Հայոց Ցեղասպանութեան Բանաձեւերուն Կարեւորութիւնը

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ

Թերեւս կան մարդիկ, որոնք կը մտածեն, թէ Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերող բանաձեւերու առաջադրումը անիմաստ է, իսկ կարեւորը Թուրքիոյ կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումն է: Սակայն այս պնդումը իրաւացի չէ եւ հաւանաբար իր մէջ պարտուողականութեան ու ստրկամտութեան սերմեր կը պարունակէ:

Տարբեր երկիրներու խորհրդարաններու մէջ Հայոց ցեղասպանութեան առնչուած բանաձեւերու որդեգրումը, քննարկումը կամ նոյնիսկ առաջադրումը ոչ միայն Թուրքիոյ վրայ ճնշում կը բանեցնեն, որպէսզի ան ճանչնայ Հայոց ցեղասպանութիւնը, այլ նաեւ թրքական հասարակութիւնը կը մղեն դէմ յանդիման գալու իր պետութեան պատմութեան մութ էջերուն հետ եւ հարցականի տակ առնելու այդ էջերուն պաշտօնական ու նենգափոխուած տարբերակը:

Ճիշդ է, որ այդ բանաձեւերը Թուրքիոյ մէջ ազգայնական որոշ զգացումներ կը գրգռեն, սակայն յաճախ պետութեան կողմէ հրահրուած այդ զգացումները ժամանակաւոր են, ինչպէս նաեւ կը ջրեն Թուրքիոյ շուրջ հիւսուած հանդուրժողականութեան առասպելը:

Նշեալ բանաձեւերը եւ անոնց դէմ թրքական հակազդեցութիւնը պատճառ կը դառնան, որ միջազգային լրատուամիջոցները, եւ որ աւելի կարեւոր է, թրքակա՛ն լրատուամիջոցները խօսին Հայոց ցեղասպանութեան մասին: Հետաքրքրական են թուրք այն յօդուածագիրները, որոնք կը յաջողին դուրս մնալ պետութեան կողմէ հրահրուած հիւանդագին պնդումներու արհեստական ոլորապտոյտէն եւ հարցականի տակ կ՛առնեն պետութեան ժխտողական քաղաքականութիւնը: Այս տիպի թուրք յօդուածագիրներու թիւի աճը կենսական է եւ իրերայաջորդ բանաձեւերու ճնշումին ու Թուրքիոյ մէջ բարեփոխումներու ձգտումին ազդեցութեան տակ անիկա հակամէտ է աճելու: Այս առումով, այդ բանաձեւերուն առաջադրումը ոչ միայն իրաւական եւ քաղաքական արարք մըն է, այլ նաեւ` քարոզչական:

Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերող բանաձեւերը զայրոյթի արտայայտութիւն կամ վրէժխնդրութիւն չեն, այլ` արդարութեան պահանջ: Իրաւազրկուած կողմին իրաւունքի վերականգնումը կամ վերականգնման պահանջը վրէժխնդրութիւն չէ, այլ` արդարութիւն, որովհետեւ այդ իրաւունքին վերականգնումով իրաւազրկող կողմը իր արդար իրաւունքէն ու բաժինէն ոչինչ կը կորսնցնէ եւ դերերու շրջում մը տեղի չ՛ունենար: Ուստի, արդարութեան վերականգնման սփիւռքահայութեան ձգտումը իբրեւ ազգայնականութիւն, ծայրայեղականութիւն կամ վրէժխնդրութիւն ներկայացնելը չարամտութեան կամ լաւագոյն պարագային, թիւրիմացութեան արտայայտութիւն է:

Թուրքիոյ հասարակութիւնը առաջին անգամ իր պատմութեան մութ էջով սկսաւ հետաքրքրուիլ 1980-ական թուականներու զինեալ պայքարին շնորհիւ, իսկ այժմ այդ նիւթը կ՛արծարծուի տարբեր երկիրներու խորհրդարաններուն մէջ ներկայացուող բանաձեւերուն ազդեցութեան տակ: Այդ բանաձեւերը Թուրքիոյ հասարակութեան կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման արգելակիչ ազդակ մը չեն, ընդհակառա՛կը: Ցեղասպանութիւնը անցեալին իրագործուած ոճիր մըն է, սակայն բանաձեւերը զայն այժմէական հարցի կը վերածեն: Անցեալի հարցերով միայն պատմաբաններն ու հնագէտները կը զբաղին, իսկ այժմէական հարցերով` հասարակութեան մէկ նկատառելի հատուածը: Ուստի զարմանալի չէ, որ իւրաքանչիւր բանաձեւի առաջադրման ժամանակ թրքական մամուլը յանկարծ կը յորդի Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերող յօդուածներով: Առանց այդ բանաձեւերուն ստեղծած «գլխացաւին» ու խթանին` թրքական հասարակութիւնը բնականաբար պիտի տարուի իր այժմէական եւ առօրեայ այլ խնդիրներով, իսկ Հայկական հարցը պիտի մնայ անցեալին մէջ` մոռցուած եւ անտեսուած, ինչ որ թրքական իշխանութիւններուն համար խիստ փափաքելի տարբերակ մըն է:

Այս բոլորը ցոյց կու տան, որ ձեռնածալ մնալ եւ սպասել, որ թուրք այլախոհները իրենց հասարակութիւնը համոզեն, անմտութիւն է: Իբրեւ այս դատին իրաւատէրերն ու ցեղասպանութեան զոհերուն շառաւիղները` մենք իրաւունք չունինք դիտողի դերին մէջ մնալու եւ մեր յոյսը «թուրքերու փափուկ սրտին» կապելու, մանաւանդ որ թուրք այլախոհները «1915-ի իրադարձութիւններու» հարցը արծարծելով` մեզմէ այլ նպատակներ կը հետապնդեն: Անոնք իրենց երկրին մէջ ժողովրդավարութիւն եւ խօսքի ազատութիւն կ՛ուզեն, եւ Հայոց ցեղասպանութիւնը անոնց համար այդ նպատակը իրականացնելու միջոց մըն է: Անոնք պատրաստակամ են առաւելագոյն պարագային Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչնալու, սակայն` առանց փոխհատուցման ու իրաւունքներու վերականգնման:

Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերող բանաձեւերը կարեւոր են, սակայն անոնց կարեւորութիւնը պէտք չէ չափազանցել, որովհետեւ անոնք ընդամէնը միջոց են, իսկ նպատակը` Թուրքիոյ կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումով մեր իրաւունքներուն վերատիրացումը: Անոնք ընդամէնը ճակատամարտեր են, իսկ պատերազմը կ՛աւարտի, երբ Թուրքիա կը ճանչնայ Հայոց ցեղասպանութիւնը եւ փոխհատուցում ու իրաւունքներու վերականգնում կը կատարէ կամ հայկական կողմը կը դադրի պահանջատէր ըլլալէ:

Ստրկամիտ պարտուողականութիւնը այս պայքարին մէջ տեղ չունի: Անոր կարելի չէ ականջ տալ: Այդ ժխտական մտայնութեան տէր մարդոց բնական դաշնակիցներն են «աւարտած գործի քննիչները»` այն անձերը, որոնք ձեռնածալութեան ախոյեաններ են, սակայն իրենք իրենց իրաւունք կու տան այլոց աշխատանքներուն վերաբերեալ գնահատականներ տալու: Այս առումով Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերող բանաձեւերը նաեւ կը ծառայեն ցորենը որոմէն զատելու:

 

 

Share this Article
CATEGORIES