ԱՅՆ ՊԱՀՈՒՆ, ԵՐԲ ԿԸ ԼՈՒԾՈՒԻ ԱՐԵՒԵԼԵԱՆ ԵՓՐԱՏԻ ՎՐԱՅ ԱՌԵՂԾՈՒԱԾԸ

Հոգատարական վարչակարգի ամէնէն մութ մասը չլուծուած եւ անյայտ սպանութիւններն են: Հազարաւոր չբացայայտուած սպանութիւններ կատարուեցան 12 մարտի եւ 12 սեպտեմբերի յեղաշրջումներուն եւ ամբողջ 1990-ականներու կէսերուն: Եւ քանի որ այս սպանութիւնները չլուծուած մնացին, հոգատարութեան արիւնոտ կողմը տակաւին առեղծուած կը մնայ: Այժմ ժամանակն է լուծելու այդ առեղծուածը:

Վերջին քանի մը շաբաթներուն լուրջ զարգացումներ տեղի կ՛ունենան Տիգրանակերտի մէջ: 19-ի հասած է թիւը այն գանկերուն, որոնք յայտնաբերուեցան Տիգրանակերտի Իչքալէ շրջանին մէջ տեղի ունեցած վերակառուցման աշխատանքին ատեն: Շրջանը ներկայիս կը հիւրընկալէ Տիգրանակերտի բանտը եւ դատարանը, եւ ուր հակաահաբեկչական կեդրոնն ու ոստիկանութեան հետախուզութեան ստորաբաժանումը ժամանակին տեղակայուած էր:

Պեղումներու աշխատանքէն առաջ դիմումներ, առաջարկներ ներկայացուած էին, բայց դատախազութեան գրասենեակը ատոնք մերժած էր: Աստուածային արդարութիւնը անակնկալներու միջոցով այս ձեւով արտայայտեց, դրսեւորեց ինքզինք:

Նմանապէս, Տիգրանակերտի Յատուկ լիազօրուած դատախազութեան գրասենեակը իր իրականացուցած հետաքննութեան իբրեւ մէկ մասը` յատկանշական այլ քայլ մը առաւ վերջերս: Շիրնաք-Կիւչլիւքոնաքի մէջ Եաղիզոյմաք ոստիկանական ստորաբաժանումի հրամանատարութեան կեդրոնատեղիին կից գտնուող դատարկուած հողին վրայ պեղումներու աշխատանքի ատեն յայտնաբերուեցան բեկորները երեք մարմիններու, թաղուած` իրենց հագուստներով: Հինգ անձերէն երեքը, որոնք Քրտական աշխատաւորական կուսակցութեան (ՔԱԿ) աջակցելու ենթադրեալ յանցանքին համար զինուորականութեան կողմէ 1994-ին Օզպաշաղաօղլուի մէջ կալանաւորուելէ ետք անհետացած էին, իրենց հագուստներուն հիմամբ ճանչցուեցան հարազատներու կողմէ:

Ոճրագործութիւններու լուծման առնչուող այս չափազանց կարեւոր զարգացումները հաղորդամիջոցներու մէկ մասը փորձեց անտեսել, ինչպէս որ ըրած էր, երբ Էրկենեքոնի փաստաթուղթերը բացայայտուած էին: Անոնք այսպիսի զարգացումներ կրկին կ՛անտեսեն` նուազագոյն ուշադրութիւնը յատկացնելով եւ փորձելով մարդիկը շեղել այդ զարգացումներէն: Սակայն անոնք շուտով պիտի սկսին հաղորդել, անդրադառնալ այս եղելութիւններուն, ինչպէս որ ըրին Էրկենեքոնի եւ Հրանդ Տինքի հարցերու պարագաներուն:

ՔԱԿ – Խաղաղութիւն եւ ժողովրդավարութիւն կուսակցութիւն (ԽԺԿ) ճակատը որդեգրած է հաղորդամիջոցներու կողմէ որդեգրուած նման վերաբերում մը, որ կը ծառայէ հոգատարութեան շահերուն: Անոնք եւս լուռ են, բայց ինչո՞ւ:

