Աֆղաններ Կը Պարսաւեն Կրօնաւորներու Կիներու Վերաբերեալ Վճիռը

Բազմաթիւ հեգնական ծաղրանկարներ հրապարակուեցան` ի պատասխան որոշումին:

Աֆղանիստանի կրօնաւորներուն կողմէ կիներու համար կաշկանդող ուղեցոյցի հրապարակումէն, եւ նախագահ Համիտ Քարզայի կողմէ զայն որդեգրումէն ետք, երիտասարդ աֆղաններ հաղորդամիջոցներու ընկերային կայքէջերը ողողեցին` պարսաւելու, կծու երգիծանքի ենթարկելու համար որոշումը, կը տեղեկացնէ «Պի. Պի. Սի.»ի աֆղանական հաղորդումի պատասխանատու Թահիր Քատիրի:

«Ասիկա նախատական է», գրած է երիտասարդ աֆղան մը իր դիմատետրի  (Ֆէյսպուք) էջին վրայ` աւելցնելով, որ «Յաջորդ բանը, զոր անոնք պիտի ըսեն այն  է, թէ Աֆղանիստանը պէտք է բաժնել երկուքի. մէկ կէսը կիներուն համար, միւս կէսը` այրերուն»:

Ասիկա միայն մէկն է այն հազարաւոր մեկնաբանութիւններէն, որոնք անցեալ շաբաթ հրապարակուած են համացանցի ընկերային կայքէջերու վրայ, աֆղան երիտասարդներու կողմէ, երբ իրենց երկրի կրօնական գերագոյն խորհուրդը ըսաւ, թէ այրեր եւ կիներ պէտք չէ միասին ըլլան դպրոցին, աշխատանքի կամ առօրեայ այլ իրավիճակներու մէջ:

Նախագահ Համիտ Քարզայ, երբ հաստատեց խորհուրդին յանձնարարութիւնը, Քապուլի մէջ տրուած մամլոյ ասուլիսի ատեն, աֆղան պլոկի ծիրը, շրջանակը աւելիով աշխուժացաւ:

Նոր կայքէջները հաստատուեցան, որպէսզի քարոզչութիւն շղթայազերծեն, քննադատներուն «սեռային անջատողականութիւն» անուանածին դէմ:

Արձագանգել Հեգնանքով

Որոշ մարդիկ խոր զայրոյթ արտայայտեցին` կրօնական խորհուրդի կոչին դէմ:

«Կառավարութեան ծախսերը կտրուկ պիտի բարձրանան. անոնք ստիպուած յատուկ խորհրդարան մը պիտի ստեղծեն կիներու համար, եւ բաժնեն համալսարանները, դրամատուները եւ շուկաներն ու առեւտրական համալիրները: Թերեւս անոնք պէտք է պարզապէս քաղաքը բաժնեն յատուկ մասերու, այրերու եւ կանանց համար», ըսին ոմանք:

«Աղջիկներուն արտօնուած է դիմատետրէն օգտուիլ միայն այն ատեն, երբ պուրքա կը կրեն»:

«Թուիթըր»ի պատգամներէն

Բայց ուրիշներ որոշեցին, որ լաւագոյն ձեւը արձագանգելու` հեգնանքն է.

«Կանայք, դուք առանց տղամարդու ընկերակցութեան պէտք չէ յայտնուիք դիմատետրին վրայ», գրած է աֆղան կին մը` Մահնազ Աֆզալ, որ ներկայիս կ՛աշխատի Լոնտոնի մէջ:

«Մենք դիմատետրի վարիչներէն խնդրեցինք, որ անջատ դիմագիծեր, էջեր ստեղծեն կիներուն համար: Դուք արտօնութիւն չունիք դիմատետրին վրայ մէկու մը «լայք» կամ «փոք» ընելու, հակառակ պարագային դուք կը նզովուիք, կ՛անիծուիք»:

«Ես կրնա՞մ աֆղան աղջիկներէն խնդրել, որ իմ հասցէիս մեկնաբանութիւններ չուղարկեն, բացի եթէ իրենց հայրերէն, ամուսիններէն, կամ Ուլեմա (կրօնական) խորհուրդէն արտօնութիւն ունին», Թուիթըրի միջոցով յայտարարեց անձ մը:

«Աղջիկներուն արտօնուած է դիմատետրէն օգտուիլ միայն այն ատեն, երբ պուրքա կը կրեն», կ՛ըսէ ուրիշ մը:

Ծաղրանկարներ յայտնուած են բազմաթիւ կայքէջերու վրայ: Անոնցմէ մէկը ցոյց կու տայ կին մը` աւանդական կապոյտ պուրքայով, կ՛ընթերցէ պատկերասփիւռի լուրերը, անոր դէմքը ամբողջութեամբ ծածկուած է:

Մուզկան Ահմէտի, Քապուլէն ուսանող մը, կ՛ըսէ, թէ կրօնական խորհուրդի յանձնարարութեան դէմ հեգնանքի օգտագործումի որոշումը միտումնաւոր գործելաձեւ մըն է:

Երիտասարդները կ՛ուզեն ցոյց տալ, որ` «մեր հոգը չէ, եւ մենք չենք հնազանդիր», ըսաւ ան «Պի. Պի. Սի.»ի պարսկերէն հաղորդումին:

Իբրեւ երիտասարդ կին` ան այժմ կը վախնայ, որ իր նոր գտած իրաւունքները կրնան իրմէ խլուիլ, եւ այդ պատճառով  կը դժուարանայ պահել հեգնելու կարողութիւնը, սրամտութիւնը:

«Կրօնական խորհուրդը ինչպէ՞ս կը համարձակի մեր ճակատագիրին գծով որոշում տալ», ըսաւ ան` բարկացած պոռալով, Աֆղանիստանի մայրաքաղաքէն հեռաձայնելով:

Բազմաթիւ անձեր ընտրեցին երգիծանքով հակազդելու ուղին, կամ զգուշացնելու` «Թալեպանականութեան վերադարձէն»

«Ատիկա ամբողջովին անյարգալից է կիներու իրաւունքներուն նկատմամբ եւ կը վտանգէ մեր առանձնութեան, մտերմութեան իրաւունքը: Մենք պիտի չձգենք, որ վաւերացնեն այս օրինագիծը», աւելցուց ան:

Բազմաթիւ աֆղաններ այդ յանձնարարութիւններուն կառավարութեան աջակցութիւնը կը նկատեն Թալեպանի ժամանակաշրջանի ետդարձ մը, եւ կ՛ըսեն, որ նախագահը ատիկա կ՛օգտագործէ հասնելու, մերձենալու համար թալիպներուն:

«Ատիկա կը նշանակէ, որ կառավարութիւնը ճամբայ կը հարթէ, որպէսզի թալեպան շարժումը իր հակակշիռին տակ առնէ Աֆղանիստանը», կ՛ըսէ Զաքիա Նաուա, կիներու իրաւունքներու պաշտպան գործիչ մը, որ Իրան ապաստանեցաւ, երբ Թալեպան շարժումը իշխանութեան եկաւ:

«Ես կը յիշեմ դառն ժամանակները, երբ մենք Թալեպանի կողմէ տնային կալանքի դատապարտուած էինք եւ զրկուած էինք ուսումէ: Ասիկա այլ միջոց մըն է կիներու իրաւունքները սահմանափակելու»:

Զայրոյթ` Ոտանաւորի Մէջ

Խորհրդարանի որոշ անդամներ նոյնպէս դէմ արտայայտուեցան նոր յանձնարարականներուն:

Ահմատ Պեհզատ, ընդդիմադիր երեսփոխան մը` արեւմտեան Հէրաթ քաղաքէն, կ՛ըսէ, թէ ատիկա կը հակասէ Աֆղանիստանի սահմանադրութեան:

Ես կողմնակից եմ Ուլեմայի խորհուրդին մեկնաբանութեանց, որովհետեւ ատիկա կը համապատասխանէ իսլամութեան:

ԱՊՏԸՍԱԼԱՄ
Կրօնաբանութեան ուսանող

«Ասիկա կատարուած է մարդոց կողմէ, որոնք Աֆղանիստանի թալեպանացումէն շահ ունին: Կիներու իրաւունքները սահմանափակելը, մարդոց զգացումներէն օգտուիլ է», ըսաւ Պեհզատ:

Ռաուան Օնլայն, Աֆղանիստանի առաջին կայքէջը` յատկացուած մտային, հոգեկան առողջութեան հարցերու, աջակցած է կրօնական խորհուրդի յանձնարարականներուն դէմ շղթայազերծուած քարոզարշաւին: «Աֆղանիստանի կիներու 50 առ հարիւրը քարոզչութիւն» կոչուող նախաձեռնութեան նպատակն է աջակցիլ այն կիներուն, որոնք, ըստ կայքէջին, իրենց առօրեային մէջ «անարդար սահմանափակումներ» կը դիմագրաւեն:

Ռաուան Օնլայնի գլխաւոր խմբագիրը` տոքթ. Էսմայիլ Տարման, որ կը բնակի Միացեալ Նահանգներու մէջ, «Պի. Պի. Սի.»-ին ըսաւ, որ բազմաթիւ երիտասարդներ հաղորդակցած են իր կայքէջին հետ` ըսելու համար, թէ նոր յանձնարարականները ապագային նկատմամբ մտավախութիւն պատճառած են իրենց:

«Ինծի համար մարդ հերոս է միա՛յն այն ատեն, երբ կը յարգէ կիները եւ զանոնք կ՛ընդունի իբրեւ մարդկային արարածներ», ըսաւ ան:

Զայրոյթը կ՛արտացոլայ ոտանաւորի մէջ: Հանրածանօթ բանաստեղծ Սամայ Համետի կողմէ գրուած ուժգին բառերով բանաստեղծութիւն մը, որուն մէջ ան կը դատապարտէ նոր օրէնքը, լայնօրէն տարածուեցաւ աֆղան ընկերային կայքերուն վրայ:

«Եթէ դուք կը գործէք ընդդէմ կիներուն, ատիկա կը նշանակէ, որ դուք ձեր մօր դէմ կը գործէք», գրած է ան:

«Կեանքը կարելի է միայն կնոջ մը հետ, բայց դուք կը շարունակէք երգել, վանկարկել անոնց դէմ», կ՛ըսէ Համետի բանաստեղծութիւնը:

Բայց երկիրը խորապէս երկփեղկուած է: Աֆղանիստանի մէջ ոչ բոլորը կը կարծեն, թէ կրօնական խորհուրդի վճիռը վատ բան մըն է:

Լա՞ւ Բան Մը

Դիմատետրի եւ Թուիթըրի միջոցով բողոքողներուն մեծ մասը երկրին երիտասարդներն են, զարգացած եւ քաղաքային վերնախաւը:

Բայց հոն կայ այլ Աֆղանիստան մը, ուր ժողովուրդը խորապէս կրօնական, հաւատացեալ է, եւ կը պահպանէ աւանդական արժէքները:

Բազմաթիւ տարերգութիւններ ալ հրապարակուեցան. օրինակի համար` «Պուրքա»-ով քողարկուած լուրերու հաղորդավարներու նկարներ:

«Ես կողմնակից եմ Ուլեմայի խորհուրդին մեկնաբանութիւններուն, որովհետեւ ատիկա ներդաշնակ է, կը համապատասխանէ իսլամութեան», ըսաւ Ապտուլ Սալամ, որ իսլամական աստուածաբանութեան ուսանող է հարաւային Աֆղանիստանէն:

Ան համոզում յայտնեց, որ «Հակառակ բոլոր քննադատութիւններուն, ատիկա պիտի օգնէ կիներուն առաւել ինքնավստահ աշխատելու` առանց ենթարկուելու իրենց տղամարդ պաշտօնակիցներուն»:

«Մենք իսլամներ ենք եւ պէտք է հնազանդինք իսլամութեան եւ մեր կղերականներուն ըսածներուն», նշեց Պատղիսի բնակիչ մը` Նասրուլլահ Խալէտ, եւ աւելցուց. «Եթէ այրերն ու կիները անջատուին, բաժնուին, ես իմ դստեր պիտի արտօնեմ համալսարան երթալ եւ ուսանիլ»:

«Ես կը զարմանամ, որ երիտասարդները իրենք զիրենք իսլամներ կ՛անուանեն, բայց երբ խօսքը կը վերաբերի իսլամական օրէնքներուն, անոնք ատիկա կը ծաղրեն», դիմատետրին վրայ գրած է Քապուլի բնակիչ Ահմատ Խալիտ, յորդորելով` «Մեծցէ՛ք ժողովուրդ, շուտով դուք ստիպուած պիտի ըլլաք իրականութիւնը դիմակայելու»: Տակաւին յստակ չէ, թէ ի՛նչ պիտի պատահի յառաջիկային, եւ թէ նոր յանձնարարականները արդեօք իբրեւ նոր օրէնք պիտի առաջարկուի՞ն:

Բայց այն պահուն, երբ բազմաթիւ հարցումներ կ՛ուղղուին Աֆղանիստանի ապագային շուրջը, ատոր մասին բանավէճը վստահաբար աւելցած է արդէն իսկ լարուած, լիցքաւորուած կացութեան վրայ:

Share this Article
CATEGORIES