Պարոնն Է, Մեր Սիրելին…

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ

Տարածուած լուրին իսկութիւնը ստուգելու լծուած եմ` ժպիտը դէմքիս: Շշուկներ կան այն մասին, որ Պարոնը «Ազդակ»-ի յարկին տակ` մեր գրասենեակին կից գտնուող գրասենեակին մէջ «պիտի բնակի» այսուհետեւ…

Հրճուանք կայ հոգիիս խորը, կրկին նոյն յարկին տակ Պարոնին հետ գտնուիլը անսահման ուրախութիւն կը պատճառէ ինծի: Կրկին ամէնօրեայ դրութեամբ պիտի հանդիպինք, մտածումներ ու ապրումներ պիտի փոխանակենք, գրականութեան հանրագիտարանի իր հանգամանքով մեր կողքին պիտի ըլլայ միշտ…

Գիրքերու եւ թղթածրարներու սնտուկներու երթեւեկը եւ Պարոնին երեւումը ժպիտս կը լայնցնէ եւ ուրախութիւնս գագաթնակէտին կը բարձրացնէ:

¬ Պարոնը չեկա՞ւ տակաւին,- կը հարցնեմ պաշտօնակից երիտասարդին:

¬ Ո՞վ…

¬ Պարո՛նը,- կ՛ըսեմ, կու տամ մականունը ու կը շարունակեմ` հարցական նայուածքս ուղղելով պաշտօնակիցիս զարմանքով լեցուն աչքերուն:

¬ Հետաքրքրական է,- կ՛ըսէ պաշտօնակիցս,- ինչո՞ւ կը շարունակես Պարոն ըսել իրեն, երբ Հայագիտականի ուսանողական օրերը աւարտած են…

Առանց պատասխանելու կը շարունակեմ քալել` ամբողջովին յանձնուելով մտածումներուս եւ յիշատակներուս:

Ճիշդ է` Հայագիտականի ուսանողական օրերը աւարտած են, չկայ նաեւ այդ հիմնարկը, սակայն տակաւին Պարոնը կը շարունակէ Պարոն մնալ, ամէն մէկ ուսանողի մօտ անոր ձգած դրոշմը կը շարունակէ իւրաքանչիւրիս ճակտին վրայ փայլիլ, գրիչին տակ կրկին կեանք առնել, յուսահատութեան կամ յոգնածութեան պահուն պահանջել, Պարոնն է, մեր սիրելին, որովհետեւ ուսուցիչ ու դաստիարակ Պարոնի բոլոր յատկութիւնները համախմբած է իր մէջ եւ կը շարունակէ իր ուսանողներուն հետ վերաբերիլ իբրեւ այդպիսին: Արդեօք Պարոնին Պարոնէն բացի ի՛նչ կարելի է ըսել: Շատերուն կարելի է դիմել անոնց անուններուն առջեւ ընկեր աւելցնելով, շատերու կարելի է ըսել պարոն այսինչ կամ այնինչ, բնական է եւ ընդունելի, սակայն Պարոնին միայն Պարոն կրնայի ըսել` առանց անունի կամ այլ տիտղոսի, երբեմն կարելի է միայն սիրելի մը աւելցնել եւ ըսել Սիրելի Պարոն…

Ինծի համար ան կը մնայ միշտ Պարոնը, որ  Համազգայինի Հայագիտական Բարձրագոյն Հիմնարկին մէջ շատերու շունչ ու գրական ոգի փոխանցեց. Պարոնը, որ Նշան Փալանճեան Ճեմարանի պատմական շէնքին մէջ համախմբեց գրականութեան պատմութիւնն ու գրական ներկայ շարժումները, թրծեց ապագան, մղեց սերունդները ստեղծագործական գրիչ շարժելու, Պարոնը, որ իր նայուածքով իսկ կը խօսէր, կը հասկցնէր եւ  կը պահանջէր…

* * *

Համազգայինի Հայագիտականի Բարձրագոյն Հիմնարկի առաջին տարին արդէն բաւական տպաւորիչ էր, քիչ մը հեքիաթային: Ճեմարանի շէնքը ո՛չ միայն պատկառելի ազդեցութիւն կը ձգէր իր բովանդակած պատմութեամբ, այլեւ այդ յարկին տակ համախմբուած մտաւորականներու ազդեցիկութեամբ: Առաջին տարին Պարոնը տակաւին չէր դասաւանդեր մեզի, բայց անոր ներկայութիւնը արդէն ունէր իր կռիշը եւ յարգանք կը պարտադրէր մեզի, թէեւ ան ոչինչ ունէր խիստ իր արտաքինին մէջ, ընդհակառակն: Բայց ան սովորական մէկը չէր, ան Պօղոս Սնապեանն էր, որուն մասին լսած ու կարդացած էի միայն, սակայն չէի երեւակայած, որ այդ գրագէտին հետ ուսանողական նոյն յարկին տակ գտնուելու առիթը կրնայ ընծայուիլ ինծի: Միշտ ալ հեռուէն կը հետեւէի իր եւ իր ուսանողներուն միջեւ մտերմիկ զրոյցներուն, երանի կու տայի անոնց ու անոնցմէ արդէն կ՛իւրացնէի այդ յարգանք ու ակնածանք պարտադրող դէմքը Պարոն կոչելու սովորութիւնը:

* * *

Բախտաւորներուն կարգին էի արդէն: Հայագիտականի ընդարձակ սրահներէն մէկուն մէջ ենք. ներս կը մտնէ Պարոնը, որ սովորութիւն չունի ոչ իսկ երկվայրկեան մը ուշանալու, որովհետեւ «շատ բան ունինք ընելիք, շատ բան սորվելիք, պէտք է օգտուիլ ամէն մէկ վայրկեանէն»:

Թափանցիկ թղթապանակները անբաժանելի ընկերներն են Պարոնին…: Թուղթերու իւրաքանչիւր թեմա իր տեղը ունի, իւրաքանչիւր դասարան` իր թղթածրարը, գրականութեան փորձերը` անջատ, գրախօսականները` տարբեր դասաւորումներով…: Թանկագին թղթածրարներ, որոնք ո՛չ միայն բախտը ունին Պարոնին սրտին մօտ ըլլալու միշտ, այլեւ անոնց մէջ ամփոփուած են գանձեր, նորափթիթ գրական տողեր, շատերու սիրտերը այդ թղթապանակներուն մէջ գտնուած թուղթերուն վրայ շարժած կարմիր գրիչին դատողութեան կը սպասեն: Պարոնը մեզի հետ կը զրուցէ…: Այո՛, կը զրուցէ, որովհետեւ Պարոնը ո՛չ մէկ օր առանձինը խօսած է կամ դասախօսած է ժամերով առանց մեզ ալ մասնակից դարձնելու տեղի ունեցածին: Խօսած ատեն անոր երակներէն բխող սէրը գրականութեան հանդէպ, կը դառնան վարակիչ, կը մղեն ուսանողները ապրելու անոր հետ, շնչելու գրականութեամբ եւ ներշնչուելու, յանդգնութիւնը ունենալու գրական փորձեր կատարելու` միշտ փնտռելով Պարոնին գրիչէն ծնող զոյգ կարմիր ուղղահայեաց գիծերը, որոնք պիտի հանգչին տուեալ պարբերութեան մը կողքին` աւետելու, որ ուսանողը յոյս կը ներշնչէ: Ուսանողներուն մօտ ստեղծագործական կիրքը արթնցնելու մնայուն աշխատանքի մէջ է Պարոնը, որուն ուրախութիւնը անսահման կ՛ըլլայ` տեսնելով «գեղեցիկ պատկերներ»-ու, «առանց աւելորդաբանութեան պարբերութիւններ»-ու, «կեանքով ու խորքով լեցուն տողեր»-ու ծնունդը: Անոր մնայուն կոչն է յարատեւութիւնը գրական կեանքին մէջ, հոն անուն ըլլալու եւ դիմագիծ ունենալու հրամայականին կառչած մնալը, այլապէս բան դուրս չի գար…

Ամէն բան փոխանցելու, ամէն ինչ սորվեցնելու, ուսանողներուն ներքին «հանքերուն» մէջ պահուած բոլոր «գանձերը» պեղելու եւ զանոնք բացայայտելու մնայուն ճիգ մը կայ Պարոնին մօտ` նոյնիսկ Հայագիտականի յարկէն դուրս, կեանքին մէջ: Երբ կարճ այցելութեամբ մը իր մօտ կը յայտնուին ուսանողներ, կը հետաքրքրուի անոնց առօրեայով, անոնց աշխատանքով` «այս բոլորը լաւ» ըսելու եւ կրկնելու իր կոչը` գրականութեան մօտ մնալու, ինքնագիրներու ծնունդին թափ տալու: Պարոնն է, սիրելին, այն պահանջատէրը, որուն հայեացքն անգամ խօսուն է, թերացումի պարագային յանդիմանող, յաջողութեան պարագային քաջալերող, մղող` արձակելու ստեղծագործական սանձերը, անընդհատ յիշեցնելով գրելու, պատռելու, կրկին գրելու, գրելու ու դարձեալ գրելու պատուէրները:

Պարոնն է` ուսանողներէն անուն ու դիմագիծ կերտելու պահանջով եւ նոյն այդ պահանջով ուսանողներուն գրականութեան անդաստանին մէջ  տեղ գրաւելու մնայուն ձգտումով:

Ուրիշ անունով կարելի չէ դիմել իրեն, ինք Պարոնն է…

2007, յունուար

Share this Article
CATEGORIES