«ՃԱՐՏԱՐԱՐՈՒԵՍՏԻ ՄԱՐԶԻ ՄԻՈՒԹԻՒՆԸ ԱՇԽԱՏԱՎԱՐՁԻ ՅԱՒԵԼՈՒՄԸ ԿԸ ՆԿԱՏԷ ԲԱՒԱՐԱՐ» «ԱԶԴԱԿ»-ԻՆ Կ՛ԸՍԷ Ն. ՍԱՊՈՒՆՃԵԱՆ

Լիբանանցիներուն ամսական աշխատավարձը սրբագրելու նպատակով կառավարութեան տուած յաւելումի զոյգ որոշումներուն եւ պետական շուրային կողմէ առաջին որոշումի մերժումին եւ երկրորդին մասին բարեփոխման պայման դնելուն եւ իր ապրուստը ապահովելու մարմաջին մէջ գտնուող քաղաքացին լուսաբանելու առիթով, «Ազդակ» հարցազրոյց մը ունեցաւ Ճարտարարուեստի մարզի միութեան գանձապահ Նազարէթ Սապունճեանի հետ:

Ներկայիս լիբանանցի քաղաքացիները մտահոգող եւ երկրին մէջ տիրող սղաճի բեռին տակ կարեւորագոյն գրաւականն է ապրուստն ու տարրական կարիքները ապահովել եւ հոգալ:

Նազարէթ Սապունճեան հաստատեց, որ ամբողջ աշխարհին մէջ կառավարութեան իրաւասութիւնը կը սահմանափակուի նուազագոյն աշխատավարձի ճշդումով. ան ընդգծեց, որ պետական շուրային կողմէ կառավարութեան տուած աշխատավարձի յաւելումը մերժելու հիմնական պատճառը այդ էր:

Ն. Սապունճեան շեշտեց, որ աշխատավարձերու յաւելումը կ՛ըլլայ ապրուստի սղաճի համեմատութիւնը ճշդող յանձնախումբին աշխատանքներուն արդիւնքին հիման վրայ: «Այսինքն այդ յանձնախումբը տարեկան դրութեամբ կը յստակացնէ ապրուստի սղաճի համեմատութիւնը եւ այդ համեմատութեան հիման վրայ է, որ պէտք է ճշդուին յաւելումները: Նախորդ չորս-հինգ ամիսներուն ընթացքին ապրուստի սղաճի համեմատութիւնը ճշդող յանձնախումբին եւ հիմնականին մէջ դոկտ. Մարալ Կիտանեանի ընդհանուր տնօրինութեամբ գործող Վիճակագրութեան կեդրոնական վարչութեան կողմէ պատրաստուած ուսումնասիրութիւնը ցոյց տուաւ, թէ 2008-ին ճշդուած աշխատավարձերու յաւելումէն ի վեր երկրին մէջ սղաճի համեմատութիւնը հասած է 16,3 առ հարիւրի: Հետեւաբար Ճարտարարուեստի մարզի միութիւնն ու տնտեսական խորհուրդները ընդունեցին մինչեւ 20 առ հարիւրի համեմատութեամբ  աշխատավարձի յաւելում կատարել», ըսաւ ան:

Ն. Սապունճեան յայտնեց, որ երբ Ճարտարարուեստի մարզի միութիւնն ու տնտեսական խորհուրդները այս թիւերուն եւ տուեալներուն մասին ներկայացում մը կատարեցին Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան, որուն ներկայացուցիչները կը մասնակցէին իրենց ժողովներուն, անոնք լքեցին նիստը եւ պոյքոթի ենթարկեցին այդ նիստերուն իրենց մասնակցութիւնը:

Այս ծիրին մէջ Սապունճեան նշեց, որ Աշխատաւորական ընդհանուր համադաշնակցութեան տեսակէտը այն է, որ աշխատավարձի յաւելում կատարելու համար պէտք է երթալ մինչեւ 1996, ինչ որ մերժուեցաւ Ճարտարարուեստի մարզի միութեան եւ տնտեսական խորհուրդներուն կողմէ:

Աշխատավարձերու յաւելումին պատմականը կատարելու ծիրին մէջ Ն. Սապունճեան յայտնեց, որ 1994-1995  նախկին վարչապետ Ռաֆիք Հարիրիի եւ Ճարտարարուեստի մարզի միութեան ու տնտեսական խորհուրդներուն միջեւ ստորագրուեցաւ համաձայնագիր մը, որուն մէջ նշուեցաւ, որ ժամանակաւոր կերպով եւ ճշգրիտ թիւով` մէկ տարուան համար, գործատէրերուն կողմէ աշխատաւորներուն փոխադրածախս տրուի եւ կրթաթոշակներուն պարագային, իւրաքանչիւր ընտանիքի, առաւելագոյնը երկու աշակերտի, կէսական միլիոն լ. ոսկիի գումար յատկացուի:

«Մէկ տարուան համար ստորագրուած այս համաձայնագիրին նպատակն էր աշխատաւորներուն նեցուկ կանգնիլ, մինչեւ որ պետութիւնը բարելաւէ դպրոցներուն իրավիճակը եւ երկրին մէջ ստեղծէ հանրային փոխադրութեան դրութիւն: Սակայն անշուշտ այդ մէկը չգործադրուեցաւ, եւ ահաւասիկ գործատէրերը 16 տարիէ ի վեր փոխադրածախս եւ կրթաթոշակ կը տրամադրեն: Այս մէկը սխալ է եւ Ճարտարարուեստի մարզի միութեան կամ գործատէրերուն պարտականութիւնը չէ, այլ կառավարութեան պարտականութիւնն է», ըսաւ Նազարէթ Սապունճեան:

Ան բացատրեց, որ Ճարտարարուեստի մարզի միութիւնը ամէնէն աւելի կը ներկայացնէ լիբանանցի գործատէրերը, որովհետեւ ճարտարարուեստի մարզին մէջ գործող աշխատաւորներուն թիւը աւելի քան 150 հազար է: «Հետեւաբար նման որոշումներու պարագային Ճարտարարուեստի մարզի միութեան տեսակէտն է, որ ազդու կ՛ըլլայ: Ամբողջ Լիբանանի տարածքին գործող դրամատուներուն պաշտօնեաներուն թիւը շուրջ 15 հազար է եւ, իբրեւ այդպիսին,  անոնք երբեք չեն ազդուիր այս յաւելումներէն: Առեւտրականներուն համար ալ մեծ հարց մը չէ այդ յաւելումը, երբ իրենք տասնեակ միլիոններով գումարներ կը շահին: Հիմնական հարցը մեր քովն է, որովհետեւ մենք կը գտնուինք լուրջ դժուարութիւններու դիմաց», ըսաւ ան:

Ն. Սապունճեան ընդգծեց, որ Ճարտարարուեստի մարզի միութիւնը իր պարփակած բոլոր գործարաններով եւ հաստատութիւններով հարիւր հազարաւոր աշխատաւորներ ունի, որոնց աշխատավարձը եւ փոխադրածախսը կը հոգայ, անոնց ընկերային ապահովագրութիւն կը տրամադրէ եւ համաշխարհայնացումի այս ժամանակաշրջանին ամբողջ աշխարհին հետ մրցակցութեան մէջ կը գտնուի: «Այս ծանր պարտականութիւնը գործատէրերը ստանձնած են, իսկ լիբանանեան պետութիւնը 45 միլիառի հասնող նիւթական պարտաւորութիւն մը ունի, որ փտածութեան իբրեւ հետեւանք գոյացած է եւ ոչ թէ` քաղաքացիներուն բարօրութեան տրամադրուած նիւթական օժանդակութեան: Լիբանանի մէջ տարեկան միջին հաշուով 4-5 միլիառ տոլարի նիւթական բաց մը կ՛արձանագրուի, որ հետեւանք է փտածութեան եւ պէտք է վերջ տալ ասոր», ընդգծեց Ն. Սապունճեան:

Կառավարութեան կողմէ այլ որոշումի մը մասին խօսելով` Նազարէթ Սապունճեան շեշտեց, որ 2001-ին Լիբանանի կառավարութիւնը տուաւ որոշում մը, որուն հիման վրայ Լիբանան պէտք էր ունենար ազատ տնտեսութիւն եւ անդամակցէր Առեւտուրի համաշխարհային կազմակերպութեան (Ուըրլտ թրէյտ օրկընայզէյշըն): «Այդ կազմակերպութեան անդամակցելու համար Լիբանան պէտք էր դուրսէն ներածուած արտադրութիւններուն վրայ պարտադրուած տուրքը նուազագոյնի հասցնէր: Հետեւաբար կառավարութիւնը իր առաջին իսկ որոշումով բոլոր տուրքերը նուազեցուց, օրինակ` հագուստեղէնի վրայ պարտադրուած տուրքերուն 35 առ հարիւրը վերածեց 5 առ հարիւրի, եւ իբրեւ հետեւանք` Լիբանանի արդիւնաբերութեան պաշտպանողական գիծը քանդուեցաւ:

Բայց եւ այնպէս պէտք է ըսել, որ կառավարութիւնը տուրքերը ջնջելու այս որոշումին զուգահեռ, տուած էր նաեւ երկրորդ որոշում մը, որուն հիման վրայ պիտի կազմուէր երեք նախարարներէ` ելեւմուտքի, ճարտարարուեստի եւ տնտեսութեան նախարարներէն բաղկացող  յանձնախումբ մը, որուն պարտականութիւնը պիտի ըլլար դիմել միջոցներու եւ Լիբանանի մէջ վնասուող ճարտարարուեստին դիմաց առնելու այնպիսի քայլեր, որպէսզի ճարտարարուեստը վերահաստատուի եւ առողջ մնայ: Կառավարութեան տուած առաջին որոշումը յաջորդ օրն իսկ գործադրուեցաւ, իսկ երկրորդը` ցարդ կը մնայ որոշումի սահմաններուն մէջ: Ահա տասը տարի անցած է եւ այդ յանձնախումբը ժողով մը իսկ չէ գումարած», ըսաւ ան:

Ն. Սապունճեան շեշտեց, որ կառավարութեան տուած այդ որոշումին հիման վրայ Լիբանանի մէջ հիւսուածեղէնի գործարաններուն 95 առ հարիւրը փակուեցաւ, հագուստի արտադրութիւնը 90 առ հարիւրով նուազեցաւ, կօշիկի գործարաններուն 90 առ հարիւրը փակուեցաւ, իսկ ոսկեղէնի արտադրութիւնը 80 առ հարիւրով վերջ գտաւ:

Գործատէրերուն դիմագրաւած դժուարութիւններուն մասին խօսելով` Ն. Սապունճեան դիտել տուաւ, որ Լիբանանի մէջ գործարան մը պահելը շատ դժուար է, որովհետեւ վառելանիւթը, ելեկտրականութիւնը եւ աշխատավարձերը

սուղ են: «Եթէ մեր ունեցածը մենք համեմատենք Սուրիոյ եւ Սէուտական Արաբիոյ մէջ գործատէրերուն տրուած դիւրութիւններուն, ապա Լիբանան գործարան չի մնար: Այս պատճառով ալ Լիբանան, որ ամբողջ շրջանին համար ոսկեղէն կը մատակարարէր եւ կ՛արտադրէր, այժմ դադրած է, որովհետեւ ոսկեղէնը սկսած է տրամադրուիլ Սէուտական Արաբիոյ, Պահրէյնի, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու եւ Թուրքիոյ կողմէ», ըսաւ ան:

Ն. Սապունճեան եզրակացուց, որ Լիբանանի մէջ արդիւնաբերող հիմնական երկու մարզ կայ` գիւղատնտեսութիւնն ու ճարտարարուեստը, եւ եթէ այս երկու մարզերուն վրայ բեռցուի ամէն ծանրութիւն եւ պարտաւորութիւն` առանց պետութեան կողմէ իր պատասխանատուութիւններուն հանդէպ գիտակցութեան, ապա այդ երկու մարզերն ալ ծանրաբեռնուածութենէն պիտի տուժեն:

Խօսելով աշխատանքի նախարար Շարպել Նահհասի ներկայացուցած աշխատավարձի յաւելման ծրագիրին մասին` Նազարէթ Սապունճեան ըսաւ, որ այդ ծրագիրը սխալ կերպով առաջարկուեցաւ, որովհետեւ Նահհաս նկատել տուաւ, որ նուազագոյն աշխատավարձը պէտք է բարձրացնել մինչեւ 961 հազար լ. ոսկիի` շուրջ մէկ միլիոնի, եւ ապա պիտի կիրարկուի լիբանանցիներուն առողջապահութեան վերաբերող յատուկ ծառայութիւնը, որուն շնորհիւ հաստատութիւնները իւրաքանչիւր աշխատաւորի համար ընկերային ապահովագրութեան վճարած իրենց գումարներէն 9 առ հարիւր նուազ պիտի վճարեն, ինչպէս նաեւ մազութի եւ ելեկտրականութեան սակերը պիտի նուազեցնէ:

«Շարպել Նահհասի միտքը բարի է, սակայն անոր ծրագիրին գործադրութիւնը երկար ժամանակի կը կարօտի եւ ճարտարարուեստը, որ 2001-ին տրուած որոշումով բաւական տուժած էր, այս ժամանակամիջոցին ընթացքին իր մահկանացուն պիտի կնքէ: Սակայն պէտք է ըսել եւ ընդունիլ, որ Նահհասի մօտեցումները արդար են, բայց ժամանակի կը կարօտին: Մենք Շարպել Նահհասի հանդէպ մեծ յարգանք ունինք, իսկ արդար է նաեւ ըսել, որ Լիբանանի ունեցած երեք բարեկարգողներէն մէկը Նահհասն է` Ֆուատ Շեհապէն եւ Մորիս Ժեմայէլէն ետք: Եթէ Շարպել Նահհաս կարենայ իր ծրագիրը իրականացնել, ապա ան բարեկարգչական առումով մեծ նուաճումներ արձանագրած պիտի ըլլայ», նշեց ան:

Նազարէթ Սապունճեան խստիւ մերժեց ամբողջ երկրին նիւթական բեռը ճարտարարուեստի մարզին վրայ բեռցնելը: «Ճարտարարուեստը երկու մասերէ կը բաղկանայ. անոնցմէ առաջինն է` այդ մարզին արտադրութիւններուն արտածումը, իսկ երկրորդը` ներքին շուկային հայթայթելը: Արտածելու պարագային, Լիբանանի մրցակիցներն են` Թուրքիան, Չինաստանը, Սէուտական Արաբիան եւ Սուրիան, որոնց ճարտարարուեստը իւրաքանչիւր երկրի պետութեան նեցուկին եւ զօրակցութեան արժանացած է: Հետեւաբար կարելի չէ արտադրութեան ծախսը 15 առ հարիւրով աւելցնել` աշխատավարձերուն 50 առ հարիւր յաւելում տրամադրելով: Որովհետեւ այդ պարագային արտաքին մրցակցութիւնը անկարելի կը դառնայ եւ Լիբանանի մէջ գործող մնացեալ գործարանները իրենց դռները կը փակեն», յայտնեց Ն. Սապունճեան:

Ճարտարարուեստի մարզի միութեան գանձապահը ընդգծեց, որ նուազագոյն աշխատավարձը 600 հազար լ. ոսկիի վերածող կառավարութեան այս որոշումը, ինչպէս նաեւ` մնացեալ յաւելումները, արդէն իսկ պէտք եղածէն աւելի են: Իր խօսքը ուղղելով քաղաքացիին` Նազարէթ Սապունճեան ըսաւ, որ Ճարտարարուեստի մարզի միութիւնը ամէն ջանք ի գործ պիտի դնէ, որ հետագային քաղաքացին իր ստացած աշխատավարձով շատ աւելի բան կարենայ գնել, քան ինչ որ է կացութիւնը ներկայիս:

«Մեզի համար յուսադրիչ է այս կառավարութեան հետ աշխատիլ, որովհետեւ թէ՛ վարչապետը, թէ՛ ճարտարարուեստի նախարարը, թէ՛ տնտեսութեան եւ առեւտուրի նախարարները, թէ՛ ելեւմուտքի նախարարը բարեկարգումի կը հաւատան եւ անոնց մօտեցումը բարեկարգչական է: Հետեւաբար իր ընդհանուր ձեւին մէջ կառավարութիւնը բարեկարգող կազմ մըն է եւ այս ընկերային հարցերուն արդար մօտեցում կը ցուցաբերէ,  եւ մենք մեծ յոյսեր ունինք, որ ան լուրջ հարցեր պիտի լուծէ», եզրափակեց Ն. Սապունճեան:

Հարցազրոյցին աւարտին Ն. Սապունճեան «Ազդակ»-ի տնօրէնութիւնն ու անձնակազմը շնորհաւորեց իր մեծ եւ անխոնջ աշխատանքին համար      ` աւելցնելով, որ այդ աշխատանքը եւ յաջողութիւնը կ՛ըլլայ աշխատակազմի անկեղծ եւ յարատեւ աշխատանքով եւ մեծ ջանքերով է, որ թերթը օրական լոյս կը տեսնէ: Ան յոյս յայտնեց, որ աւելի մեծ թիւով քաջալերողներ  «Ազդակ»-ի շուրջ հաւաքուին եւ իրարու հետ գօտեպնդուելով` «Ազդակ»-ը նորանոր բարձունքներու հասցնեն:

Պատրաստեց՝ ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES