«ԳԻՐՔԻ ՊԱՏՐԱՍՏՈՒԹԵԱՆ ՄՐՑԱՆՔ». ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹԵԱՄԲ` ԼԻԲԱՆԱՆԱՀԱՅ ՎԱՐԺԱՐԱՆՆԵՐՈՒ

2011 թուի ապրիլ ամսուն Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» հրատարակչատուն-գրատարածը կազմակերպեց միջնակարգի դասարաններուն համար գիրքի պատրաստութեան մրցանքներ:

Սոյն մրցանքներուն իրենց մասնակցութիւնը բերին հայկական կարգ մը վարժարաններ, որոնց մէջ առաջին մրցանակին արժանացաւ Համազգայինի Մ. եւ Հ. Արսլանեան ճեմարանի 9-րդ դասարանը, երկրորդ մրցանակին արժանացան Ճեմարանի 8-րդ եւ Թէքէեան վարժարանի 7-րդ կարգերը, իսկ երրորդ մրցանակին արժանացան Ճեմարանի 7-րդ դասարանը, Ազգ. Սուրէն Խանամիրեան վարժարանը եւ Ազգ. Եղիշէ Մանուկեան քոլեճը:

Առաջին մրցանակի արժանացած գրութիւնը կը կոչուի «Առողջ դաստիարակութիւն», որուն պատմութիւնը գրեցին միացեալ նախաձեռնութեամբ Մ. եւ Հ. Արսլանեան ճեմարանի իններորդ դասարանի հետեւեալ աշակերտները. Աղասարգիսեան Նարէ, Գանտահարեան Ալիք եւ Խտըրլարեան Նարօտ:

Սոյն պատմութեամբ կը նկարագրուի Արագածեաններուն ընտանիքը, որ կը բաղկանայ չորս անդամներէ, մայրը` Մարալ, հայրը` Սարգիս, իսկ զաւակները` Վահագն ու Արամ:

Յիշեալ ընտանիքի անդամները ժամանակ մը բարեկեցիկ կեանք ապրելէ ետք, կը մատնուին նիւթական նեղ կացութեան: Այս անձուկ պայմաններու տակ, Վահագն ու Արամ կ՛որոշեն մեկնիլ Ֆրանսա, իրենց ազգականներուն մօտ, հետեւելու համար համալսարանական բարձրագոյն կրթութեան:

Արամ ֆրանսական օտար հողին վրայ, կարճ ժամանակի մը ընթացքին, կը մտերմանայ անպարկեշտ տղոց հետ, որոնց անխոհեմ յորդորներուն հետեւելով` հետզհետէ կը յանձնուի արկածախնդրական խաղերու գիրկը: Բայց Վահագն բարոյական զօրեղ նկարագրի տէր ըլլալուն` կը մնայ հեռու ընկերային յոռի բարքերէ:

Սոյն պատմութեան աւարտին, Վահագն կը փրկէ Արամը` չարամիտ տղոց ընկերակցութենէն, տոգորելով անոր սիրտը` իրենց ընտանեկան մաքուր միջավայրէն եւ կրթական տոհմիկ օճախէն իրենց ստացած ազգային առողջ պատգամներով: Վահագն ու Արամ կը վերադառնան Լիբանան` ստանալէ ետք ճարտարապետութեան եւ իրաւաբանութեան ճիւղերուն մէջ իրենց համապատասխան վկայականները:

Երկրորդ մրցանակին արժանացաւ Համազգայինի Մ. եւ Հ. Արսլանեան ճեմարանի 8-րդ կարգը, որուն աշակերտներէն Ճենանեան Վանայ գրեց «Զարթօնք ժողովուրդի» խորագրեալ պատմութիւնը:

Սոյն գրութեամբ կը նկարագրուի գիւղ մը, որ կը գտնուի հեռաւոր ու ամայի վայր մը: Գիւղը կը կոչուի Զա, ուր գիւղացիները կ՛ապրին ստրկամիտ եւ յետամնաց կեանք մը: Գիւղապետը կը կոչուի Գաբրիէլ, որ բացարձակ բռնատիրութեամբ կը շահագործէ անմեղ գիւղացիները: Գիւղի բոլոր բնակիչները պարտաւոր են գործադրելու գիւղապետին տնօրինած օրէնքները, այլապէս ծանր տուրքերու կ՛ենթարկուին անոնք: Գիւղին մէջ կը գործէ ԶԺ կոչուած գաղտնի կազմակերպութիւն մը, որ իր յեղափոխական գործունէութեամբ կը հակակշռէ գիւղապետին անմարդկային եւ վատ արարքները:

Անգործութեան եւ աղքատութեան պատճառաւ, երբ գիւղի երիտասարդները կը բռնեն պանդխտութեան ճամբան կ՛երթան օտար ափեր, իրենց ընտանիքին ապրուստը ապահովելու նախանձախնդրութեամբ, ԶԺ կազմակերպութեան ազատամարտիկները, որոնք Զարթօնք կը կոչեն իրենց հերոսատիպ գործունէութիւնը, կ՛արթնցնեն գիւղի անտէր ժողովուրդին մէջ պայքարի եւ ըմբոստութեան ոգին:

Գիւղապետը տեսնելով ազատամարտիկներու սանձարձակ գործունէութիւնը` բանտարկել կու տայ զանոնք: Բայց ազատամարտիկները քաջաբար կը շարունակեն պաշտպանել գիւղացիներուն արդար դատը` բանտին մէջ իսկ հրամայելով գիւղապետ Գաբրիէլին, որ վերջ տայ իր մենատիրական ազգավնաս հրահանգներուն: Բռնատիրական այս կացութիւնը կը յանգի իր աւարտին, երբ Գաբրիէլ կը հիւանդանայ եւ ընկրկելով կամքին առջեւ ԶԺ կամ «Զարթօնք ժողովուրդի» կոչուած կազմակերպութեան` կը հեռանայ գիւղէն, կենցաղական խաղաղ եւ ձեռնտու պայմաններ շնորհելէ ետք գիւղացիներուն…

Երկրորդ մրցանակին արժանացաւ նաեւ Թէքէեան վարժարանի եօթներորդ դասարանը, որուն աշակերտները միացեալ նախաձեռնութեամբ իրենց գրի առած «Գաղտնի աշխարհ» խորագրեալ յուշագրութեամբ, կը պատմեն, թէ ինչպէս, իրենց սկաուտական տարիներուն կը ճամբորդեն դէպի Ափրիկէ, ուր կը հանդիպին արկածախնդրական անակնկալ դէպքերու: Օր մը, անտառ կը մտնեն չորցած ճիւղեր հաւաքելու: Սակայն, ճամբու ընթացքին, տարուելով բնութեան գեղեցկութենէն, կը կորսուին անտառին խորերը: Այնտեղ կը նշմարեն քարայր մը, ուր կը քնանան մինչեւ վաղ առաւօտ: Այգաբացին, ականատես կ՛ըլլան սարսափազդու երեւոյթներու: Այսպէս, վայրի արծիւներ իրենց ճանկերով կը փոխադրեն զանոնք եօթը դռներ պարունակող քարանձաւ մը, ուր կը լսեն թաւ ձայն մը, որ կը խոստանայ ազատ արձակել զանոնք քարանձաւային իրենց ներփակ վիճակէն եւ վարձատրել զանոնք ոսկի գանձով, եթէ անոնք կարենան տալ ճշգրիտ պատասխանը հետեւեալ երեք հանելուկներուն.

Առաջին. ո՞ր ազգը առաջին անգամ ընդունեց քրիստոնէութիւնը` իբրեւ պետական կրօն:

Երկրորդ, Վանի մէջ թրքական իշխանութիւնը հայկական ո՞ր եկեղեցին նորոգել տուաւ:

Երրորդ, հայ ժողովուրդը պատմութեան ընթացքին քանի՞ մայրաքաղաք ունեցած է:

Աշակերտները կը տիրանան այդ գանձին, տալէ ետք ճշգրիտ պատասխանը վերոյիշեալ հանելուկներուն: Անոնք կը վերադառնան իրենց վրանները, ուր կ՛ողջագուրուին խմբապետին եւ ընկերներուն հետ, բաժնեկից դարձնելով զանոնք իրենց անխառն ուրախութեան:

Իսկ վերամուտին, Թէքէեան վարժարանի յիշեալ աշակերտները, յետ խորհրդակցութեան, տեսչարան կը ներկայանան եւ իրենց ստացած ոսկին կը յանձնեն տնօրէնուհիին` խնդրելով, որ սոյն գումարը յատկացուի իրենց կրթական հաստատութիւնը երկրորդականի վերածելու աշխատանքին:

Երրորդ մրցանակին արժանացան Ճեմարանի եօթներորդ դասարանը, Ազգ. Սուրէն Խանամիրեան վարժարանը եւ Ազգ. Եղիշէ Մանուկեան քոլեճը:

Արդարեւ, Ճեմարանի եօթներորդ դասարանի աշակերտները, «Հայկական Կաղանդի սովորութիւններ» խորագրեալ գրութեամբ, միացեալ նախաձեռնութեամբ կը ներկայացնեն այն սովորութիւնները, թէ ինչպէս անցեալին Հայաստանի մէջ տեղի կ՛ունենային Ամանորի վերաբերեալ տօնախմբութիւնները: Կը նկարագրեն Կաղանդի սեղանը, ուր խորհրդանշական տեղ վերապահուած էր խմորեղէններուն: Կը բացատրեն նաեւ, թէ մեր նախահայրերը ինչպէս կը պատրաստէին տօնածառը ծիրանիի, բարտիի կամ եղեւինի ոստերու օգտագործումով:

Իրենց կարգին, Ազգային Սուրէն Խանամիրեան քոլեճի խումբ մը աշակերտներ, միացեալ նախաձեռնութեամբ, Արարատ լերան մասին օտար եւ հայ բանաստեղծներու խօսքերէն մէջբերումներ կը կատարեն:

Խանամիրեան քոլեճի յիշեալ աշակերտները կոչ կ՛ուղղեն իրենց դասընկեր-դասընկերուհիներուն, որ ըլլան պահանջատէրը այս հայաբոյր ու երկնամերձ լերան եւ թոյլ չտան որ ան մնայ երկար դարեր թուրք վարչակարգերու բռնատիրութեան տակ: Կոչ կ՛ուղղեն իրենց ընկերներուն եւ ընկերուհիներուն, որ դիմեն հնարաւոր բոլոր միջոցներու, որպէսզի Մասիս սարը միանայ Մայր Հայաստանին…

Նոյնպէս, երրորդ մրցանակին արժանացան Ազգային Եղիշէ Մանուկեան քոլեճի միջնակարգի դասարաններէն խումբ մը աշակերտներ, որոնք ստորագրած են «Հարազատ կանչը» խորագրեալ յուշագրութիւնը, ուր կը նկարագրեն իրենց այցելութիւնը դէպի պատմական Հայաստան: Անոնք կը պատմեն, թէ արհամարհելով ամէն վտանգ` կ՛անցնին յաղթական քայլերով Ախուրեան սրընթաց գետէն ու կը հասնին Անիի աւերակները, ողջունելով Կարսն ու Կարինը, Մուշն ու Սասունը, Վանայ ծովն ու Աղթամարի Ս. Խաչ եկեղեցին եւ, ապա, կը վերադառնան Հայաստան: Այս ուղեւորութիւնը այնքան կը խանդավառէ զանոնք, որ կը բաղձան, թէ իրենց զաւակները եւս օր մը ըմբոշխնեն Արարատ լերան մտերմութիւնը եւ պարզեն եռագոյն դրօշը անոր ձիւնագեղ կատարին…

Եզրակացնելով «Գիրքի պատրաստութեան մրցանք» խորագրեալ հրատարակութեան շուրջ մեր վերոյիշեալ մտածումները` կ՛ուզենք հաստատել, թէ սոյն գործը ստեղծագործական աշխատանքի կը մղէ աշակերտները, զօրացնելով անոնց մէջ արուեստի սէրը, նախաձեռնութեան ոգին եւ յայտնաբերելով գրական թաքուն շնորհներ:

ՅԱԿՈԲ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ

Նոյեմբեր 2011
Պէյրութ

Share this Article
CATEGORIES