ԷՐՏՈՂԱՆ = ՕԴԻՆ ՄԷՋ ԵՐԿԱՐԱԾ ԼԵԶՈՒ ՄԸ

Բախտի ծաղրանք մըն է, երբ թուրք վարչապետ մը Կոլանի ճակատին չբացուիլը վերագրէ Սուրիոյ պարտուողական կեցուածքին: Այս նոր-թուրանականը մոռացութեան կու տայ Պաղեստինի շուրջ արաբեւիսրայէլեան հակամարտութեան պատմութիւնը եւ ատոր գուպարին մէջ Սուրիոյ խաղացած կեդրոնական դերը, սկսած` Պաղեստինի մէջ սիոնական գաղութներու վերաբնակեցումի շարժումէն` 19-րդ դարու վերջերէն, մինչեւ 1948 թուի Պաղեստինի շուրջ պատերազմը, որուն մէջ Սուրիոյ երիտասարդ բանակը ունեցաւ պատուաբեր դերակատարութիւն, եւ այնուհետեւ շարունակեց կատարել իր դերը փայլուն կերպով, զինադադարի գիծի երկայնքին տեղի ունեցած բոլոր արիւնալի ճակատումներուն մէջ: Իսկ 1967-ին, արաբներու դէմ կատարուած «իսրայէլեան» նախայարձակումին դիմակայելով, սուրիական բանակը արձանագրեց հերոսական էջեր Կոլանի մէջ, որուն բլուրները պաշտպանեց թիզ առ թիզ, եւ այս մասին վկայեցին զինուորական օտար յայտնի մասնագէտներ, որոնց շարքէն յիշենք Էտուար Օփալանսը, որուն լոյս ընծայած հատորը, այս պատերազմին մասին, արաբերէնի թարգմանեց այժմ հանգուցեալ Մազեն Պանտաք:

Սուրիական այս բանակն է, որ յաջողապէս մղեց 1973 թուի հոկտեմբերի պատերազմը «Իսրայէլ»-ի դէմ, հանգուցեալ նախագահ Հաֆէզ Ասատի հրամանատարութեան տակ, զինակցելով եգիպտական բանակին հետ եւ կարողացաւ ազատագրել Կոլանը, եւ սակայն այս պատերազմը աւարտեցաւ անբաղձալի արդիւնքով… դաւաճանութեամբը Անուար Սատաթի, որ անայլայլօրէն ու լիահագագ յայտարարեց, որ ինք հոկտեմբերեան պատերազմը մղեց պարզապէս իրավիճակը շարժելու… եւ` հակամարտութեան հանգուցալուծումի բանալին տալու իր սիրեցեալին` Քիսինճըրին…

Էրտողան անուն այս նոր-թուրանականը լսած չէ՞ր արդեօք սուրիական բանակին մղած հարիւրօրեայ կռիւին մասին, զոր ան մղեց հոկտեմբերեան պատերազմի վաղորդայնին` ազատագրելով կարեւոր շրջաններ Կոլանէն, ինչպէս` Քոնէյթրա քաղաքը:

Էրտողան էֆենտին կարդացած չէ՞ երբեք Ասատի Սուրիոյ թափած այն յարատեւ ջանքերուն մասին, որոնց շնորհիւ Սուրիա յաջողցուց միութիւնը Իրաքի հետ, ամրապնդեց հիմերը զինակցութեան մը` յեղափոխական Իրանի եւ Խորհրդային Միութեան հետ եւ աջակցեցաւ Լիբանանի, Պաղեստինի եւ արաբական աշխարհի միւս բոլոր դիմադրական շարժումներուն:

Այս արեւմտամէտ թուրանականը, որ կեղծաւորաբար հագած է իսլամի դիմակը, իրօք մոռցա՞ծ է նախագահ տոքթ. Պաշշար Ասատի ի գործ դրած ճիգերը` ստեղծելու արաբ-իսլամ զինակցութիւն մը, ընդգրկելով, Սուրիոյ կողքին, Իրանը, Թուրքիան եւ դիմադրական տարբեր շարժումներ, դիմակայելու համար սիոնակայսերապաշտական ծրագրերուն, եւ ստեղծելու` քաղաքատնտեսական ընդդիմադիր համախմբում մը:

Բայց ի՞նչ ըրիք դուք` Էրտողան էֆենտի:

Օպամա. «(Սուրիոյ գծով) մեր համբերութեան բաժակը յորդած է»: Էրտողան եւ Տաւութօղլու. «Մեր համբերութեան բաժակը յորդած է»:

Փաստօրէն աշխատեցանք Սուրիոյ մէջ բորբոքելու դաւանական պառակտումի կրակը, հովանաւորելու ոճրագործներու, արդարադատութենէն փախստականներու եւ քրէագործներու խմբակներ` անոնց տրամադրելով յատուկ որջեր ձեր հողերուն վրայ եւ զանոնք մկրտելով` «Ազատն Սուրիոյ բանակ» անունով, որուն պարագլուխն է սուրիական բանակի շարքերուն կողմէ անիծեալ մեքենագէտ սպայ մը` «Ռիատ Ասաատ» կոչեցեալ, որ ձեր տրամադրած որջերէն գոռոզացաւ, թէ իր կարծեցեալ բանակը յաջողած էր դաւադրաբար սպաննել հոյլ մը սուրիական օդուժի արծիւներէն…

Մենք սա Էրտողանին հարց կու տանք, ի՞նչ կեցուածք ունեցած են թրքական իրերայաջոդ կառավարութիւնները` արաբսիոնական հակամարտութեան հանդէպ: Թուրքիան չէ՞ր այն իսլամական առաջին երկիրը, որ ճանչցաւ Իսրայէլ, եւ տակաւին, ամենասերտ զինուորական, քաղաքական, տնտեսական, փորձագիտական ու ապահովական կապեր հաստատեց անոր հետ…

Էրտողա՛ն էֆենտի, դուն եւ քու մեծասքա՜նչ կուսակցութիւնդ ի՞նչ բանով սատարեցիք պաղեստինեան դատին…

Իրականութեան մէջ սիոնական թշնամին ձեզի տուաւ ապտակ` ապտակի ետեւէ որոնց ամենաուժգինը եղան` «Ազատութեան նաւ»-ուն տրուած հարուածը եւ Իսրայէլի մօտ ձեր դեսպանին նուաստացումը, եւ եբրայական կառավարութիւնը յամառօրէն մերժեց ներողութիւն հայցել Թուրքիայէն…

«Ազատութեան նաւ»-երը պաշտպանելու համար դուք միայն ակնարկեցիք թրքական ռազմանաւեր ուղարկելու մասին, եւ սակայն այդ մասին դուք բաւականացաք լոկ խօսքեր արձակելով:

Դուք նոյնպէս միայն խօսեցաք, թէ կը ծրագրէիք այցելել շրջափակեալ Կազայի մարզ, եւ սակայն հոս ալ վախցաք նման քայլի մը վնասակար հետեւանքներէն…

Եւ յետոյ` որոշեցիք Ատլանտեան ուխտի հակահրթիռային վահանին հաստատումը արտօնել Թուրքիոյ հողերուն վրայ, որուն նպատակն է Իսրայէլի պաշտպանութիւնը… եւ միաժամանակ աշխատեցաք յաջողցնելու ամերիկեան-

«իխուանճիական» («Իսլամ եղբայրներ»-ու…) գործարք մը, որուն նպատակն է Իսրայէլի եւ Արեւմուտքի հետ հաշտուած «Իսլամանուն» վարչակարգերու համախմբումի մը ստեղծումը… խափանելու համար արաբ-իսլամ դիմադրական եւ ընդդիմադիր ճակատի մը ստեղծումը: Ճակատ մը, որ արդէն ձեւաւորուիլ սկսած է Պելուճիստանի լեռներէն մինչեւ Նաքուրա եւ Կազզա…

Դուք բարձրաձայն կը բարբառիք, թէ պատրաստ էք ճակատելու Իսրայէլի դէմ, մեղադրելով ճշմարիտ դիմադրականները` թշնամիին հետ ճակատումէն փախուստ տալու մէջ… Մինչդեռ դուք ամենասերտ զինակիցները կը մնաք սիոնական թշնամիին եւ անոր տէրերուն` կայսերապաշտ Արեւմուտքին… ջանալով հանդերձ խափանել ճշմարիտ դիմադրականներու եւ ընդդիմադիր պետութիւններու համախմբուելու ջանքերը:

Իսկապէս տարօրինակ է, երբ սա Էրտողանը կը բարբառի` ժողովուրդներու կեանքին եւ ազատութեան պաշտպանութեան ի խնդիր… երբ իրեն համար աւելի լաւ պիտի ըլլար, որ ան ներողութիւն հայցէր հայ ժողովուրդէն, որուն դէմ իր օսմանցի նախորդները գործած էին զանգուածային ջարդեր, եւ` հայ ժողովուրդին վերադարձնէր անկէ բռնազաւթուած հողերը… եւ նոյնը ընէր քիւրտ ժողովուրդին հանդէպ:

Տակաւին, մեր արաբ ազգը եւս ունի հի՜ն հաշիւ մը Էրտողանի պետութեան հետ. ատիկա Ալեքսանտրեթի սանճաքի բռնազաւթումն է Թուրքիոյ կողմէ եւ անոր բնիկ ժողովուրդին տարագրումը… ինչ որ կատարուած է նոյնպէս Կիլիկիոյ եւ անոր շրջակայքին մէջ:

Լաւատեղեակներ անկեղծ թելադրութիւն մը ունին Էրտողանին եւ անոր կուսակցութեան աւագանիին` շուտափոյթ կերպով հեռանալ Թուրքիայէն… որովհետեւ իրենց կը սպասէ այն նոյն ճակատագիրը, որուն արժանացան զինք նախորդող վարչապետ Ատնան Մենտերեսը եւ հանրապետութեան նախագահ Ճելալ Պայարը…

Էրտողան չափազանցօրէն կը շաղակրատէ բազմաթիւ հարցերու մասին եւ կը փորձէ հանդէս գալ առասպելական հերոսի մը կերպարանքով: Իսկ անոր «Բարբաջանքներուն» ճիշդ կը սազի բանաստեղծի մը սա խօսքը` «Օդին մէջ երկարած լեզու մը…»:

ՍԱՅԻՏ ԱՍ-ՍԱՊՊԱՀ

«Ալ Պինէ»

Հայացուց` Մեթր ԳԱՍՊԱՐ ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES