ՔԱՊՈՒԼԻ ԱԿԱՆԱՀԱՐՈՒՄՆԵՐԷՆ ԵՏՔ ԿԵԱՆՔԵՐՈՒ ՎԵՐԱԿԱՌՈՒՑՈՒՄ

«Վախի մէջ կ՛ապրինք» կ՛ըսէ Քապուլի բնակիչներէն մին

Յաճախ կ՛ապացուցուի, որ տուներու եւ աշխատատեղիներու վերակառուցումը դժուար առաքելութիւն է աֆղաններուն համար, որոնք առանձին լքուած են` անձնասպանական ականահարումներէ հարուածուելէ ետք:

Հապիպ` ինքնաշարժ նորոգող երիտասարդ մը, հոգ կը տանի մոթորսիքլեթի մը, Քապուլի կեդրոնական շրջանի Շահր – է – Նաուի մէջ:

Ան կ՛աշխատի կիսաբաց հիւղակի մը առջեւ, որուն թիթեղեայ տանիքը հին անիւներու վրայ հանգչած է:

Հապիպ պատշաժ, օրինաւոր աշխատանոց ունէր հոս, բայց ինքնաշարժ կը նորոգէ բացօթեայ` 2010-ի ձմրան առաւօտ մը աշխատանոցը անձնասպանական ականահարումի մը ենթարկուելէն ի վեր:

Իր աշխատանոցը կը գտնուէր ճիշդ տակը թիրախ դարձած վայրին. փոքր պանդոկ մը, որ քանդուեցաւ մօտակայքը գտնուող շուկային, վաճառատուներուն եւ դրամատան հետ:

Հապիպի աշխատանոցին նման, Քապուլի մէջ բազմաթիւ վաճառատուներ, գործարաններ կը պայքարին վերականգնելու համար վերնագիրները խլած սկզբնական յարձակումներէն ամիսներ, նոյնիսկ տարիներ ետք:

Ականահարումէն ետք Հապիպ փորձեց վերաշինել իր աշխատանոցը:

«Ես այդ առաւօտեան աշխատանքի եկայ եւ աշխատանոցս ամբողջովին քանդուած գտայ, այլ վաճառատուներու հետ», կը յիշէ Հապիպ:

«Առնուազն 14 հազար տոլար վնասեցի, կորսնցուցի, եւ այժմ դրամ չեմ կրնար գտնել վերսկսելու եւ անհրաժեշտ գործիքները գնելու համար»:

Հատուցում չկար եւ այս կացութեան մէջ ինկած ուրիշներու նման, Հապիպ ապահովագրութիւն չունէր:

«Ես իմ գործիքներս կորսնցուցի եւ այժմ բաւարար յաճախորդներ չունիմ: Երբեմն չեմ կրնար ուտելիք գնել ընտանիքիս համար,  որ ինձմէ կախեալ է», կ՛ըսէ ան:

ՋՂԱՅԻՆ ԱՌԵՒՏՐԱԿԱՆՆԵՐ

Բայց միայն փոքր առեւտուրը կամ աշխատանոցները չեն, որոնք տուժած են վերջին քանի մը տարիներուն ըմբոստներու յարձակումներու դիմաց Քապուլի խոցելի դառնալուն պատճառով:

Հապիպի աշխատանոցին կից կարմիր մարմարով ծածկուած տպաւորիչ շէնք մը առաջին նայուածքով կը թուի, թէ չէ վնասուած:

Բայց աւելի մօտէն դիտելով` վնասը ակնյայտ կը դառնայ:

Պատուհանները կոտրուած են պատերը վնասուած են եւ ներսը աղբ լեցուած է:

Շէնքին սեփականատէրը` Վազիր Զազայ, ամիսներէ ի վեր ամէն օր հոս եկած է` փորձելով առանձին մաքրել:

Զազայ կ՛ըսէ, որ տակաւին կը յուսայ, որ Աֆղանիստան ապագայ կ՛ունենայ:

«Իմ առեւտուրի կեդրոնս վերականգնելու համար 5 միլիոն տոլարի պէտք ունիմ», կ՛ըսէ ան:

«Շէնքը պատրաստ էր բացուելու, երբ այս տարի ըմբոստները յարձակեցան այս շրջանին վրայ: Ցարդ ոչ ոք ինծի օգնած է:

«Անհրաժեշտ է, որ ես դրամատունէ մը վարկ, փոխ դրամ առնեմ` վերահաստատելու համար գործս, բայց չեմ գիտեր, թէ զանոնք  ինչպէ՛ս պիտի համոզեմ, որպէսզի ինծի վարկ տան»:

Վազիր Զազայ մէկն է հայրենիքէն գաղթած լաւատես աֆղանիստանցիներէն, որոնք իրենց երկիրը վերադարձած են, պատրաստ` ներդրումներու: Այժմ ան կորսնցուցած է գրեթէ ամբողջ իր ունեցածը:

Ան կ՛ըսէ, թէ առայժմ չի կրնար լքել իր անաւարտ գործը, կամ` այլ ծրագիր մը սկսիլ, սակայն ինք չէ յուսահատած:

«Ես տակաւին վստահ եմ, որ մենք վերակառուցենք եւ պիտի օգնենք զարգացնելու, բարգաւաճեցնելու Աֆղանիստանը», կ՛ըսէ Զազայ:

Թէեւ կան բացառութիւններ: Միշտ օտարերկրացիներով լեցուն կառավարական շէնքերուն եւ պանդոկներուն մօտ գտնուող «Ֆորոշկահ մոլ»ը գրեթէ ամբողջութեամբ հրկիզուեցաւ, երբ անցեալ տարի թատերավայր դարձաւ միջազգային ուժերու եւ ըմբոստներու միջեւ պատահած բախումի մը:

Այժմ «Ֆորոշկահ» վերահաստատուած է իր նախկին փառքին եւ շատ առեւտրական ձեռնարկութիւններ կրկին կը գործեն:

«Ամերիկացիները իւրաքանչիւրիս 5-ական հազար տոլար տուին», կ՛ըսէ երիտասարդ խանութպան մը:

«Ատիկա ամբողջ վնասը չի հատուցեր, բայց ինծի համար մեծ տարբերութիւն ըրաւ»:

Սակայն ան նաեւ կ՛ըսէ, որ բազմաթիւ առեւտրականներ հոս պրկուած, ջղային են, եւ ոչ մէկ երաշխիք կայ, որ ըմբոստները կրկին պիտի չհարուածեն:

Օժանդակութեան արեւմտեան գործակալութիւններ հատուցումներ ստացան «Ֆորոշկահի» մէջ իրենց կրած վնասներուն համար, որովհետեւ միջազգային ուժերը մասնակից, ներգրաւուած էին կռիւին: Բայց ատիկա բացառութիւն է, ոչ թէ կանոն, օրէնք:

ՈՉ ՄԷԿ ԱՊԱՀՈՎ ՏԵՂ

Քապուլը թիրախ դարձնող անձնասպանական գործողութիւնները նաեւ այլ տեսակի վնաս պատճառած են:

Հելմանտ Լեմար կը բնակի Ապտուլ Հաք հրապարակին վրայ, յարկաբաժինի մը մէջ, որ կից է կիսաւարտ բարձր շէնքի մը, որ տխրահռչակ եղաւ, երբ ըմբոստները սեպտեմբերին շուրջ քսան ժամ այդ շէնքը օգտագործեցին յարձակելու համար Քապուլի դեսպանատնային համալիրին վրայ:

«Ամէն օր, երբ ես աշխատանքի կ՛երթամ, կ՛անհանգստանամ, կը մտահոգուիմ տունը գտնուող իմ ընտանիքովս, երեխաներովս»- կ՛ըսէ Լեմար:

«Ֆորոշկահ» առեւտրական կեդրոնը ծանր վնասներ կրեց, բայց արդէն վերանորոգուած է

«Իմ երեխաներս տունն էին, երբ այդ յարձակումը սկսաւ: Սակայն ես նոյնիսկ չէի գիտեր, թէ զանոնք դո՞ւրս պէտք է հանեմ, թէ՞ ներսը պահեմ:

«Այդ յարձակումներէն ետք մենք վախի մէջ կ՛ապրինք: Բայց մենք չենք կրնար ուրիշ վայր մը տեղափոխուիլ. Աֆղանիստանի մէջ այս օրերուն ապահով վայր չկայ»:

Բնակելի շրջանի մէջ յարձակումը բազմաթիւ կեանքեր խլեց, ներառեալ` երեխաներ: Լեմար կ՛ըսէ, թէ այդ յարձակումները իրեն սորվեցուցին, որ ոեւէ մէկը կրնայ թիրախ դառնալ որեւէ ատեն, որեւէ տեղ Քապուլի մէջ:

Տասնեակներով մարդիկ սպաննուեցան եւ բազմաթիւ ուրիշներ վիրաւորուեցան Աֆղանիստանի մայրաքաղաքին մէջ վերջերս տեղի ունեցած յարձակումներուն ընթացքին: Շատ պարագաներու աֆղան ուժերը ստիպուած էին ապաւինիլ միջազգային ուժերուն` պայքարելու համար ըմբոստներուն դէմ:

Եւ մինչ ապահովական հարցերու հսկողութիւնը աստիճանաբար կը յանձնուի աֆղաններուն, Քապուլի մէջ շատեր մտահոգ են, թէ ինչ պիտի պատահի, երբ դաշնակից ուժերը 2014-ին երկրէն հեռանան:

Ասիկա հարցում մըն է, որ Քապուլի մէջ շատերու համար բաց կը մնայ, առնուազն անոնց համար, որոնք յարձակողներու ձեռամբ տուժած, տառապած են, եւ որոնց համար պարզ դարձած է, որ իրենք առանձինն մնացած են իրենց կեանքերն ու աշխատանքը նորոգելու փորձին, ճիգին մէջ:

ՌՈՒՍՏԱՄ ՔՈՊԻԼ

Share this Article
CATEGORIES