ԹՈՒՆՈՒԶ. ՈՒՐ ԱՐԱԲԱԿԱՆ ԳԱՐՈՒՆԸ ՍԿՍԱՒ ՏԱՐԻ ՄԸ ԱՌԱՋ

Մարդը, որ տարի մը առաջ վառեց Հիւսիսային Ափրիկէի մէջ յեղափոխութեան դիւրավառ թուղթը, կրակոտ, կրքոտ յեղափոխական մը չէր:

Մոհամետ Պուազիզի պտուղ եւ բանջարեղէն վաճառող երիտասարդ մըն էր, որ ամսական նուազ քան 150 տոլարի եկամուտով ութ հոգիի ծախսերը կը հոգար:

Անոր ձգտումն էր միանիւ ձեռնասայլակով բաւարար գումար գոյացնել, ոպէսզի բեռնատար ինքնաշարժ մը գնէ:

«Այդ օրը Մոհամետ դուրս եկաւ տունէն` իր ապրանքը վաճառելու համար, սովորականին նման,- ըսաւ քոյրը` Սամիա եւ շարունակեց,- Բայց երբ ան ապրանքը վաճառելու դրաւ, խորհուրդէն երեք քննիչներ` ոստիկաններ կաշառք պահանջեցին: Մոհամետ մերժեց վճարել»:

«Անոնք խլեցին ապրանքը եւ ինքնաշարժին մէջ դրին: Անոնք փորձեցին նաեւ խլել Մոհամետին կշիռքը, բայց ան մերժեց յանձնել, ուրեմն զայն ծեծի ենթարկեցին»: Ըսաւ Սամիա:

Թէ Մոհամետ կին պաշտօնատարի մը  կողմէ եւս անպատուըւած է, թէ ոչ, վիճելի հարց է, սակայն 26-ամեայ երիտասարդին մէջ յանկարծակի բեկում մը յառաջացաւ:

Մոհամետ մեկնեցաւ կառավարիչին գրասենեակը իր ապրանքը պահանջելու համար: Կառավարիչը պիտի չտեսնէր զայն:

Ուրեմն ան առաւ թիթեղ մը պենզին, պարպեց իր վրայ եւ վառեց լուցկի մը:

ՀԱՄԱԿՐԱՆՔԻ ԱԼԻՔ ՄԸ

Մոհամետ Պուազիզին հիւանդանոց հասցուցին մահաքունի մէջ, մարմնին 90 առ հարիւրը այրած, բայց իր յուսահատական արարքը զայրացած ամբոխները փողոց իջեցուց:

Ի դէմս փտած պաշտօնատարներու, սղաճին եւ աշխատանքի առիթներու բացակայութեան, անոր անզօրութիւնը անօգնական վիճակը համակրանքի ալիք բարձրացուցին հրահրեցին:

Ապահովութեան դաժան ուժերուն դիմաց ցուցարարները չնահանջեցին, չընկրկեցան, այլ աւելի համարձակ, յանդուգն դարձան:

Նախագահ Պեն Ալի, երբ աճող ճնշումի ենթարկուեցաւ, Մոհամետ Պուազիզին այցելեց հիւանդանոցին մէջ:

Պուազիզի, երբ 5 յունուարին իր վէրքերուն պատճառով մահացաւ, խռովութիւնը սաստկացաւ: Հարիւրաւորներ սպաննուեցան, հարիւրաւոր ուրիշներ ձերբակալուեցան:

Թունուզի նախագահ Պեն Ալի` 23 տարիներ իշխանութեան վրայ եղող զինուորական ինքնակալ մը, պատկերասփիւռէն հանդարտութեան կոչ ուղղեց:

«Գործազրկութիւնը համաշխարհային հիմնախնդիր է», ըսաւ ան:

Ան վայրագութեանց համար մեղադրեց  դիմակաւոր խմբակները` զանոնք «ահաբեկիչներ» անուանելով:

Արաբական աշխարհին մէջ, բազմաթիւ իշխողներու նման, Թունուզի նախագահը ինքզինք իսլամական ծայրայեղութեան դէմ իբրեւ պատուար տեսաւ:

Ան հաւատաց, որ միայն ատիկա իրեն քարթ պլանշ տուած է ճզմելու ժողովրդավարութեան մօտեցող որեւէ բան:

Բայց Թունուզի նախագահը թերագնահատեց խորութիւնը վրդովմունքին, որ կը զգար իր ժողովուրդը պաշտօնի չարաշահման, փտածութեան, տնտեսական տագնապին եւ պարզապէս վատ կառավարման հանդէպ:

ՆԵՐԲՈՂՈՒԱԾ

Փողոցի վաճառողին մահէն միայն 9 օր ետք, թունուզցիները լսեցին երկրի վարչապետին յայտարարութիւնը. «Նախագահը անկարող է իրականացնելու իր պարտականութիւնները: Իրականութեան մէջ նախագահը յանկարծակի փախուստ տուած էր իր ընտանիքին հետ, նախ`փորձելով փախչիլ Ֆրանսա, որ մերժեց արտօնել նախագահին օդանաւին էջքը, ապա` Սէուտական Արաբիա, որ Պեն Ալիի ապաստան շնորհեց, պայմանաւ որ վերջինս հրաժարէր քաղաքական գործունէութիւններէ:

Նախագահ Պեն Ալիի իշխանութիւնը աւարտած էր` յուսախաբ նպարավաճառի մը անձնասպանական արարքին հրահրած շարժումներուն դիմաց:

Մոհամետ Պուազիզի եթէ գոյութիւն ունեցած չըլլար, բնաւ ապրած չըլլար, այլ բան մը անպայման պիտի հրահրէր  այսպէս կոչուած «Արաբական գարունը»:

Այս ժայթքումը, պոռթկումը տասնամեակներէ ի վեր կը կուտակուէր:

Բայց ամբողջ արաբական աշխարհին մէջ, եւ անկէ դուրս, Մոհամետ Պուազիզի եւ իր երկրին անունը այժմ ներբողուած է բանաստեղծութիւններու, ճառերու եւ երգերու մէջ:

Անվիճելի, անհարցաքննելի բռնապետութեան կաղապարը ընդմիշտ կոտրուած է:

ՖՐԵՆՔ ԿԱՐՏՆԸՐ

«Պի. Պի. Սի.»