ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ 100-ԱՄԵԱԿԻ ՈԳԵԿՈՉՄԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿՆԵՐՈՒ ԾԻՐԻՆ ՄԷՋ. ԳԵՂԱՄ ՍՐԲԱԶԱՆ. «ԱՅՍՕՐ ԱԶԳԱՅԻՆ ՄԵՐ ԻՆՔՆՈՒԹԵԱՆ ԽԱՐԻՍԽՆ Է ՀԱՅՈՑ ՊԵՏԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆԸ»

ՀԱՅԿ ԴԵՄՈՅԵԱՆ. «ՄԵՐ ԹԱՆԳԱՐԱՆԸ
ՑԵՂԱՍՊԱՆԱԿԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆՆԵՐՈՒ
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
ԿԵԴՐՈՆԻ ՊԻՏԻ ՎԵՐԱԾԵՆՔ»

Նախաձեռնութեամբ եւ կազմակերպութեամբ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի Լիբանանի կեդրոնական մարմինին, երէկ` երեքշաբթի, 21 փետրուարի երեկոյեան ժամը 7:30-ին, տեղի ունեցաւ ժողովրդային յատուկ լսարան-դասախօսութիւն մը` Ազգային առաջնորդարանի «Երջօ Սամուէլեան-Եռագոյն» սրահին մէջ:

Ներկայութեամբ Լիբանանի հայոց թեմի առաջնորդ Գեղամ արք. Խաչերեանի, յատուկ այս առիթով Լիբանան ժամանած` Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի տնօրէն Հայկ Դեմոյեանի, Պուրճ Համուտի քաղաքապետ Անդրանիկ Մսըրլեանի, Լիբանանի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան Աշոտ Քոչարեանի, ազգային եւ կուսակցական մարմիններու ներկայացուցիչներու եւ ազգայիններու հոծ բազմութեան կայացած այս ձեռնարկին բացումը կատարեց Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի Լիբանանի կեդրոնական մարմինի ատենապետ Սեդա Խտըշեան:

Սեդա Խտըշեան

Նշելէ ետք նշեալ մարմինի ցարդ ծաւալած գործունէութեան հիմնական քայլերը` Խտըշեան յայտնեց, որ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով այս մարմինին համահայկականութիւնը եւ համագաղութային բնոյթը պիտի յատկանշուի իրար զօդող մէկ կարգախօսով եւ մէկ նշանակով, որ ցարդ չէ վճռուած: Առ այդ, ան կոչ ուղղեց երիտասարդ տղոց, որ իրենց թելադրանքները յղեն տեղական թէ կեդրոնական մարմինին, յստակօրէն արտացոլելով ազգային դատի իրենց տեսլականն ու յանձնառութեան վճռակամութիւնը: «Պէտք է յաջողինք դառնալ միաւորուած ու կազմակերպուած քաղաքական միջազգային գործօն մը, միջազգային հարթակի վրայ` միջազգային չափանիշերով եւ տուեալներով խօսելու համար», ըսաւ Սեդա Խտըշեան` ցաւ յայտնելով, որ տակաւին չունինք սփիւռք եւ Հայաստան մէկ համախմբուած, բոլոր ուժերը եւ հոսանքները ներառող Հայ դատի ազգային ներկայացուցչական կեդրոնական մարմին մը, որ իր իրաւական ներկայացուցիչով միջազգային ատեանի մէջ խօսի համայն հայութեան անունով: Թուելով այս առիթով կազմակերպուելիք ձեռնարկները` Խտըշեան յայտնեց, որ գործակցաբար Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի տնօրէն Հայկ Դեմոյեանի հետ, կը ցուցադրուին Հայոց ցեղասպանութեան հետ առնչուող ու անոր անդրադարձող դանիական պետութեան արխիւները: Յատուկ կերպով հայրենիքէն բերուած այս գանձերը, յարակից գիրքերու կողքին, կը ցուցադրուին երեք օրերու վրայ:

Նմանապէս, նոյն ծիրին մէջ, ընթացիկ 26-29 փետրուարին միջեւ պիտի ցուցադրուի պուլկարացի ֆիլմարտադրող Սվեթանա Փասքալեվայի պատրաստած «Ղարաբաղեան վէրքեր» խորագիրով վաւերագրական եօթը ժապաւէններու համադրուած մէկ ներկայացումը:

«Այսօր ժամանակն է, որ Հայաստան – սփիւռք վերամիաւորուած եւ համակարգուած ծրագիրներով, համախումբ ու միացեալ ուժերով ու ազգային գաղափարախօսութեան միեւնոյն տեսլականով եւ ուղղուածութեամբ, ոգեկոչումներէն անցնինք դատական ատեան եւ իրաւական լեզուով թուրքին հետ երկխօսութեան նստինք: Ա՛յս է երաշխիքը իսկական անկախ, իրաւական եւ գաղափարախօսական պետութեան», ընդգծեց Սեդա Խտըշեան:

Հայկ Դեմոյեան

Ապա խօսք առաւ Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի տնօրէն Հայկ Դեմոյեան, որ սահիկներու օգնութեամբ ներկայացուց թանգարանին մէջ կատարուող մեղուաջան աշխատանքները` նշելով, որ յատուկ աշխատանք կը տարուի Հայոց ցեղասպանութեան առնչուող տեղեկութեանց եւ յատկապէս լուսանկարներու վաւերականութեան փաստարկման առնչութեամբ` համապատասխան հիմնաւորումներով ու բնօրինակներու նշումով: Բոլոր այն լուսանկարները, որոնք սխալ են, կամ Հայոց ցեղասպանութեան չեն առնչուիր` թանգարանի հաւաքածոյէն դուրս կը ձգուին` փոխարէնը նոր լուսանկարներ փնտռելու նախաձեռնելով:

«Մենք իրաւունք չունինք հատուածային, տարտղնած ըլլալ, չենք կրնար ու պէտք չէ, որ Ցեղասպանութեան նոյն պատմութիւնը տարբեր ոճերով ու ձեւերով պատմենք: 2015-ին բազմաթիւ «բաց»-եր պէտք է փակենք, սակայն ամէնէն կարեւորը` արխիւներու վերանայումն է», ընդգծեց Դեմոյեան:

Ան յայտնեց, որ հինգ լեզուներով (ներառեալ` թրքերէն) գործող թանգարանի կայքէջին կողքին, այսօր առաջին անգամ ըլլալով Հայ դատի աշխատանքներու ծիրին մէջ ցանցային կառոյց ստեղծելու առիթը ունեցանք:

«Մենք ունինք շատ թիրախներ, բայց կարեւորագոյնը պէտք է ըլլայ թուրք հասարակութիւնը, հոսկէ` թրքալեզու հաղորդակցութեան միջոցներու, կայքէջի կարեւորութիւնը», շեշտեց Դեմոյեան` դիտել տալով, որ թրքական թէ ազրպէյճանական ժխտական յայտարարութիւնները պէտք չէ վհատեցնեն մեզ: «Թուրքիան այլեւս դիւանագիտական թէ ակադեմական դաշտերու մէջ պարտուած է», շարունակեց Դեմոյեան եւ աւելցուց. «Պէտք չէ թուլնալ, լուրջ ընելիք կայ»: Ապա Դեմոյեան նշեց, որ տարեկան 200 հազար այցելու կ՛ունենայ Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկը: Անոնց 70 հազարը օտարներ են: Ան նաեւ առաջին անգամ ըլլալով ցուցադրեց թանգարանի նախատեսուող մասնագիտական նոր կառոյցը, զոր կը ծրագրուի վերածել Ցեղասպանական թանգարաններու միջազգային կեդրոնի: Նաեւ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով պիտի հրապարակուի իրենց առաջին էջերը Ցեղասպանութեան յատկացուած 50 թերթերու հաւաքածոն:

«Ցեղասպանութեան առնչուող 70 հազար միաւոր կայ (գիրքերու) թանգարանին մէջ», յայտնեց Դեմոյեան` յստակացնելով, որ 1915-ի Եղեռնի օրերէն 50 բնօրինակ լուսանկարներ կան, որոնք կը յուզեն բոլոր դիտողները անխտիր: «Ես տեսած եմ առաջին տիկիններ, որոնք արտասանած են ի տես Հայոց ցեղասպանութեան լուսանկարներուն», ընդգծեց Դեմոյեան:

Խօսելով ծրագրուած յառաջիկայ քայլերուն մասին` Դեմոյեան յայտնեց նաեւ, որ թանգարանի կայքէջին վրայ թրքերէնով պիտի ներկայացուին մարզական տեղեկութիւններ, որպէսզի թուրք մարզասէրները գիտնան, թէ ո՛վ ստեղծած է Թուրքիոյ մարզական կեանքը: Ան նաեւ յայտնեց, որ ամէն տարի թանգարանին մէջ կը կազմակերպուի միջազգային գիտաժողով` Ցեղասպանութեան առնչուող նիւթերով: Դեմոյեան դարձեալ սահիկներու օգնութեամբ ցոյց տուաւ Ատանայի ջարդերուն մասին անգլերէն գիրք մը` գրուած դիւանագէտի մը կողմէ 1913-ին` «Երիտասարդ թուրքերն ու ողջակիզումի մասին ճշմարտութիւնը» խորագիրով: Դեմոյեան աւելցուց, որ մեծապէս կ՛օգտագործուին հաղորդակցութեան միջոցներու զարգացումները, եւ այս իմաստով Ցեղասպանութեան քարտէսագրում կը կատարուի:

Գեղամ արք. Խաչերեան

Նմանապէս, 24 ապրիլին, միաժամանակ համայն աշխարհի մէջ բազմաթիւ լեզուներով թանգարանի կայքէջը պիտի սկսի յատուկ տեղեկութիւններ փոխանցել ու անդրադառնալ սփիւռքահայ բոլոր գաղթօճախներու մէջ կազմակերպուող Ցեղասպանութեան ոգեկոչումի ձեռնարկներուն: Նաեւ` հարիւր մետալներ թողարկուած են` առ ի երախտագիտութիւն Ցեղասպանութեան ականատեսներու վկայութեանց թէ Եղեռնի վաղորդայնին օտար հայասէրներու (ինչպէս` Ֆրիտիոֆ Նանսեն) բարեսէր գործունէութեան:

Ձեռնարկի վերջին բաժինով խօսք առաւ Լիբանանի հայոց թեմի առաջնորդ Գեղամ արք. Խաչերեան, որ յայտնեց, թէ ձեռնարկի ներկաներուն պատկերը Ցեղասպանութեան ոգեկոչման ընդլայնուած մարմինի մը տպաւորութիւնը կը ձգէ: «Չենք կրնար այլեւս անտարբեր մնալ, պէտք է աշխարհով մէկ մեր իրաւունքը պահանջենք», շեշտեց Գեղամ սրբազան` դիտել տալով, որ անհրաժեշտ է Ցեղասպանութեան նահատակներու աւանդը վա՛ռ պահել նոր սերունդին մօտ, «ուր որոշ թուլացում կը նկատուի, քանի նոր սերունդը տեղեակ չէ այդ մասին»: «Մեզի համար մեծ երջանկութիւն է, որ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի սեմին Հայաստան անկախ է: Այսօր ազգային մեր ինքնութեան խարիսխն է հայոց պետականութիւնը», եզրափակեց Գեղամ արք. Խաչերեան` ողջունելով այս գծով սկիզբ առնող քայլերը եւ թելադրելով, որ «բոլորս մէկ բռունցք ըլլանք»:

Աւարտին, հիւրասիրութեան կողքին, ներկաները դիտեցին ցուցադրուած գիրքերը:

 

 

 

Share this Article
CATEGORIES