«ԴՐՕՇԱԿ»-Ը ՀՅ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ԴԻՄԱԳԻԾՆ ՈՒ ՎԿԱՅԱՐԱՆԸ

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ

ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ
ԺԱՄԱՆԱԿԱՀԱՏՈՒԱԾԻ ՍԿԻԶԲ

2007-էն վերահրատարակուող «Դրօշակ»-ը բովանդակութեամբ շատ տարբեր չէ անցեալէն, բայց կազմի ու էջերու ձեւակերպման իմաստով հոն առկայ է նորաձեւութիւնը` 21-րդ դարու արհեստագիտական կարելիութիւններով. օրինակ` չափը A4 թուղթ է, ծաւալը` մինչեւ 50 էջի սահմանները, թուղթին որակը` բարձր: Թերթը կը հրատարակուի Երեւան եւ կը տարածուի ամբողջ աշխարհ, ուր կայ հայ համայնք ու դաշնակցական կառոյց:

Այս շրջանի «Դրօշակ»-ի գլխաւոր խմբագիրն է հայրենի գրող եւ մտաւորական Ռուբէն Յովսէփեան, իսկ խմբագիրը` դոկտ. փրոֆ. Կարէն Խանլարեան:

Առաջին թիւին` «Վերահրատարակուող «Դրօշակը» խորագրեալ խմբագրականին մէջ կը կարդանք, որ թերթին նոր խմբագրակազմին համար անվիճելի արժէքներ կը մնան Քրիստափոր Միքայէլեանէն, Միքայէլ Վարանդեանէն, Սիմոն Վրացեանէն, Սարգիս Զէյթլեանէն, Բաբգէն Փափազեանէն ժառանգուած եւ Նազարէթ Պէրպէրեանի խմբագրած «Դրօշակ»-ին փոխանցուած հետեւեալ անտարակուսելի կեցուածքն ու սկզբունքները.

««Դրօշակ»-ը, ինչպէս միշտ, պիտի հանդիսանայ Հ.Յ.Դաշնակցութեան հայեացքներուն եւ գաղափարախօսութեան թարգմանը եւ տարածողը:

««Դրօշակ»-ը, հայ ազգային-պետական, քաղաքական-տնտեսական եւ ընկերային-մշակութային բովանդակ շահերու պաշտպանութեան դիրքերէն եւ ՀՅԴ արժէքային համակարգէն մեկնելով` պիտի մեկնաբանէ համաշխարհային ու շրջանային անցուդարձերը, հայութեան եւ Հայ դատին վերաբերող խնդիրները, Հայաստանի ու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւններուն եւ մեր կորուսեալ Հայրենիքին առնչուող հիմնահարցերը:

««Դրօշակ»ը վերոնշեալ շահերու, պաշտպանութեան դիրքերէն մեկնելով` պիտի քննարկէ Հայաստանի ու հայութեան կեանքի նաեւ յոռի եւ բացասական երեսները, ապազգային քաղաքական ընթացքները, արտատնտեսական եւ ստուերային աղէտաբեր կացութաձեւերը, փտածութիւնը եւ խմբակային սանձարձակութիւնները, ճեղքուած եւ բեւեռացած հասարակութեան ընկերային յարաբերութիւնները, անյարիր եւ այլասերիչ մշակութային երեւոյթները:

««Դրօշակ»ը պիտի արծարծէ այս բոլորը` մնայուն կերպով ուղենիշ ունենալով ժամանակի ոգին եւ յառաջխաղացքը, յստակ տարբերակելով միջազգային արժէքները աշխարհաքաղաքացիական ըմբռնումներէն, համամարդկային նուաճումները` համաշխարհայնացումի հրամցումներէն»:

21րդ դարու` «Դրօշակ»-ի հինգերորդ ժամանակահատուածի թիւերուն մէջ զգալի է, որ անոր ուշադրութիւնը սեւեռած է մեր ազգն ու պետականութիւնը յուզող կարեւորագոյն հարցերուն վրայ: Հոն ստեղծուած է հասարակական ու քաղաքական մտքի խմորման այն դաշտը, որ հնարաւոր է գտնել մեզի անհրաժեշտ հարցերուն լուծումները:

Պաշտօնաթերթին շուրջ համախմբուած են ոչ դաշնակցական յօդուածագիրներ եւս, ինչպէս 29 նոյեմբեր 2007ին «Դրօշակ»-ի գլխաւոր խմբագիր Ռուբէն Յովսէփեան պիտի ըսէր. ««Դրօշակ»ի դռները բաց են բոլորին առջեւ, ան Հ.Յ.Դ.ի պաշտօնաթերթն է, բայց բոլորինն է»: Ահաւասիկ, տարիներու բերած փորձառութիւնը պատճառ կը դառնայ, որ Հ.Յ.Դ. պաշտօնաթերթը ըլլայ այսքան շրջահայեաց եւ մասնագիտացած ու գիտական մակարդակի յօդուածներով ուշադրութիւնը գրաւէ ոչ միայն գաղափարակիցին, այլ մանաւանդ` գիտական շրջանակին:

2007ին վերահրատարակութեան սկսած «Դրօշակ»-ի նոր ժամանակահատուածի բաժինները եթէ նշելու ըլլանք, հոն պիտի կարդանք հետեւեալները. «Խմբագրական», «Խմբագրի անկիւն», «Հարցազրոյց», «Տեսակէտ», «Մեր երախտաւորները», «Նիւթեր թուրք պատմաբանների համար», «Դրօշակը 100 տարի առաջ», «Մի երգի պատմութիւն», «Տեսական», «Տարածաշրջան», «Պատկերասրահ», «Միջազգային իրաւունք», «Խորհրդարանական կեանք», «Տեղեկանք», «Համաշխարհայնացում», «Դաշնակցական բեմ», «Թերթելով «Դրօշակ»ի էջերը», «Նոր գիրքեր», «Ժողովրդագրութիւն», «Պատմութեան սրբագրում», «Նամականի», «Հնադարեան», «Միջազգային կեանք», «Սոցիալտնտեսական», «Պատմամշակութային», «Իմացաբանական», «Համագործակցութիւն», «Հայեացք ներսից», «Մտաւորականի անկիւն», «Լ.Ղ.Հ. հիմնախնդիր», «Հ.Հ. բանակ», «Արձագանգ», «Յիշատակ» եւ այլն:

Յօդուածագիրներն են` Լեւոն Շիրինեան, Կարէն Խանլարեան, Ռուբէն Յովսէփեան, Հայկազուն Ալվրցեան, Արա Նռանեան, Սիւզան Խարտալեան, Վահէ Սարգսեան, Կարէն Վերանեան, Արմինէ Ամիրեան, Համլետ Գէորգեան, Յովհաննէս Զատիկեան, Արա Պապեան, Աննա Առաքելեան, Մանուէլ Մկրտչեան, Ար. Ս. Եղիազարեան, Աբրահամեան Հ.Բ., Ժիլպերթ Մուշկանբարեան, Ֆելիքս Մելոյեան, Լիւտվիկ Խաչատրեան, Հայկարամ Նահապետեան, Վահագն Յակոբեան, Աւօ Գաթրճեան եւ ուրիշներ:

«Դրօշակ»-ի էջերուն, ինչպէս միշտ, այս հանգրուանին եւս ուշագրաւ է «Դաշնակցական բեմ»ը, ուր կ՛արծարծուին կուսակցական խնդիրներ, մտահոգութիւններ` կապուած ազգային եւ պետական իրականութեան հետ: Կայ յատուկ էջ` մեր ազգային եւ կուսակցական դէմքերու մասին:

«Դրօշակ»ը կ՛անդրադառնայ աշխարհատարած Հայ Դատի յանձնախումբերու եւ գրասենեակներու գործունէութեան, ինչպէս նաեւ` Հայ դատի կապուած վերջին իրադարձութիւններուն:

«Դրօշակ»ի նոր շրջանի թիւերուն մէջ կայ նորարարութիւն մը, որ ««Դրօշակ»-ի պատկերասրահ» բաժինն է, զանազան արուեստագէտներու գեղանկարներու նմուշներով: Այստեղ անմիջապէս կ՛արժէ յիշել, որ անցեալի ժամանակահատուածներէն կը զատորոշուի նաեւ պատկերազարդ ու գունաւոր էջերով (թէեւ նախօրօք եղած են հատուկենտ նկարներ` սեւ-ճերակ):

1891-2011, «Դրօշակ» իր 120-ամեայ երթով լուսարձակի տակ առած է հետեւեալ հիմնական նիւթերը` հայ ժողովուրդի ազատութեան ու անկախութեան գերխնդիրը, Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումն ու հատուցումը,  Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան կարեւորագոյն կոչերն ու յայտարարութիւնները (ներառեալ ՀՅԴ Բիւրոյի անդամներուն արտասանած խօսքերը), նաեւ ՀՅԴ Ընդհանուր ժողովներու նիւթերը, մեկնաբանուած են կուսակցութեան քաղաքականութիւնը Հայ դատի եւ հայ կեանքը յուզող այլեւայլ հարցերը: Հայաստանի, Արցախի, Ջաւախքի, Նախիջեւանի եւ հայկական գաղթավայրերու ներքին կեանքը, քաղաքականութեան, ընկերատնտեսական, մշակութային խնդիրները, Արցախի ազատագրական շարժումը, Բ. ընկերվար միջազգայնականի գործունէութիւնը:

Միւս կողմէ, թերթը լայնօրէն կը լուսաբանէ Թուրքիոյ եւ Ազրպէյճանի ներքին կեանքն ու արտաքին քաղաքականութիւնը, լուսարձակի տակ կ՛առնէ անոնց հակահայ քարոզչութիւնը, խեղաթիւրումներն ու ապատեղեկատուութիւն տարածած գործընթացը:

Վերջապէս, արժէքաւոր արխիւային նիւթեր եւ ուսումնասիրութիւններ տպագրուած են հոն, եւ մեզի ցոյց կու տան մտաւորականի ներկայութեան անհրաժեշտութիւնն ու կարողականութիւնը:

«Դրօշակ»-ի ընթերցումով, 120 տարիները ժապաւէնի մը պէս կը քակուին մեր աչքերուն առջեւ` վերապրեցնելով յաւէտ պաշտելի հերոսներու, մտաւորականներու, գործիչներու ընտրանին:

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ի հիմնադրութեան 120-ամեակին առիթով ու մանաւանդ անոր յաջողութեան համար, անկասկած, բոլորին պարտաւորութիւնն ու պարտականութիւնն է առաջին հերթին գնահատել 1891-էն մինչեւ մեր օրերու բոլոր խմբագիրները անխտիր, քանի որ այս յաջողութեան իսկական բանալին անոնք են, ապա` այն բոլոր նուիրեալները, որոնք գաղափարի սիրոյն, նիւթական ոչ մէկ ակնկալութեամբ, ծաւալեցին գաղափարական միտքը եւ իրենց գրիչը շարժեցին դժուարին պայմաններու մէջ:

«Դրօշակ»-ը համահայկական մամուլի մեծ ընտանիքին մէջ ներկայութիւն է եւ իր կարեւոր ներդրումը ունի հայ ժողովուրդի համազգային իտէալներու տարածման եւ Հայ դատի հետապնդման աշխատանքներուն, մասնաւորաբար Հայաստանի անկախ պետականութեան ամրակայման գործընթացին մէջ:

Իբրեւ հասարակական կարծիք ձեւաւորող գլխաւոր միջոց` «Դրօշակ»ը միշտ դիմագրաւած է իր որակը նախանձախնդրօրէն նորոգելու եւ դիմագիծը հպարտօրէն պահպանելու հարցը: «Դրօշակ»-ը հայ ժողովուրդին ծառայեց, հայ ժողովուրդին կը ծառայէ եւ հայ ժողովուրդին պիտի ծառայէ:

Ուսումնասիրական այս համեստ աշխատանքին մէջ «Դրօշակ»ի մասին, որպէս վերջաբան, կ՛արժէ հիմնաւորել քանի մը կէտեր, օրինակ`

1. Իւրաքանչիւր վերահրատարակութեան ժամանակահատուած կարելի է ճշդորոշել հետեւեալ ուղղուածութեամբ.

Առաջին ժամանակահատուածը. «Դրօշակ»-ի էջերուն մէջ կ՛արտացոլայ հողի վրայ ըլլալով եւ յեղափոխութեամբ ազատագրական զինեալ պայքարի զարթօնքի ժամանակահատուած կերտելը:

Երկրորդ ժամանակահատուածը` Դաշնակցութեան «Օր»-ի յիշատակման սկիզբ, Հայաստանը խորհրդայնացուած, Հ.Յ.Դաշնակցութիւնը Երկրէն տարագրուած, Դաշնակցութիւնը համայնավարութեան թիրախ դառնալուն առնչուած նիւթերու արծարծում, անշուշտ` կուսակցական կեանքն ու գաղափարաբանական նիւթերու զուգահեռ:

Երրորդ ժամանակահատուածը` Հայոց ցեղասպանութենէն ետք սփիւռքի կազմաւորուածութիւնը, Հայ դատի նոր փուլ մտնելը եւ անոր հետ առնչուող 1975-1985 տարիներու զինեալ պայքարի ժամանակահատուածը, ազգային մշակոյթի եւ լեզուի կարեւորութիւնը սփիւռքեան պայմաններու մէջ, Խ. Միութեան թշնամանքի եւ այլախոհական շարժումներն են, որ լուսարձակի տակ կ՛առնուին:

Չորրորդ ժամանակահատուածը` Խ. Միութեան փլուզում, Հայաստանի Հանրապետութեան վերանկախացում, Արցախի ազատագրական պայքար, Հայոց համազգային շարժման (ՀՀՇ) վերաբերմունքը ՀՅԴ-ի հանդէպ, Հայաստանի Հանրապետութեան օրուան իշխանութիւններու կողմէ (ՀՀՇ)` հանրապետութեան տարածքին Դաշնակցութեան գործունէութեան կասեցումն ու դաշնակցականներու հետապնդումն ու բանտարկութիւնը, Ազրպէյճանի կողմէ եւ յատկապէս Թուրքիոյ ճնշումով միջազգային ընտանիքի կողմէ կիզակէտ հանդիսացող ԼՂՀ-ի հիմնախնդիրը, Հայ դատի գործընթացի վերադասաւորում:

Հինգերորդ ժամանակահատուածը` թէեւ քանի մը տարի անցած է միայն, սակայն «Դրօշակ»-ի էջերուն մէջ կ՛արտացոլայ գաղափարաբանութեան, ընկերվարութեան եւ Հայաստանի Հանրապետութեան իշխանութիւններուն գործելաոճը, Հայաստանի նախագահութեան թեկնածու դաշնակցականներու հիմնաւորումները: Միւս կողմէ, նոր փուլի մը սկիզբ` տեղեկատուական պատերազմ, պատմական ու քաղաքական խեղաթիւրումներ եւ ապատեղեկատուութեան տարածման շուրջ գիտական յօդուածներ եւ տակաւին կը շարունակուի այս ժամանակահատուածը` իրեն հետ բերելով բնականաբար նոր ուղղութիւններ:

2. «Դրօշակ»-ի հիմնական նպատակն ու առաքելութիւնը սկիզբէն ի վեր եղած է ու կը մնայ հայ ժողովրդին եւ դաշնակցական շարքերուն կուսակցութեան գաղափարական եւ սկզբունքային տեսական նիւթեր հայթայթել, որուն ճամբով կը փորձուի ընդհանրապէս բարձրացնել հայ ժողովուրդին քաղաքական գիտակցութեան մակարդակը:

3. ՀՅ Դաշնակցութեան ոչ-պարբերական հրատարակութիւններու շարքը ծնունդ առած է յեղափոխական-ընկերվարական հրատարակութիւններու «Դրօշակ» մատենաշարով, որուն առաջին գրքոյկը` «Ապստամբական ոգի», լոյս տեսած է 1894-ին: Այնուհետեւ, յաջորդաբար հրատարակուած են հարիւրաւոր գիրքեր, անոնց մէջ նաեւ` օտար լեզուով:

4. «Դրօշակ»-ի մէջ լոյս տեսած ուսումնասիրութիւններէն շատերը հետագային հրատարակուած են առանձին հատորներով (ոչ «Դրօշակ» մատենաշարի անունով):

5. Ամէն մէկ ժամանակահատուած մօտաւոր կերպով համապատասխանած է համաշխարհային, ազգային եւ կուսակցական տարաբնոյթ վերիվայրումներու եւ փոփոխութիւններու ժամանակահատուածներուն:

«Դրօշակ»-ը 120 տարուան ընթացքին միշտ ղեկավարուած է դաշնակցական մտաւորականութեան լաւագոյն ներկայացուցիչներով:

«Դրօշակ» 120 տարիներու ընթացքին, անկասկած, հայ մամուլի պատմութեան մէջ իր ուրոյն տեղը կը գրաւէ: Ինչպէս որ հայ մամուլի պատկերը մեր ժողովուրդի պատկերն է, այդպէս ալ «Դրօշակ» կը ներկայանայ որպէս Դաշնակցութեան պատկերը: Թէեւ ան գոյատեւած է կարգ մը ընդհատումներով, վերանուանումներով, խմբագրակազմերու փոփոխութիւններով, տեսքով, ձեւաչափով, սակայն մի՛շտ գաղափարականութեամբ եւ սկզբունքայնութեան անկոտրում կեցուածքով: Բարեբախտաբար պարբերականը բոլոր առումներով պահպանած է իր ինքնութիւնը եւ միշտ նորոգուելով` բերած է նոր շունչ եւ աւիւն` մի՛շտ անշեղ խորքով, ուղղած ու ցուցմունքներ տուած է այն մարտահրաւէրներու շուրջ, որոնք ցցուած են հայ ժողովուրդին դիմաց:

«Դրօշակ»ը, որպէս մեզ համախմբող հրատարակութիւն, մեզի կը ներկայացնէ Դաշնակցութեան գաղափարաբանական հիմքը` բաղկացած չորս հիմնական տարրերէ.

ա. Հայկականութիւն,
բ. Ընկերվարութիւն,
գ. Ժողովրդավարութիւն,
դ. Յեղափոխականութիւն:

Այստեղ մեզի կը ներկայացուի դաշնակցական ըմբռնումը իր տեսական եւ խորքային հասկացողութեամբ` Հայաստանի եւ ընդհանրապէս հայ ժողովուրդի նկատմամբ:

Այսպիսով, ինչպէս անցեալին, այնպէս ալ ներկայիս մեր բոլորին ջանքերով է, որ «Դրօշակ»-ը կը շարունակէ իր պատմական դերակատարութիւնը Հ.Յ. Դաշնակցութեան գաղափարական մտքի զարգացման աշխատանքին մէջ եւ կը մնայ դաշնակցական աշխարհատարած մամուլին գաղափարական ուղղութիւնը հունաւորող Հ.Յ.Դաշնակցութեան կեդրոնական պաշտօնաթերթը:

(Շար. 3 եւ վերջ)

Share this Article
CATEGORIES