Անոնք լուռ են, որովհետեւ եթէ Եփրատի արեւելեան կողմի մթութիւնը լուսաւորուի, ՔԱԿ-ի բնոյթը եւ անոր կապերը ուրուային պետութեան հետ պիտի բացայայտուին: Ամէնէն կարեւորը, Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութիւնը (ԱԲԿ), որ այս հոլովոյթին մէջ յատկանշական դերակատարութիւն խաղցած է եւ քաղաքական խոհեմութիւն ցուցաբերած, դրսեւորած է, շրջանին մէջ ժողովուրդին ուշադրութիւնը իր վրայ պիտի հրաւիրէ: Ասիկա մտահոգութիւններ կը յառաջացնէ ՔԱԿ-ԽԺԿ ճակատին համար:

Բացի ատկէ, մինչեւ այն ատեն, որ չբացայայտուած սպանութիւնները օրակարգի վրայ կը մնան, հակառակ իր կամքին, ՔԱԿ-ի կողմէ իրականացուող սպանութիւնները հարցականի տակ կը դրուին:

ՔԱԿ-ի համար ամէնէն մեծ վտանգը քրտական գիտակցութեան, խղճմտանքի զարթնումն է: Էրկենեքոնի դէպքերը թրքական շրջանակներուն մէջ բարձրացուցին իրազեկութեան մակարդակը: Այժմ քիւրտերու իրազեկութեան մակարդակի բարձրացման ժամանակն է:

Այս զարթնումին վերաբերող կարեւոր զարգացում մը կայ. քիւրտ քաղաքական երկու գործիչներ, մարդկային իրաւանց խորհրդարանական յանձնախումբին յառաջացուցած ենթայանձնախումբին վկայած, խոստովանած են շրջանին մէջ պատահածը:

Քեմալ Պուրքայ, որ Թուրքիա վերադարձած է երեք տասնամեակներու կամաւոր աքսորէ ետք, ըսաւ, որ ՔԱԿ ուրուային պետութեան կողմէ ստեղծուած է 1977-ին, ապա ինկած է սուրիական վերահսկողութեան տակ, եւ թէ` Ապտիւլլա Օճալան ձերբակալուելէ ետք ղեկավարուած է Էրկենեքոնի անդամ հրամանատարներու կողմէ:

Պուրքայ նաեւ պնդեց, որ ՔԱԿ հիմնադրուած եւ նիւթական յատկացումներ ստացած է պետութեան կողմէ, 1977-ին, փորձելով սասանել այլ կազմակերպութիւններու ազդեցութիւնը: Պուրքայ, ըստ որուն ՔԱԿ պետական ծրագիր մըն է, շեշտեց, որ այդ կուսակցութիւնը Թուրքիոյ, ինչպէս նաեւ Եւրոպայի մէջ ոճիրներ իրականացուցած է քիւրտերու դէմ:

Պուրքայ նաեւ ըսաւ, որ «Քիւրտ բազմաթիւ քաղաքական գործիչներ եւ մտաւորականներ սպաննուած են ՔԱԿ-ի կողմէ, Եւրոպայի մէջ»:

Քիւրտ քաղաքական գործիչ Իպրահիմ Կիւչլիւ հետեւեալ նշումները ըրաւ յանձնախումբին.

«Ես համաձայն չեմ ուրուային պետութիւն հասկացողութեան հետ: Ես համաձայն եմ, որ ՔԱԿ ստեղծուած է քեմալական պետութեան կողմէ: Խնդիրը միայն Էրկենեքոնը չէ: Եթէ Էրկենեքոն կը ղեկավարուի, կը վերահսկուի երկրորդ կամ երրորդ մակարդակի ուրուային պետութեան նուիրապետութեամբ, ես կը տեսնեմ, որ քեմալական պետութիւնը ՔԱԿ-ի հետ կը գործակցի առաջին մակարդակի վրայ: ՔԱԿ եւ Էրկենեքոն նոյն կեդրոնէն կը ղեկավարուին, կը վերահսկուին»:

Հոգատարութեան կողմնակիցներուն համար ծանր, դժուար ժամանակները իրականութեան մէջ հիմա պիտի սկսին:

ՀԻՒՍԷՅՆ ԿԻՒԼԵՐՃԷ

«Թուտէյզ Զաման»

Share this Article
CATEGORIES