ԻՐԱՔԷՆ ՄԻԱՑԵԱԼ ՆԱՀԱՆԳՆԵՐՈՒ ՀԵՌԱՑՈՒՄԸ ՏԵՍԱԿԷՏՆԵՐԸ Կ՛ԵՐԿՓԵՂԿԷ

Այն պահուն, երբ Միացեալ Նահանգներու Իրաք ռազմական իննամեայ միջամտութիւնը իր աւարտին կը հասնի, երկրին համար ամերիկեան ուժերու հեռացման ունենալիք նշանակութեան մասին կարծիքները կտրուկ բաժնուած են:

Հրապարակ հասնելէ քիչ ժամանակ անց նիհարակազմ անձ մը մեզի մօտեցաւ խօսելու համար: Հագած էր իր մարմինին համար քանի մը չափ մեծ բաճկոն մը եւ կը կրէր օդաչուի ակնոցներու ոճով մութ ապակիներով ակնոց, թէեւ ձմեռնային ցերեկային լոյսը անտանելի փայլուն չէր:

Թերեւս ան կ՛ուզէ անանուն մնալ, մտածեցի ես: Ամէն պարագայի, ան բաւական տարբերակիչ տեսք, երեւոյթ ունէր` երկար, սեւ մազերը քուռակի պոչի նման հաւաքած:

Ջղային նայուածք մը նետեց ճամբուն միւս կողմը գտնուող պատշգամին: Մեզ դիտողներ կային:

ՎԱԽՑՆԵԼ

Անունը Տիրղամ Զայտի էր, եւ դուք կրնաք ըսել, որ այլախոհութիւնը իրենց ընտանիքէն կը բխի:

2008 թուականին իր եղբայրը` Մունթատար, հանրածանօթ դարձաւ կօշիկ նետելով այդ օրերու Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ճորճ Պուշի վրայ:

Տիրղամ եւ իր նուազող խումբը ցուցարարներու` կը բողոքեն Իրաքի կառավարութեան դէմ:

Տիրղամ

Ցուցարարները կ՛ըսեն, թէ իրաքեան կառավարութիւնը կրնայ ժողովրդավարական միջոցով ընտրուած ըլլալ, բայց ատոր կատարողականութիւնը, գործունէութիւնը չարագուշակ է: Երկիրը վարակուած, ախտահար է վայրագութեամբ, համատարած փտածութեամբ, գործազրկութեամբ: Նաեւ կը բացակային հիմնական սպասարկութիւնները:

Տիրղամ եւ իր ընկերներուն մեծ մասը ձերբակալուած են իրենց մտածածը արտայայտելու յանցանքին համար:

Ոմանք օրերով անհետացած են բանտերու նկուղներուն մէջ եւ վայրագօրէն խոշտանգուած են: Շատեր այս ահաբեկման դիմաց տեղի տուած են:

Բայց Տիրղամ կը շարունակէ վերադառնալ:

Փետրուարէն ի վեր ան գրեթէ ամէն ուրբաթ եղած է Պաղտատի Թահրիր հրապարակին վրայ: Այն ատեն անոնք հոն հազարներով հաւաքուած էին:

Անոնց հիմնական բողոքը գրեթէ նման էր Գահիրէի, Թունուզի եւ Պենկազիի փողոցներուն մէջ գտնուող բազմութիւններու բողոքին: Կար զգացողութիւնը, որ փոքր վերնախաւը, ընտրանին ձեւով մը իր մենաշնորհը ըրած էր երկրին հարստութիւնները:

Իրաքի մէջ եւս բողոքները սկզբնապէս վայրագութեանց հանդիպեցան:

Մականներ ճօճող ապահովութեան ուժերը հրապարակին վրայ հաւաքուած բազմութիւնը ցրուեցին ջուր արձակող սարքերով եւ իսկական փամփուշտներ կրակելով: Շուրջ 20 ցուցարարներ սպաննուեցան: Բայց ասիկա չէր ուշագրաւ փաստը:

Ուշագրաւ փաստը այն էր, որ բազմութեան մէջ անձնասպանական ականահարումի գործողութիւն մը տեղի չունեցաւ: Ուշագրաւ փաստը այն է, որ զոհերու թիւը շատ ցած էր:

Եւ այսպէս, վարչապետ Նուրի Մալիքի շնորհաւորեց ապահովական ուժերը յաջող գործողութեան համար, իսկ աւելի ընդարձակ աշխարհը ամբողջովին անտեսեց այս հարցը:

Իրաքի պատմութիւնը անցեալ է:

Կամ` իսկապէ՞ս այդպէս է:

Ահաւասիկ ձեզի քանի մը թիւեր: Ըստ պաշտօնական վիճակագրութեանց, նոյեմբեր ամսուան մէջ 187 իրաքցիներ սպաննուած են, ինչ որ կարելի է անուանել ահաբեկչական բռնարարքներու, հիմնականին մէջ ականահարումներու, բայց նաեւ կրակոցներու պատճառով:

Փաստօրէն սպաննուած են նաեւ 55 անձեր, որոնք բնութագրուած են իբրեւ ահաբեկիչներ: Այդ թիւը զգալիօրէն աւելի ցած է, քան հոկտեմբերի ցուցանիշը` 258 (առանց ներառելու ահաբեկիչները), թիւ մը, որ տարեկան միջինին վարի հորիզոնականներուն մօտ կը գտնուի:

Այս բոլորը մեկնող ամերիկացիներուն համար ակնյայտօրէն լաւ լուրեր են:

Իրենց անսասան, անկոտրում հասարակական լաւատեսութեամբ, ամերիկացիները կը մատնանշեն ապահովական կացութեան բարելաւումը, նոյնիսկ երբ իրենց վերջին զինուորները կը պատրաստեն իրենց պայուսակները:

ԵԱՆՔԻԻ ԴԱՒԱԴՐՈՒԹԻՒՆ

Իրաքի հասարակութեան մեծ մասը այս հարցերը տարբեր ձեւով կը տեսնէ:

Եթէ պառակտուած ժողովուրդը այժմ միացնող բան մը կայ, ատիկա անոնց ամուր հաւատքն է, որ Միացեալ Նահանգներ պատասխանատու են իրաքցիներու բոլոր դժբախտութիւններուն:

Ելեկտրականութեան կարկտան, հատուկտոր հոսա՞նք. մեղադրել Միացեալ Նահանգները:

Անձնասպանական գործողութի՞ւն. ամերիկացիք կը կանգնին ատոր ետին:

Քաղաքական փակուղի՞, կառավարութեան փտածութի՞ւն, շրջանային վերազարթնող Իրա՞ն. բոլորն ալ` եանքիի դաւադրութիւն:

Վերջերս զրոյց մը ունեցայ Իրաքի վարչապետին ամէնէն մօտիկ խորհրդատուին հետ:

Ան սովորաբար բաւական սթափ մտածող մարդ է, բայց ամենայն լրջութեամբ փորձեց զիս համոզել, թէ Իրաքի այժմու խառնաշփոթը հետեւանք է, ոչ թէ խեղճ ծրագրաւորումի, կամ աղէտալի որոշումներու, որոնք տրուեցան 2003-ի ներխուժումէն ետք, այլ` Միացեալ Նահանգներու միտումնաւոր եւ շարունակուող քաղաքականութեան, որ մշակուած է տկարացնելու համար Իրաքի դիրքը Միջին Արեւելքի մէջ:

Այս հասկացողութիւնը այնքան ծիծաղելի է, որքան` հակընդդէմ պնդումը, որ օր մը ետք լսեցի Պաղտատի մէջ Միացեալ Նահանգներու դեսպանատան մէկ բանբերէն:

Ան կատարելապէս անայլայլ, ուղիղ դէմքով ըսաւ, որ Իրաքի մէջ չկայ ընտանիք մը, որուն կեանքը ձեւով մը օգտուած չըլլայ Իրաքի մէջ Միացեալ Նահանգներու գործողութիւններէն:

Ամերիկեան հեռացումը ճշմարտութեան պահը պիտի ըլլայ:

Զրահապատ  կառքերը, երբ անապատային սահմանէն անցնին Քուէյթ, Միացեալ Նահանգներու ժառանգութիւնը աւելի պարզ եւ յստակ կը դառնայ:

Իրաքի այժմու կարգ մը հարցերը, խնդիրները անկասկած կը մարին ներխուժողներու հեռացումով, միւսները հաւանաբար աւելի սուր բնոյթ պիտի ունենան հեռացողներուն բացակայութեան պարագային, առնուազն` կարճատեւ ժամանակաշրջանի մը մէջ:

Պաղտատի մէջ անցեալ ամիս եւ Ազգային արխիւ այցելեցի:

Սենեակի մը մէջ, ուր յատակէն մինչեւ առաստաղ ծրարուած էին պատմութեան գիրքեր, որոնք ժամանակին պատկանած են Սատտամ Հիւսէյնի, ես հանդիպեցայ Սաատ Իսքանտերի հետ (Իրաքի ամէնէն պերճախօս եւ իմաստուն անձերէն մէկը):

Ան կը ճշդէր վերջին ութուկէս տարիներուն Միացեալ Նահանգներու պատճառած վնասներուն ցուցանիշները: Երբ ես իրեն հարցուցի, թէ կ՛արժէ՞ր այդ բոլորը ընել, ան ըսաւ. «Այո՛, իբրեւ ազատ մարդ կարճատեւ ապրիլը աւելի լաւ է, քան` 100 տարի իբրեւ ստրուկ ապրիլը»:

Ես կրկին մտածեցի Տիրղամ Զայիտիի` կօշիկ նետողին եղբօր  եւ Թահրիր հրապարակին վրայ անոր ջղային աչքերուն մասին:

Տակաւին մեծ խիզախութիւն, յանդգնութիւն կը պահանջէ Իրաքի մէջ մտածածդ արտայայտելը:

ԿԱՊՐԻԷԼ ԿԷՅԹՀԱՈՒՍ

«Պի. Պի. Սի.»

Share this Article
CATEGORIES