան­կար­չու­հի, Լի­բա­նան.-  «Ցու­ցաս­րահ ու­նե­նա­լու գա­ղա­փա­րը շատ լաւ է, բա­ցու­մի օրե­րը առիթ­ներ են, որ մենք  յա­րա­բե­րինք հայ­կա­կան գա­ղու­թին հետ: Կը կար­ծեմ` պէտք էր աւե­լի առաջ բաց­ուած ըլ­լար ցու­ցաս­րա­հը, թե­րեւս այն ատեն, երբ բաց­ուե­ցաւ «Թո­րոս Ռոս­լին»  դպրո­ցը, ձե­ւով մը շա­րու­նա­կու­թիւն կ՛ըլ­լար` կը ցու­ցադր­ուէ­ին երի­տա­սարդ­նե­րու եւ պա­տա­նի­նե­րու գոր­ծե­րը եւ կը քա­ջա­լե­րէ­ին զա­նոնք»:

Ցու­ցաս­րա­հին մէջ պէտք է ոչ միայն հայ գծագ­րիչ­ներ ներ­կա­յաց­ուին, այլ նա­եւ` լի­բա­նան­ցի եւ օտար, եւ պէտք է ցու­ցաս­րա­հը նպաս­տէ իրա­րու հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թեան: Կ՛ու­զեմ, որ ցու­ցա­սրա­հը նպաս­տէ, որ մենք մեր ար­ուես­տը տա­նինք Հա­յաս­տան եւ ծա­նօ­թաց­նենք այն­տե­ղի ար­ուես­տա­սէ­րին: Ինչ­պէս նա­եւ մեր ցու­ցաս­րա­հը պէտք է նա­եւ նա­խա­ձեռ­նէ եւ այ­ցե­լէ լի­բա­նան­եան այլ ցու­ցաս­րահ­ներ, գնէ ար­ժէ­քա­ւոր գոր­ծեր եւ ու­նե­նայ իր մշտա­կան հա­ւա­քա­ծո­յին մէջ:  Կը նա­խընտ­րեմ,  որ ցու­ցաս­րա­հին մէջ  ոչ միայն ցու­ցա­հան­դէս­ներ ըլ­լան, այլ նա­եւ` գիր­քե­րու, պատ­կե­րա­գիր­քե­րու  վա­ճառք, այն­պէս` ինչ­պէս կ՛ըլ­լան այլ ցու­ցաս­րահ­նե­րու մէջ: Կ՛առա­ջար­կեմ, որ մին­չեւ հի­մա ցու­ցադր­ուած ար­ուես­տա­գէտ­նե­րուն գոր­ծե­րը հրա­տա­րակ­ուէ­ին առան­ձին գիր­քով, որ­պէս­զի նա­եւ այս ձե­ւով պատ­կե­րա­ցում ըլ­լայ մինչ հի­մա բաց­ուած ցու­ցա­հան­դէս­նե­րուն մա­սին, ինչ­պէս նա­եւ ատի­կա քա­ջա­լե­րանք ըլ­լայ նկա­րիչ­նե­րուն:

Մե­զի` ցու­ցա­հան­դէս ու­նե­ցող­նե­րուս հա­մար շատ կա­րե­ւոր են պատ­կե­րա­գիր­քե­րը,  որոնք ար­ուես­տի շա­հը կը պաշտ­պա­նեն: Եւ ան­շուշտ կ՛ու­զեմ այս առի­թով իմ շնոր­հա­կա­լու­թիւն­ներս յայտ­նել, թէ՛ տնօ­րէ­նու­թեան եւ­ վար­չու­թեան, որ ամէն կերպ կը  ջա­նայ գոհ ձգել բո­լո­րը` թէ՛ ար­ուես­տա­գէտ­նե­րուն, թէ՛ այ­ցե­լու­նե­րուն եւ ի հար­կէ` շնոր­հա­կա­լու­թիւն նա­եւ  Կար­պիս եւ Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան­նե­րուն` քա­ջա­լե­րե­լու հա­մար արո­ւեստն ու մշա­կոյ­թը:

Լաւ­րեն­տի Աղաս­եան, գե­ղան­կա­րիչ, Հա­յաս­տան-Լի­բա­նան.- Տա­րի­ներ առաջ, երբ ես շփւում էի Լի­բա­նա­նի ար­ուես­տա­գէտ­նե­րի հետ,  հայ­կա­կան մի­ջա­վայ­րում ար­ուես­տի ցու­ցաս­րահ ու­նե­նա­լու մեծ ցան­կու­թիւն կար: Ան­շուշտ ցու­ցա­սրահ­ներ եղել են, բայց դրանք մի­ջա­վայր ստեղ­ծե­լու առա­քե­լու­թիւն չու­­նէին, այլ` զուտ առեւտ­րա­կան նպա­տակ էին հե­տապն­դում: Եւ ահա, վեր­ջա­պէս, ստեղծ­ուեց հրա­շա­լի սրա­հով ցու­ցաս­րահ` ի պա­տիւ Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եա­նի: Հրա­շա­լի որո­շում կա­յաց­րեց Հա­մազ­գա­յի­նի վար­չու­թիւնը:

Այժմ հայ հա­մայն­քը ու­նի եւս մէկ մշա­կու­թա­յին օճախ, որ­տեղ կազ­մա­կերպ­ւում են բազ­մա­բո­վան­դակ ցու­ցա­հան­դէս­ներ: Կեց­ցէ՛ք:

Ես ինքս 2010 թուա­կա­նին ցու­ցա­հան­դէս ու­նե­ցայ այդ ցու­ցաս­րա­հում: Ես ինձ զգում էի հա­րա­զատ մթնո­լոր­տում եւ հա­ճե­լի էին շփում­նե­րը ցու­ցաս­րա­հի վար­չու­թեան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հետ:  Այս ցու­ցաս­րա­հի հաս­ցէ­ին հնչում են նա­եւ ոչ հայ­կա­կան հա­մայնք­նե­րի ար­ուես­տա­գէտ­նե­րի գո­վես­տի խօս­քե­րը` մշտա­պէս շեշ­տե­լով ցու­ցաս­րա­հի դե­րը, ոչ միայն հայ հա­մայն­քի, այլ ամ­բողջ երկ­րի մշա­կու­թա­յին կեան­քում:

Յա­րու­թիւն Թո­րոս­եան, գե­ղան­կա­րիչ, Լի­բա­նան-Ֆրան­սա.- Հրա­շա­լի սրահ մըն է, կը շնոր­հա­ւո­րեմ, մին­չեւ հի­մա ար­ժէ­քա­ւոր ցու­ցա­հան­դէս­ներ եղած են, յու­սամ աս­կէ ետք ալ ար­ժէ­քա­ւոր կ՛ըլ­լան, նոր գոր­ծեր,  նոր ծրագ­րեր կը ներ­կա­յաց­նեն իսկ մե­զի` ար­ուես­տա­գէտ­նե­րուս հա­մար հա­րա­զատ տեղ մը եղաւ, որ հա­ւաք­ուինք, ծա­նօ­թա­նանք միւս­նե­րու գոր­ծե­րուն, քննար­կենք, լաւն ու վա­տը մատ­նան­շենք, ինչ որ շատ կա­րե­ւոր է մի­ջա­վայր ու­նե­նա­լու առու­մով: Այս սրա­հը մի­ջա­վայր ստեղ­ծեց եր­կու տար­ուան մէջ:

Զա­ւէն Խտըշ­եան, քան­դա­կա­գործ, Լի­բա­նան.- Հի­մա ինչ որ պի­տի ըսեմ, ըն­թեր­ցո­ղին քիչ մը չա­փա­զան­ցու­թիւն պի­տի թուի, սա­կայն եթէ խօս­քը ար­ուես­տի մա­սին է, չա­փա­զանց­ուած չէ, ես վստահ եմ, որ նկա­րի­չին ու անոր գոր­ծե­րուն վե­րա­բե­րող ոչինչ չա­փա­զանց­ուած պէտք չէ  ըլ­լայ, քա­նի որ աւե­լորդ քա­ջա­լե­րան­քը կը խոր­տա­կէ զայն:

Բայց իմ ըսածս կը վե­րա­բե­րի Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան ցու­ցաս­րա­հին եւ աւե­լոր­դու­թիւն չէ:

Շնոր­հա­կա­լու­թիւն Հա­մազ­գա­յի­նին,  որ նման քայլ մը առած է,  ասի­կա բա­րե­րա­րու­թիւն չէ, ոչ ալ նուի­րա­տուու­թիւն է, ասի­կա իր տե­սա­կին մէջ շատ իւ­րա­յա­տուկ քայլ մըն է:  Եր­կու տար­ուան ըն­թաց­քին բա­ւա­կա­նին մեծ շար­ժում ստեղ­ծեց ցու­ցաս­րա­հը, գե­ղար­ուես­տա­կան մի­ջա­վայր ձե­ւա­ւո­րեց, կար­ծես հա­ւաք­ուե­լու տեղ չկար, եւ ասի­կա դար­ձաւ ար­ուես­տա­գէտ­նե­րու հա­ւա­քա­տե­ղին: Ու­րիշ ցու­ցաս­րահ­նե­րու մէջ նկար­ներ կը դի­տենք եւ կ՛եր­թանք, այս­տեղ այդ­պէս չէ, բա­ցու­մէն ետք ոչ ոք կը շտա­պէ տուն եր­թալ,  մէկ-եր­կու ժամ տա­կա­ւին կը մնայ, կը խօ­սի, կը քննար­կէ:  Ցու­ցա­սրա­հի ներ­քին յար­դա­րու­մը, ձե­ւա­ւո­րու­մը, պա­տե­րը շատ կա­տար­եալ են,  դուր­սի ու ներ­սի  փեղ­կե­րը իւ­րա­յատ­կու­թիւն կը հա­ղոր­դեն… Այս ցու­ցաս­րա­հը  միշտ կը հա­մե­մա­տեմ Փա­րի­զի ցու­ցաս­րահ­նե­րուն հետ:  Ես շրջած եմ Փա­րի­զի բո­լոր ցու­ցաս­րահ­նե­րը  եւ, հա­ւա­տա­ցէ՛ք, մեր այս ցու­ցաս­րա­հին պէս մէկ կամ եր­կու ցու­ցա­սրահ տե­սած եմ միայն:  Մեր ժո­ղո­վուրդն ու Հա­մազ­գա­յի­նը պէտք է ինք­զինք շատ հպարտ զգան, որ նման ցու­ցաս­րահ ու­նինք, որ ու­րիշ­ներ չու­նին: Շա­տեր կ՛ըսեն` երա­նի տա­սը տա­րի առաջ ըլ­լար, բայց ես այդ կար­ծի­քին չեմ, կը կար­ծեմ`  ճիշդ ժա­մա­նակն է,  հի­մա է, որ գա­ղու­թը պէտք ու­նի, հի­մա է, որ ար­ուես­տի դե­րա­կա­տա­րու­թիւնը պակ­սած է, եւ ցու­ցաս­րա­հը եկած է ձե­ւով մը լրաց­նե­լու ատի­կա:  Հի­մա մշա­կու­թա­յին կեան­քը աւե­լի տկար է, քան այն ժա­մա­նակ, երբ որ ցու­ցաս­րահ բաց­ուե­լու մա­սին կը խօսուէր:

Կը շնոր­հա­ւո­րեմ բո­լո­րը, ինչ թա­փով որ սկսան, նոյն թա­փով ալ պէտք է շա­րու­նա­կել:

Հրայր, գե­ղան­կա­րիչ, Լի­բա­նան.- Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եա­նը եղած է իմ գոր­ծե­րուս  առա­ջին քա­ջա­լե­րող­նե­րէն մէ­կը եւ նա­եւ շատ շա­տե­րը քա­ջա­լե­րած է, ինք ամէն հայ­կա­կան ձեռ­նարկ­նե­րը կը քա­ջա­լե­րէ եւ ու­րախ ենք, որ այս ցու­ցաս­րա­հի հիմ­նադր­ման  քա­ջա­լե­րողն ու բա­րե­րարն ալ ինք եղած է: Ես նոր ցու­ցա­հան­դէս ու­նե­ցայ եւ հի­ա­ցած եմ ցու­ցա­սրա­հի ճիշդ  կազ­մա­կերպ­չա­կան աշ­խա­տանք­նե­րուն վրայ:  Զգա­ցի հոս ինչ­պէս իմ ըն­տա­նի­քիս մէջ: Շատ գե­ղե­ցիկ ցու­ցաս­րահ մըն է, նման է ամե­րիկ­եան եւ եւ­րո­պա­կան սրահ­նե­րուն,  միայն լաւ կ՛ըլ­լար, որ պա­տե­րը մէկ կտոր ըլ­լա­յին, երեւ­ցող սիւ­նե­րը չըլ­լա­յին: Մնա­ցած ամէն ին­չը շատ լաւ է: Կը շնոր­հա­ւո­րեմ երկ­րորդ տա­րե­դար­ձը եւ եր­կար տա­րի­ներ կը մաղ­թեմ «Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան» սրա­հին:

 

 

ԵՐ­ԿՈՒ ՏԱՐ­ՈՒԱՆ ԸՆ­ԹԱՑ­ՔԻՆ
ԿԱԶ­ՄԱ­ԿԵՐՊ­ՈՒԱԾ ՑՈՒ­ՑԱ­ՀԱՆ­ԴԷՍ­ՆԵՐ

1.- Կիւվ­տէր, 12 նո­յեմ­բե­րէն 3 դեկ­տեմ­բեր 2009
2.- Ժիլ­պեր Հաժ, 7 դեկ­տեմ­բե­րէն 14 դեկ­տեմ­բեր 2009
3.- Մի­սաք Թերզ­եան, Զէյ­նա Պատ­րան, Էտ­կար Մա­զի­ճի, Ժաք­լին Օհան­եան հա­ւա­քա­կան ցու­ցա­հան­դէս, 17 դեկ­տեմ­բեր 2009-էն 18 յուն­ուար 2010
4.- Ար­փի Վար­դան­եան, Սե­դա Պե­քար­եան, Անի Քիւրքճ­եան, Հրայր Այն­թեպլ­եան հա­ւա­քա­կան ցու­ցա­հան­դէս, 21 յուն­ուա­րէն 20 փետր­ուար 2010
5.- Գրի­գոր Նո­րիկ­եան, 25 փետր­ուա­րէն 15 մարտ 2010
6.- Ժա­նեթ Եա­փուճ­եան, Ռի­թա Ետալ­եան, Կա­րի­նէ Եփ­րեմ­եան, Տար­իա Խտըշ­եան, 18 մար­տէն 5 ապ­րիլ 2010 (Թո­րոս Ռոս­լին ակա­դեմ­իա­յի ու­սու­ցիչ­նե­րու հա­ւա­քա­կան ցու­ցա­հան­դէս)
7.- Զա­ւէն եւ Տար­իա Խտըշ­եան, 8 ապ­րի­լէն 19 ապ­րիլ 2010
8.- Հա­ւա­քա­կան ցու­ցա­հան­դէս` մաս­նակ­ցու­թեամբ հայ եւ արաբ 28 ար­ուես­տա­գէտ­նե­րու, 22 ապ­րի­լէն 10 մա­յիս 2010` նուիր­ուած Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թեան
9.- Յա­րու­թիւն Թո­րոս­եան, 13 մա­յի­սէն 5 յու­նիս 2010
10.- Ռազ­միկ Պեր­թիզ­եան, 10 յու­նի­սէն 30 յու­նիս 2010
11.- Ռատ­մի­լա Իվոս Պէ­օ­յիւք­եան, 14 հոկ­տեմ­բե­րէն 24 հոկ­տեմ­բեր 2010
12.- Լավ­րեն­տի Աղաս­եան, 11 նո­յեմ­բե­րէն 6 դեկ­տեմ­բեր 2010
13.- Շո­ղիկ եւ Գէ­որգ Ու­լաշ­եան­ներ, 13 յուն­ուա­րէն 23 յուն­ուար 2011
14.- Սիր­վարդ Ֆազլ­եան, 2 փետր­ուա­րէն 14 փետր­ուար 2011
15.- Մի­սաք Թերզ­եան, 17 մար­տէն 31 մարտ 2011
16.- Գրի­գոր Ակոբ­եան, 14 ապ­րի­լէն 28 ապ­րիլ 2011
17.- Լիւ­սի Թիւ­թիւնճ­եան, 5 մա­յի­սէն 17 մա­յիս 2011
18.- Մի­րէյ Կո­կիկ­եան, 19 մա­յի­սէն 30 մա­յիս 2011
19.- Արեւ Պետ­րոս­եան, 9 յու­նի­սէն 25 յու­նիս 2011
20.- Ան­նա Շահ­նա­զար­եան, 3 սեպ­տեմ­բե­րէն 16 սեպ­տեմ­բեր 2011
21.- Հրայր, 20 հոկ­տեմ­բե­րէն 7 նո­յեմ­բեր 2011
22.- Կա­կօ, 17 նո­յեմ­բե­րէն 5 դեկ­տեմ­բեր 2011

 

Պատրաստեց` ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ­