ԱՐՈՒԵՍՏԻ ԱՇԽԱՐՀԷՆ. ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՉԱԿԱՆ ՎԱՃԱՌԱՏԱՆ ԳԱՂՏՆԻՔՆԵՐԸ

ԺԱՄԱՆԱԿԻՆ ԱՆԻԿԱ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒԹԻՒՆ ՍՏԵՂԾԵԼՈՒ ԱՆՏԵՍԱՆԵԼԻ ԱՐՈՒԵՍՏՆ ԷՐ: ՍԱԿԱՅՆ ԱՅԺՄ ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐՈՒ ՎՐԱՅ Ի ԳՈՐԾ ԴՐՈՒԱԾ ԲԱՐԵՓՈԽՈՒԹԵԱՆ ՀՆԱՐՔՆԵՐԸ ԿԱՐԵԼԻ Է ԲԱՑԱՅԱՅՏԵԼ ՀԱՄԱԿԱՐԳՉԱՅԻՆ ԾՐԱԳԻՐՈՎ ՄԸ, ՈՐ ԿԸ ՄԵՐԿԱՑՆԷ ՆՈՐԱՁԵՒՈՒԹԵԱՆ ՃԱՐՏԱՐԱՐՈՒԵՍՏԻՆ ԹԱՔՈՒՆ ԳԱՂՏՆԻՔՆԵՐԸ: «ՏԻ ԻՆՏԻՓԵՆՏԸՆԹ» ԵՒ «ԵԱՀՈՒ» ԿԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵՆ ԳԻՏԱԿԱՆ ԱՅՍ ՆՈՐՈՒԹԻՒՆԸ, ՈՐՈՒՆ ՆՊԱՏԱԿՆ Է ՎԵՐՋ ԴՆԵԼ ԹԵՐԹԵՐՈՒ ՄԷՋ ԵՒ ՑՈՒՑԱՏԱԽՏԱԿՆԵՐՈՒ ՎՐԱՅ ՄԵՐ ՏԵՍԱԾ ԿԱՏԱՐԵԱԼ ՄԱՐՄԻՆՆԵՐՈՒ ԵՒ ԴԷՄՔԵՐՈՒ ԿԵՂԾԻՔԻՆ:

Գաղտնիք չէ, որ լուսանկարներ փոփոխութեան կ՛ենթարկուին` շեշտելու կամ արտացոլելու համար գեղեցկութիւնը աստղերու եւ բնորդներու, որոնց նկարները կը տարածուին ցուցատախտակներու վրայ եւ թերթերու մէջ: Սակայն ի՞նչ տարողութեամբ պէտք է թոյլատրել այս փոփոխութիւնը:

Փայլուն թուղթով հրատարակուած թերթեր եւ ծանուցողներ, որոնք կը ձեւափոխեն բնորդներու եւ անուանի անձերու լուսանկարները, այսուհետեւ պէտք է թուային (տիճիթըլ) միջոցներով բարելաւուած իւրաքանչիւր պատկերի կցեն ազդանշան մը` ցոյց տալու համար, թէ ի՛նչ տարողութեամբ արուեստական փոփոխութեան ենթարկուած է անիկա:

Գէթ այսպէս կ՛առաջարկեն ուսումնասիրողներ, որոնք կատարելագործած են համակարգչային չափագրական ձեւ մը, որ 1-5 աստիճանաչափով կ՛որոշէ թուային պատկերի մը կրած փոփոխութեան տարողութիւնը, որպէսզի ընթերցողներ գիտնան, թէ տուեալ լուսանկարը որքանո՛վ մօտ է իրականութեան:

Առողջապահական կազմակերպութիւններ հետզհետէ աւելի մտահոգութիւն կը յայտնեն լուսանկարները թուային փոփոխութեան ենթարկելու երեւոյթին ի տես, որովհետեւ անիկա կը միտի պատկերուած անձերը աւելի երիտասարդ, աւելի նիհար եւ ֆիզիքապէս աւելի կատարեալ ներկայացնել, քան ինչ որ են անոնք իրականութեան մէջ: Անոնք կը հաւատան, թէ այս մօտեցումը կը քաջալերէ մարմնի ֆիզիքական յատկանիշներու ո՛չ իրապաշտ ակնկալութիւններ երիտասարդ անձերու քով, մանաւանդ` պարմաններու: Ոմանք նոյնիսկ կը փափաքին ամբողջութեամբ արգիլել այս արհեստագիտութեան կիրարկումը:

Միացեալ Նահանգներու պետութիւնը սեպտեմբերին յայտարարեց, թէ 10-11 տարեկան մանուկներու իբրեւ նախազգուշացում պիտի բացատրուի, թէ ինչպէ՛ս թերթեր փոփոխութեան կ՛ենթարկեն լուսանկարները: Այս բացատրութիւնը պիտի փոխանցուի յատուկ դասի մը միջոցով, զոր այժմ կը մշակէ Միտիա Սմարթ անունով ոչ հասութաբեր կազմակերպութիւն մը:

Միացեալ Նահանգներու Նիւ Հեմփշըր շրջանին մէջ Տարթմաութ քոլեճի համակարգչային գիտութեան մասնագէտներ Հենի Ֆարիտ եւ Էրիք Քի կը հաւատան, թէ ամբողջական արգելք մը անիրապաշտ պիտի ըլլար, որովհետեւ փայլուն թուղթի վրայ հրատարակուող գրաւիչ թերթեր միշտ ալ փոփոխութեան ենթարկած են լուսանկարները: Փոխարէնը` անոնք կը փափաքին տարածել համակարգ մը, որ կը նշէ եւ կը չափէ ամէնէն աւելի ուշագրաւ փոփոխութիւնները:

Այս համակարգը  «1» նիշ կու տայ, երբ շատ քիչ փոփոխութիւն կատարուած է եւ  «5» նիշ, երբ յատկանշական փոփոխութիւններ կատարուած են: Գիտնականներուն մշակած համակարգչային ծրագիրը կը դիտէ պատկերի մը վրայ կատարուած երկրաչափական փոփոխութիւնները, ինչպէս` սրունքներ, կոնքեր եւ թեւեր բարակցնել, վիզը երկարել կամ աչքերը մեծցնել: Անիկա նաեւ կը չափէ լուսանկարչական փոփոխութիւնները, որոնց ներգործութեան ենթակայ կը դառնան մորթին գոյնն ու տեսակը, եւ որոնք ի գործ կը դրուին` անհետացնելու համար կնճիռները, ճարպի կուտակումէն յառաջացած փոսիկները, արատները, պիսակները եւ աչքերուն տակ գոյացած մութ շրջանակները:

«Թուային պատկերները կը քննենք փոփոխութենէն առաջ եւ ետք, որուն իբրեւ արդիւնք` անմիջապէս կը գնահատենք երկրաչափական եւ լուսանկարչական փոփոխութիւնները եւ իրողապէս կը շրջենք այն բոլոր միջամտութիւնները, զորս ի գործ դրած է լուսանկարը բարեփոխած անձը», կ՛ըսէ Ֆարիտ:

«Հարկ է իրարմէ զանազանել պարզ բարեփոխութիւնները, որոնք ընդհանրապէս ի գործ կը դրուին լուսանկարներու վրայ, ինչպէս` գոյնի սրբագրում եւ կտրատում, եւ` ծայրայեղ ձեւերը, ինչպէս` մարմինը երկարելով զայն աւելի նիհար ցոյց տալը, ինչ որ իր ներգործութիւնը կրնայ ունենալ մարմնի ֆիզիքական կառոյցի մեր պատկերացումներուն վրայ»:

Գիտնականները 1-5 աստիճանաւորումներու վրայ հիմնուած համակարգը մշակած են` հիմնուելով հարազատ եւ բարեփոխութեան ենթարկուած 468 լուսանկարներու վրայ: Իւրաքանչիւր պատկերի եւ անոր բարեփոխութեան գնահատումը կատարուած է ի գործ դրուած փոփոխութեան մակարդակին համաձայն: Ապա կամաւորներէ խնդրուած է 1-5 նիշեր սահմանելով որոշել, թէ  լուսանկարի մը հարազատ եւ թուային փոփոխութեան ենթարկուած տարբերակները որքա՛ն նման են իրարու:

