«ԹՈՒՐՔԻԱ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԵՏ ՅԱՐԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ԲՆԱԿԱՆՈՆԱՑՄԱՆ ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ՎԱՒԵՐԱՑՄԱՆ ՀՈԼՈՎՈՅԹԻՆ ՊԻՏԻ ՍԿՍԻ» Կ՛ԸՍԷ ԹԱՐԱՍՈՎ

Սթանիսլաւ Թարասով

Ռուս փորձագէտ Սթանիսլաւ Թարասով «Ռեկնում» լրատու գործակալութեան կայքէջին վրայ լոյս տեսած իր յօդուածին մէջ կը գրէ, որ Ֆրանսայի խորհրդարանին կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ժխտումը քրէականացնող օրինագիծին որդեգրումը Փարիզի եւ Անգարայի միջեւ ճգնաժամի գագաթնակէտն է, «սակայն հիմնական իրադարձութիւններն ու դաւերը հետագային են»:

«Փարիզ Անգարային քաղաքական հարուած մը հասցուց, որմէ ետք վերջինս կա՛մ երկար ժամանակ ետք ուշքի պիտի գայ, կա՛մ քաղաքական քայլերու պիտի ձեռնարկէ: Վերջինի վկայութիւնը Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Ահմեթ Տաւութօղլուի յայտարարութիւնն է այն մասին, որ իրենք կապեր կը հաստատեն Միացեալ Նահանգներու հայ համայնքին հետ` անոր ներկայացուցիչները նկատելով իրենցը, Օսմանեան կայսրութեան քաղաքացիներու յետնորդներ, եւ կրնան առանց երրորդ ուժերու համաձայնութեան գալ: Սակայն հետագայ լրատուական հրապարակումներուն մէջ այս հատուածը վերցուած էր եւ միայն մեղադրանքներ կը հնչէին Ֆրանսայի դէմ, որ «քաղաքական հաշիւներուն զոհաբերեց մեծ բարեկամութիւնը»: Սակայն թուրք փորձագէտները կը գտնեն, որ աւելի կարեւոր է այն երեւոյթը, որ Նիքոլա Սարքոզիի խորհրդականը նախկին վարչապետ, ազգութեամբ հայ Էտուար Պալատիւրն է:

«Ինչ կը վերաբերի Անգարայի պատասխան քայլերուն, ապա այստեղ միջոցները սովորական չափանիշի են` Փարիզէն դեսպանի տուն կանչում, երկկողմ տնտեսական, զինուորական եւ քաղաքական բանակցութիւններու սառեցում: Թուրքիա նաեւ սպառնացած է փակել Աֆղանիստանի մէջ ֆրանսական զօրքերու մատակարարումներու ուղին, փակել սեփական նաւահանգիստներն ու օդային տարածքը ֆրանսական նաւերու եւ օդանաւերու համար, որուն ի պատասխան Սարքոզի Անգարային կոչ ուղղեց` ուրիշին կարծիքը յարգելու, նոյնիսկ եթէ համամիտ չէ ատոր: Բայց եւ այնպէս, Թուրքիա Ֆրանսայի հետ յարաբերութիւններու խզման պիտի չերթայ, հակառակ անոր որ Սարքոզի խաչ քաշեց Թուրքիոյ` Եւրոպական Միութեան անդամակցութեան ձգտումին վրայ», կը գրէ փորձագէտը:

Ըստ Թարասովի, այժմ Անգարա պիտի սկսի աւելի աշխուժ կերպով խաղարկել «հայկական խաղաքարտը» եւ շուտով պիտի սկսի Հայաստանի հետ յարաբերութիւններու բնականոնացման արձանագրութիւններու վաւերացման հոլովոյթին` միեւնոյն ժամանակ ձգտելով այնպէս ընել, որ այդ հոլովոյթը չվնասէ թուրք-ազրպէյճանական յարաբերութիւններուն: Ան չի բացառեր, որ այս հոլովոյթին մէջ Անգարա փորձէ Մոսկուայի հետ համագործակցիլ` աստիճանաբար հեռանալով ղարաբաղեան տագնապի հոլովոյթէն:

«Ազրպէյճանը իր կարգին կանգնած է իր արտաքին քաղաքականութեան ուղղուածութեան փոփոխութեան խնդիրին առջեւ, որովհետեւ մինչեւ հիմա հաստատուած չէ Ազրպէյճանի մէջ Միացեալ Նահանգներու դեսպանի թեկնածութիւնը, իսկ նախագահ Օպամա պիտի չուզէ յառաջիկայ նախընտրական արշաւի ընթացքին կորսնցնել հայ համայնքի ձայները: Ուաշինկթըն մինչեւ հիմա խուսափած է Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումէն, սակայն մօտիկ ապագային այս իրավիճակը կրնայ փոխուիլ: Ազրպէյճանի մէջ կը գտնեն, որ Միացեալ Նահանգներ ղարաբաղեան տագնապի լուծման մէջ նոր նախագիծեր կը նախապատրաստեն: Վերջերս Ազրպէյճանի արտաքին գործոց փոխնախարար Արազ Ազիմով յայտարարած էր, որ հակառակ անոր որ Ազրպէյճանի մէջ բաւարարուած չեն տագնապի լուծման հոլովոյթին մէջ յառաջընթացի բացակայութենէն, սակայն բանակցային հոլովոյթի մեքանիզմի կամ ձեւաչափի փոփոխութեան կարիք չեն տեսներ: Ատիկա կը նշանակէ, որ Պաքու Հայոց ցեղասպանութեան հարցին մէջ Անգարայի միանալով կը զրկուի Միացեալ Նահանգներն ու Ֆրանսան իրարմէ «բաժնելու» կարելիութենէն եւ Մինսքի խմբակի իրավիճակը բեկանելէ:

«Ֆրանսացի համանախագահ Պեռնար Ֆասիէ յայտարարած էր, որ երկու երկիրներուն միջեւ լայնածաւալ պատերազմը կարելի եղաւ կանխարգիլել ինքնին միջնորդներուն գործունէութեան շնորհիւ, իսկ հարցի ուժային լուծումը կրնայ ստեղծել իրավիճակ մը, որ գոյութիւն ունէր Ֆրանսայի եւ Գերմանիոյ միջեւ Համաշխարհային Ա. պատերազմէն ետք: Միեւնոյն ատեն, ըստ ԵԱՀԿ-ի մամլոյ ազատութեան հարցերով ներկայացուցիչ Տունիա Միաթովիչի, «Հայոց ցեղասպանութեան հարցով Ֆրանսայի մէջ օրէնքի որդեգրումը կրնայ ԵԱՀԿ-ի այլ երկիրները դրդել նոյնպէս վարուելու»:

 

Share this Article
CATEGORIES