ԿԵՑՑԵ՛Ս ՖՐԱՆՍԱ, ՇՆՈՐՀԱԿԱ՛Լ ԵՆՔ ՖՐԱՆՍԱ

Եւրոպայի մէջ Ֆրանսան նշանաւոր եւ առաջատար է իր արդարադատական, ազատասիրական ու մարդասիրական հայեացքներով ու գաղափարներով:

Հայ-ֆրանսական քաղաքական, տնտեսական, գրական ու մշակութային սերտ առնչութիւնները գալիս են պատմութեան խորը անցեալից: Նշենք նրանցից մի քանիսը. Կիլիկեան հայկական թագաւորութեան (1080-1375) վերջին թագաւորական տոհմը` հայ եւ ֆրանսական ծագումով Լուսինեան տոհմն էր (1343-1375), որը մօր կողմից Հեթումեան հայ տոհմից էր, իսկ հօր կողմից` ֆրանսական ծագումով Կիպրոսի թագաւորական տնից: Սոյն տոհմի վերջին թագաւորը Լեւոն Զ.ն էր, որի գերեզմանը այսօր գտնւում է Փարիզի Ս. Տընի եկեղեցու մէջ, Ֆրանսայի թագաւորների պանթէոնում:

Նշենք նաեւ, որ Հայոց ցեղասպանութեան տարիներին թրքական զինուած ու կանոնաւոր զօրքերի դէմ Մուսա լեռում հերոսական ինքնապաշտպանութեան դիմած հայ ժողովրդին, ֆրանսական նաւերը օգնութեան ձեռք մեկնեցին:

Հայ-ֆրանսական լեզուական ու լեզուաբանական առնչութիւնների վերաբերեալ միայն նշենք, որ երկու ժողովուրդների մայրենի լեզուները պատկանում են նոյն Հնդեւրոպական լեզուաընտանիքին: Այս բնագաւառում յիշենք անուանի հայագէտ լեզուաբաններ Անթուան Մէյէյին, Ֆրետրիկ Ֆէյտիին, Ժան Փիեռ Մահէյին եւ ուրիշներ:

Գրականութեան մարզում յիշենք ֆրանսահայ Վազգէն Շուշանեանին, Գրիգոր Պլըտեանին, Մարկ Նշանեանին: Երգարուեստի ու երաժշտութեան բնագաւառում` աշխարհահռչակ Շարլ Ազնաւուրին, Ռոզի Արմէնին, Սետա Ազնաւուրին: Նկարչութեան մարզում` Գառզուին (Գառնիկ Զուլումեան): Ֆիլմարուեստի մէջ` Հանրի Վերնոյին (Աշոտ Մալաքեան): Հանրային-հասարակական ազատութիւնների ուղղութեամբ մղուած պայքարների բնագաւառում` Միսաք Մանուշեանին, եւ զանազան այլ բնագաւառներում բազմաթիւ հայ անուանի գործիչներ ու ներկայացուցիչներ, որոնց ծաւալած գործունէութիւնը արժէքաւոր ներդրում է ինչպէս հայկական, այնպէս ալ նաեւ ֆրանսական հասարակական, տնտեսական, քաղաքական ու մշակութային կեանքում` ընդհանուր առմամբ:

Հարկ է նշել, թէ Ֆրանսան դեռ 2001 թուականին ճանաչեց ու հաստատեց Հայոց Ցեղասպանութեան իրողութիւնը, իսկ այսօր գալիս է մի քայլ աւելին կատարելու եւ ամրապնդելու իր համոզումների հաւաստիութիւնը: Հինգշաբթի, 2011 թուականի մայրամուտին, դեկտեմբերի 22-ին, Ֆրանսայի խորհրդարանը (Ազգային ժողովը), մոռանալով իր քաղաքական ու տնտեսական կապերն ու շահերը Թուրքիայի հետ` քաջութիւնն ունեցաւ մէկ անգամ եւս բարձրաձայնելու պատմական ճշմարտութիւնը եւ վաւերացրեց Հայոց ցեղասպանութեան ժխտումը եւ ուրացումը քրէականացնող օրէնքը: Այս օրէնքի համաձայն, Հայոց ցեղասպանութիւնը ժխտող եւ ուրացող որեւէ անհատ կամ հաստատութիւն, Ֆրանսայում կը դատապարտուի եւ կ՛ենթարկուի պատժական տնօրինութեան` մինչեւ մէկ տարուան բանտարկութեան եւ 45 հազար եուրօ տուգանքի:

Այս արարքով, Ֆրանսան գործնականապէս ապացուցեց, որ արդարամիտ ու արդարադատ է, ազատասէր է եւ պատմական ճշմարտութիւնը վեր է դասում ամէն կարգի յարաբերութիւններից ու շահերից: Պատմական այս որոշմամբ, Ֆրանսան ինքնաբերաբար պատգամ է հնչեցնում նախ Թուրքիայի կառավարութեանը` դիմակազերծուել եւ ընդունել պատմական ճշմարտութիւնը, ինչպէս նաեւ այլ պետութիւններին, ի մասնաւորի Միացեալ Նահանգների կառավարութեան ու բարձրաստիճան պատասխանատուներին, թէ` բա՛ւ է արդարութիւնը դարձնել «ոտնագնդակ», թէ միայն արդարութեան կիրարկութեամբ հնարաւոր է միջազգային վէճերն ու անլուծելի թուացող հարցերը լուծել, թէ մարդկային եւ ազգային արդար իրաւունքները լիովին յարգելու ճամբով կարելի է խաղաղ համակեցութիւն ստեղծել:

Ֆրանսայում այսօր բնակւում են շուրջ 300 հազարից 400 հազար հայեր, որոնք աշխոյժ մասնակցութիւն ունեն երկրի քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային կեանքին: Ջերմօրէն շնորհաւորում ենք ֆրանսահայութեան, Հայ դատի յանձնախմբին ու բոլոր կազմակերպութիւններին` այս ճակատագրական յաղթանակի կապակցութեամբ, իսկ երախտագիտական բուռն զգացումներով խորին շնորհակալութիւն ենք յայտնում Ֆրանսայի խորհրդարանին, ժողովրդին ու նախագահ Սարքոզիին` պատմական արդարութիւնը բարձրաձայնելու համար:

Կեցցե՛ս Ֆրանսա, շնորհակա՛լ ենք Ֆրանսա:

ՕՆՆԻԿ ՀԱՅՐԱՊԵՏԵԱՆ