Գիտնականները ի յայտ բերած են յատկանշական նմանութիւն մը համակարգչային ծրագիրին միջոցով կատարուած գնահատումներուն եւ մարդկային դիտորդներու ենթակայական դատումներուն միջեւ, ինչ որ մտածել տուած է, թէ կարելի՛ է արհեստագիտական այս միջոցը գործածել` սահմանելու համար նիշեր, զորս կարելի է կցել ծանուցումներու կամ նորաձեւութեան թերթերու մէջ գործածուած պատկերներու:

«Կը կարծենք, թէ կարելի է պաշտպանել ծանուցողներուն, հրատարակիչներուն եւ սպառողներուն շահերը` անոնց տրամադրելով արհեստագիտական միջոց մը, որ իմաստալից ձեւով կը գնահատէ անձի մը արտաքին երեւոյթը ցոյց տուող պատկերին բարեփոխութեան տարողութիւնը», կը գրեն գիտնականները` «Փրոսիտինկզ աֆ տը Նեշընըլ Աքատըմի աֆ Սայընսըս» թերթին մէջ:

«Երբ նման գնահատում մը կը հրատարակուի լուսանկարի մը կողքին, անիկա սպառողները տեղեակ կը պահէ, թէ տուեալ լուսանկար մը որքա՛ն շեղած է իրականութենէն, ինչպէս նաեւ լուսանկարներու յատուկ խմբագիրներու կրնայ գաղափար մը տալ, թէ որքանո՛վ չափազանցուած են փոփոխութիւնները կամ թերեւս նոյնիսկ ակամայ փոփոխութեան ենթարկուած է անձի մը արտաքին երեւոյթը», կը գրեն անոնք:

Ուսումնասիրողները կը հաւատան, թէ լուսանկարները փոփոխութեան ենթարկելը շատ հեռու գացած է եւ կը ստեղծէ «երեւակայական» պատկերներ, որոնք կ՛ունենան ժխտական անդրադարձներ, ինչպէս` սննդառական խանգարումներ եւ դժգոհութիւն` սեփական մարմնի արտաքին երեւոյթին նկատմամբ:

«Չափազանց նիհար, բարձրահասակ, կնճիռներէ եւ մորթի արատներէ զերծ բնորդներու պատկերներ տեւաբար կը տարածուին ցուցատախտակներու վրայ, ծանուցումներու մէջ եւ թերթերու կողքերուն վրայ», կը գրեն անոնք:

«Այս անիրական եւ մեծապէս իտէալականացած պատկերներուն ամէնուրեք ներկայութիւնը այժմ կ՛առնչուի սննդառական խանգարումներու հետ, ինչպէս նաեւ սեփական մարմնի արտաքին երեւոյթին նկատմամբ դժգոհութեան` տղամարդոց, կիներու եւ մանուկներու քով», կը նշեն հեղինակները:

Ուսումնասիրութիւնը կ՛ընձեռէ փոփոխութեան ենթարկուած լուսանկարները արգիլելու այլընտրանք մը` հրատարակիչներուն առիթ տալով, որ հրաժարին թուային չափազանցուած փոփոխութիւններ կիրարկելէ:

«Կը մնայ տեսնել, թէ արդեօք նիշերով գնահատումի այս ձեւը պիտի օգնէ՞ մեղմացնելու մարմնի անիրական պատկերներու տարափին ստեղծած ժխտական անդրադարձները», կը գրեն անոնք:

ՄՈՒԹ ՍԵՆԵԱԿԻ ԱՐՈՒԵՍՏՆԵՐԸ

Նկարները փոփոխութեան ենթարկելու գործընթացը, որ ծանօթ է զայն կարելի դարձնող համակարգչային «Ֆոթոշափ» ծրագիրով եւ վերածուած է բայի` «ֆոթոշափինկ», շատ աւելի երկար ժամանակէ ի վեր գոյութիւն ունի, քան` Ատոպի յաճախ քննադատուած համակարգչային ծրագիրը: Իրօք, անիկա գոյութիւն ունի այն օրէն, երբ յայտնագործուած է լուսանկարչութիւնը:

Այսուհանդերձ, ասիկա շատ աւելի նուրբ գործընթաց մըն էր, քան ինչ որ կը կիրարկուի այսօր: Հակադրութեան եւ լոյսի խաղեր սովորաբար ի գործ կը դրուէին ակնդիրին ուշադրութիւնը շեղելու համար նկարին թերութիւններէն: Օրինակ, պատկերուած անձին դէմքը կը մեծցուէր, որպէսզի կորսուէին արատները, լուսանկարի մը խորապատկերը կը շեշտաւորուէր` լուսաւորելով զայն: Ի գործ կը դրուէր պատկերի մը որոշ մէկ մասէն լոյսը խափանելու թեքնիքը` լուսաւորելու համար ամբողջութիւնը: Հակառակ գործընթացը կը կիրարկուէր մթնցնելու համար նկար մը: Արհեստագէտներ, որոնք կ՛ուզէին ամբողջութեամբ փոփոխութեան ենթարկել նկարներ, կրնային ուղղակի նկարել լուսանկարին նեկաթիւ օրինակին վրայ:

Լուսանկարչական արուեստի վարպետներ կրնան տասնեակ հազարաւոր տոլարի ամսական աշխատավարձ ստանալ: Փասքալ Տանկեն, որ ծանօթ է իբրեւ նորաձեւութեան աշխարհին մէջ լուսանկարներ բարեփոխած առաջին անձը, հռչակաւոր է այլոց շարքին` Էնի Լայպովիցի իր տխրահռչակ լուսանկարով:

Միւս կողմէ` գոյութիւն ունին «Ֆոթոշափ»-ի նման համակարգչային ծրագիրներ, որոնք առիթ կու տան ընտրանքներու, որ նկարի մը մէջէն վերցնեն օդին մէջ մնացած բան մը, կամ իրենց արձակուրդի վայրին մէջ առնուած լուսանկարներէն անհետացնելու անցորդները:

(Համադրաբար)

 

ՍԿԻԶԲԸ ԵՒ ՎԵՐՋԸ
(ՄԱՍՆԱԳԷՏԻ ՄԸ ԱԿՆՈՑՈՎ)

ԹՈՒԻԿԻ.  «Ֆոթոշափ» առիթ կու տայ, որ փոքրացնենք մէկու մը տարիքը: Այստեղ կորսուած են կնճիռները, աչքին տակ գոյացած տոպրակները, փայլեցուած են աչքերն ու ակռաները: Մորթը մաքրուած է արատներէ եւ պիսակներէ: Յօնքերը ձեւաւորուած են եւ` ողորկ երեւոյթ մը ստացած: Քանի մը գիծ պահպանուած է ձեւ տալու համար այտերուն, սակայն անոնց տակ կախուած տոպրակները անհետացած են, ինչպէս նաեւ` վիզին վրայ գոյութիւն ունեցող գիծերը:

 

ՃՈՐՃ ՔԼՈՒՆԻ. Ճակատին եւ աչքերուն շուրջ գիծերը մեղմացուած են, նաեւ` այտերուն կնճիռները եւ այտոսկրներուն տակի գիծերը: Մոխրագոյն մազերը աւելի մթնցած են եւ ճակատին արատները` անհետացած: Նկարը ենթարկուած է գոյնի փոփոխութեան` ի գործ դնելով յաւելեալ շուք եւ գոյներ, ինչ որ պայծառացուցած է նկարը:

 

ԱՆՃԵԼԻՆԱ ՃՈԼԻ. Դէմքին փոսերը անհետացած են, մաքրուած են մորթին բիծերը, այտէն հանուած է պիսակ մը, մեղմացուած են վիզին վրայ յառաջացած գիծերը: Ոսպնեակը մորթին վրայ չկեդրոնացնելով` կարելի եղած է ծածկել բազմաթիւ արատներ եւ գիծեր: Աչքերը մաքրուած են, ինչպէս` կարմրութիւն եւ մազերակներ, անոնք աւելի սպիտակ կ՛երեւին եւ ցայտուն, այսպէս` հակադրութիւնը շեշտուած է, եւ աչքերուն մանրամասնութիւնները աւելի ուշագրաւ դարձած են: Շրթունքները կը մնան նոյնը:

 

 Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

 

Share this Article
CATEGORIES